ఇంగుదీ కకుభాంశ్చైవ శ్లేష్మాతకనగాంస్తథా । శల్లకాన్కరమర్దాంశ్చ పాటలాన్బదరానపి
ఇంగుది, కకుభ, శ్లేష్మాతక చెట్లు, శల్లకి, కరమర్ద, పాటల, బదరి చెట్లు కూడా అతడు చూశాడు.
అశోకాంశ్చ పలాశాంశ్చ శృగాలాఞ్శశకానపి । వనమార్జారమహిషాన్శల్లకాంశ్చమరానపి
అశోక, పలాష చెట్లు, శృగాళులు, శశకులు, అడవి పిల్లులు, మహిషాలు, శల్లకి జంతువులు, చమరాలు కూడా రాజు చూశాడు.
దదర్శ భుజగాన్రాజా వల్మీకాదర్ద్ధనిఃసృతాన్ । తథా వనగజాన్ మత్తాన్ కలభైః సహ సంగతాన్
ఆ రాజు పాములు వాల్మీకాల నుంచి బయటకు వస్తున్నట్టు చూశాడు. అలాగే మత్తులో ఉన్న అడవి ఏనుగులు, వాటి పిల్లలతో కూడి ఉన్నవాటిని కూడా చూశాడు.
యూథపాంశ్చ చతుర్దంతాన్కరిణీయూథమధ్యగాన్ । తాన్దృష్ట్వా చింతయామాస ఆత్మనః స గజాన్నృపః
ఏనుగుల గుంపుల నాయకులను, నాలుగు దంతాల ఏనుగులను, గుంపులో ఉన్న ఏనుగులను చూసి, తన దగ్గర ఉన్న ఏనుగులను రాజు గుర్తు చేసుకున్నాడు.
తేషాం స విచరన్మధ్యే రాజా శోభామవాప హ । మహదాశ్చర్యసంయుక్తం దదృశే విపినం నృపః
వాటిమధ్యలో తిరుగుతూ ఆ రాజు మరింత కాంతిని పొందాడు. ఆ అడవి అతనికి గొప్ప ఆశ్చర్యకరమైన దృశ్యాలతో నిండినట్టుగా కనిపించింది.
మార్గే శివారుతాన్శృణ్వన్నులూకవిరుతం తథా । తాంస్తానృక్షమృగాన్పశ్యన్బభ్రామ వనమధ్యతః
మార్గంలో నక్కల అరుపులు, గుడ్లగూబల కేకలు వింటూ, రకరకాల ఎలుగుబంట్లు, జింకలను చూస్తూ, రాజు అడవి మధ్యలో తిరిగాడు.
ఏవం దదర్శ గహనం నృపో మధ్యగతే రవౌ । క్షుత్తృడ్భ్యాం పీడితో రాజా ఇతశ్చేతశ్చ ధావతి
ఇలా ఆ రాజు అడవి లోతుల్లో సూర్యుడు మధ్యాహ్నానికి చేరుకున్నప్పుడు చూశాడు. ఆకలి, దాహంతో బాధపడుతూ, ఇక్కడ అక్కడ పరుగెత్తాడు.
నృపతిశ్చింతయామాస సంశుష్కగలకంధరః । మయా తు కిం కృతం కర్మ ప్రాప్తం దుఃఖం యదీదృశమ్
ఆ రాజు గొంతు, మెడ ఎండిపోయి, 'నేను ఏ పని చేశానో, ఇలాంటి బాధ నాకు ఎందుకు వచ్చింది?' అని ఆలోచించసాగాడు.
మయా వై తోషితా దేవా యజ్ఞైః పూజాభిరేవ చ । తథైవ బ్రాహ్మణా దానైస్తోషితా మిష్టభోజనైః
'నేను యజ్ఞాలు, పూజలతో దేవతలను సంతోషపరిచాను. అలాగే బ్రాహ్మణులకు దానాలు, రుచికరమైన భోజనాలు ఇచ్చి సంతోషపరిచాను.' అని అనుకున్నాడు.
ప్రజాశ్చైవ సదా కాలం పుత్రవత్పాలితా భృశమ్ । కస్మాద్దుఃఖం మయా ప్రాప్తమీదృశం దారుణం మహత్
'ప్రజలను ఎప్పుడూ నా పిల్లల్లా కాపాడాను. అయినా నాకు ఇంత పెద్ద, భయంకరమైన బాధ ఎందుకు వచ్చింది?' అని ఆ రాజు విచారించాడు.
ఇతి చింతాపరో రాజా జగామైవాగ్రతో వనమ్ । సుకృతస్య ప్రభావేన సరో దృష్టమనుత్తమమ్
ఇలా ఆలోచనలతో మునిగిపోయి, ఆ రాజు అడవిలో మరింత లోపలికి వెళ్లాడు. తన పుణ్యఫలంతో ఒక అద్భుతమైన సరస్సును చూశాడు.
మీనసంస్పర్శమానం చ పద్మైశ్చాపరశోభితమ్ । కారండైశ్చక్రవాకైశ్చ రాజహంసైశ్చ శోభితమ్
ఆ సరస్సులో చేపలు తాకుతూ, కమలాలతో అలంకరించబడి, కారండులు, చక్రవాకలు, రాజహంసలు అందంగా తేలుతూ కనిపించాయి.
మకరైర్బహుభిర్మత్స్యైరన్యైర్జలచరైర్యుతమ్