బ్రాహ్మణం పూజయిత్వా తు సర్వం తస్మై నివేదయేత్ । జామదగ్న్య ఘటే తత్ర వస్త్రయుగ్మముపానహౌ
బ్రాహ్మణుని పూజించి, జామదగ్ని కుండ, బట్టల జత, పాదరక్షలు అన్నీ అతనికి సమర్పించాలి.
జామదగ్న్యస్వరూపేణ ప్రీయతాం మమ కేశవః । తతశ్చామలకీం స్పృష్ట్వా కృత్వా చైవ ప్రదక్షిణామ్
జామదగ్ని స్వరూపంగా కేశవుడు నాపై ప్రసన్నుడవ్వాలని ప్రార్థించి, ఆ తరువాత ఆమలకీ చెట్టును తాకి, ప్రదక్షిణ చేయాలి.
స్నానం కృత్వా విధానేన బ్రాహ్మణాన్భోజయేత్తతః । తతశ్చ స్వయమశ్నీయాత్కుటుంబేన సమావృతః
విధిగా స్నానం చేసిన తరువాత, బ్రాహ్మణులను పిలిచి భోజనం పెట్టాలి. ఆ తరువాత కుటుంబంతో కలిసి తానే భోజనం చేయాలి.
ఏవం కృతేన యత్పుణ్యం తత్సర్వం కథయామి తే । సర్వతీర్థేషు యత్పుణ్యం సర్వదానేషు యత్ఫలమ్
ఇలా చేసినవారికి కలిగే పుణ్యాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను. అది అన్ని తీర్థాలలో స్నానం చేసిన పుణ్యానికి, అన్ని దానాల ఫలితానికి సమానం.
సర్వయజ్ఞాధికం చైవ లభతే నాత్ర సంశయః । ఏతద్వః సర్వమాఖ్యాతం వ్రతానాముత్తమం వ్రతమ్
ఇది అన్ని యజ్ఞాల కంటే ఎక్కువ ఫలితాన్ని ఇస్తుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అన్ని వ్రతాలలో ఇదే ఉత్తమమైన వ్రతమని నేను మీకు వివరంగా చెప్పాను.
ఏతావదుక్త్వా దేవేశస్తత్రైవాంతరధీయత । తే చాపి ఋషయః సర్వే చక్రుః సర్వమశేషతః
ఇలా చెప్పిన దేవేంద్రుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆ ఋషులందరూ చెప్పిన విధంగా అన్నింటినీ పూర్తిగా ఆచరించారు.
తథా త్వమపి రాజేన్ద్ర కర్తుమర్హసి సత్తమ । వ్రతమేతద్దురాధర్షం సర్వపాపప్రమోచనమ్
అలాగే నీవు కూడా, రాజేంద్రా, ఈ దుర్లభమైన, అన్ని పాపాలను తొలగించే వ్రతాన్ని చేయాలి.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ- ఫాల్గునస్య సితే పక్షే శ్రుతా చామలకీ తథా । చైత్రస్య కృష్ణపక్షే తు కిం నామైకాదశీ భవేత్
యుధిష్ఠిరుడు అడిగాడు — ఫాల్గుణ మాసంలో శుక్లపక్షంలో అమలకీ వ్రతం వినిపించింది. చైత్రమాస కృష్ణపక్షంలో ఏకాదశికి పేరు ఏమిటి?
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ- శృణు రాజేంద్ర వక్ష్యామి ఆఖ్యానం పాపనాశనమ్ । యల్లోమశోఽబ్రవీత్పృష్టో మాంధాత్రా చక్రవర్తినా
శ్రీకృష్ణుడు చెప్పాడు — రాజేంద్రా! పాపాలను తొలగించే ఒక కథను నేను చెప్పబోతున్నాను. దానిని లోమశుడు, మాంధాత అనే చక్రవర్తి అడిగినప్పుడు వివరించాడు.
మాంధాతోవాచ - భగవన్శ్రోతుమిచ్ఛామి లోకానాం హితకామ్యయా । చైత్రస్య ప్రథమే పక్షే కా నామైకాదశీ భవేత్ । కో విధిః కిం ఫలం తస్యాః కథయస్వ ప్రసాదతః
మాంధాతుడు ఇలా అడిగాడు — భగవన్! లోకాలందరికీ మేలు కలగాలని నేను తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను. చైత్రమాసపు శుక్లపక్షంలో ఏకాదశికి పేరు ఏమిటి? దాని విధానం ఏమిటి? దాని ఫలం ఏమిటి? దయచేసి వివరంగా చెప్పండి.
లోమశ ఉవాచ- చైత్రమాస్యసితే పక్షే నామ్నా వై పాపమోచనీ । ఏకాదశీ సమాఖ్యాతా పిశాచత్వవినాశినీ
లోమశుడు చెప్పాడు — చైత్రమాసపు శుక్లపక్షంలో పాపమోచని అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన ఏకాదశి ఉంది. అది పాపాలను, పిశాచత్వాన్ని నశింపజేస్తుంది.
శృణు తస్యాః ప్రవక్ష్యామి కామదాం సిద్ధిదాం నృప । కథాం విచిత్రాం శుభదాం పాపఘ్నీం ధర్మదాయినీమ్
ఆ ఏకాదశి మనసులోని కోరికలు తీర్చేది, సిద్ధిని ఇచ్చేది. రాజా! ఇప్పుడు నేను ఆ వ్రతానికి సంబంధించిన అద్భుతమైన, మంగళకరమైన, పాపాలను తొలగించే, ధర్మాన్ని ప్రసాదించే కథను చెబుతాను, విను.
పురా చైత్రరథోద్దేశే అప్సరోగణసేవితే । వసంతసమయే ప్రాప్తే షట్పదాకులితే వనే
పూర్వం చైత్రరథ ప్రాంతంలో, అప్సరసలు సమూహంగా ఉండే చోట, వసంతకాలంలో, తేనెటీగలు గుంపుగా తిరిగే అడవిలో,
గంధర్వకన్యావాదిత్రై రమంతి సహ కింనరైః । పాకశాసనముఖ్యాశ్చ క్రీడాంతే త్రిదివౌకసః
గంధర్వకన్యలు సంగీతంలో నైపుణ్యం కలిగి, కిన్నరులతో కలిసి ఆనందంగా విహరించేవారు. ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలు కూడా అక్కడ ఆడుకుంటూ సంతోషించారు.
నాపరం సుఖదం కించిద్వినా చైత్రరథాద్వనమ్ । తస్మిన్వనే తు మునయస్తపంతి బహులం తపః
చైత్రరథ అడవి కన్నా ఆనందాన్ని ఇచ్చే మరో ప్రదేశం లేదు. ఆ అడవిలో మునులు ఘనమైన తపస్సు చేశారు.
మేధావి నామానమృషిం తత్రస్థం బ్రహ్మచారిణమ్ । అప్సరాస్తం మునివరం మోహనాయోపచక్రమే
అక్కడ మేధావి అనే బ్రహ్మచారి ముని ఉండేవాడు. అప్సరసలు ఆ మహామునిని ఆకర్షించేందుకు ప్రయత్నించాయి.
మంజుఘోషేతి విఖ్యాతా భావం తస్య వితన్వతీ । క్రోశమాత్రం స్థితా తస్య భయాదాశ్రమసన్నిధౌ
మంజుఘోష అనే అప్సరస తన సౌందర్యాన్ని ప్రదర్శిస్తూ, భయంతో ఆశ్రమానికి కొంత దూరంలో నిలబడి ఉంది.
గాయంతీ మధురం సాధు పీడయంతీ విపంచికామ్ । గాయంతీం తామథాలోక్య పుష్పచందనసేవితామ్
ఆమె మధురంగా, నైపుణ్యంతో పాడుతూ, వీణను వాయిస్తూ, పుష్పాలు, చందనంతో అలంకరించుకుని పాటలు పాడింది. మేధావి ఆమెను అలా చూశాడు.
కామోఽపి విజయాకాంక్షీ శివభక్తాన్మునీశ్వరాన్ । తస్యాః శరీరే సంవాసమకరోన్మనసః సుతః
శివభక్తులైన మహామునులను జయించాలనే కోరికతో మనసు కుమారుడు అయిన కామదేవుడు ఆమె శరీరంలో ప్రవేశించాడు.
కృత్వా భ్రువౌ ధనుష్కోటిం గుణం కృత్వా కటాక్షకమ్ । మార్గణౌ నయనే కృత్వా పక్ష్మయుక్తే యథాక్రమమ్
ఆమె కనుబొమ్మలను విల్లుగా, కళ్లతో వాలుగా విల్లుదోనెగా, రెప్పలతో బాణాలుగా చేసి, కామదేవుడు తన యుక్తిని చూపించాడు.
కుచౌ కృత్వా పటకుటీం విజయాయోపచక్రమే । మంజుఘోషాభవత్తస్య కామస్యైవ వరూథినీ
తన వక్షోజాలతో చిన్న బట్ట పొట్లం కట్టుకుని, విజయాన్ని సాధించేందుకు మంజుఘోషా బయలుదేరింది. ఆమె కామదేవుని సైన్యంలో ముందుండే వనితగా మారింది.
మేధావినం మునిం దృష్ట్వా సాపి కామేన పీడితా । యౌవనోద్భిన్నదేహోఽసౌ మేధావ్యపి విరాజతే
ఆమె కూడా ఆ మేధావి మునిని చూసి, మనసులో కోరికతో బాధపడింది. అతని యవ్వనం వికసించి, మేధావి మీద ప్రకాశించిపోతుండగా, ఆమె మనసు ఆకర్షితమైంది.
సితోపవీతసహితో దృష్టః స్మర ఇవాపరః । మేధావీ వసతే చాసౌ చ్యవనస్యాశ్రమే శుభే
తెల్లటి యజ్ఞోపవీతం ధరించి, మరో కామదేవుడిలా కనిపిస్తున్న మేధావి, చ్యవన మహర్షి ఆశ్రమంలో నివసిస్తూ ఉన్నాడు.
మంజుఘోషా స్థితం తత్ర దృష్ట్వా సా మునిపుంగవమ్ । మదనస్య వశం ప్రాప్తా మందం మందమగాయత
అక్కడ నిలబడి ఉన్న ఆ మహామునిని చూసిన మంజుఘోషా, ప్రేమలో మునిగి, మెల్లగా మెల్లగా పాట పాడడం మొదలుపెట్టింది.
రణద్వలయసంయుక్తాం శింజన్నూపురమేఖలామ్ । గాయంతీం తాం తథాభూతాం విలోక్య మునిపుంగవః
ఒడికట్టులు మోగుతూ, పాదబందాలు, నూపురాలు మ్రోగుతూ, అలా పాట పాడుతున్న ఆమెను ఆ మహాముని చూశాడు.
మదనేన ససైన్యేన నీతో మోహవశం బలాత్ । మంజుఘోషా సమాగమ్య మునిం దృష్ట్వా తథావిధమ్
ప్రేమతో కూడిన సైన్యంతో కూడిన కామదేవుని బలానికి లోనై, మంజుఘోషా ఆ స్థితిలో ఉన్న మునిని దగ్గరకు వచ్చి చూశింది.
హావభావకటాక్షైస్తం మోహయామాస చాంగనా । అధః సంస్థాప్య వీణాం సా సస్వజే తం మునీశ్వరమ్
ఆమె తన చూపులు, హావభావాలతో మునిని మోహింపజేసింది. తన వీణను క్రింద పెట్టి, ఆ మహామునిని ఆలింగనం చేసింది.
వలితేవ లతా వృక్షం వాతవేగేన కంపితమ్ । సోఽపి రేమే తయా సార్ద్ధం మేధావీ మునిపుంగవః
గాలి ఊదినప్పుడు వృక్షాన్ని చుట్టుకునే లతలా, మేధావి మహాముని కూడా ఆమెతో కలిసి ఆనందించాడు.
తస్మిన్నేవ తతో దృష్ట్వా తస్యాస్తం దేహముత్తమమ్ । శివతత్వం గతం తస్య కామతత్త్వవశం గతః
అదే సమయంలో, ఆమె అందమైన దేహాన్ని చూసి, శివతత్వాన్ని పొందిన మేధావి కూడా కామతత్వానికి లోనయ్యాడు.
న నిశాం న దినం సోఽపి రమన్జానాతి కాముకః । బహువర్షం గతః కాలో మునేరాచారలోపతః
ఆ ప్రేమికుడు ఆనందంలో రాత్రి, పగలు ఏదీ గుర్తించలేకపోయాడు. ముని తన ఆచారాలను మర్చిపోయి, ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.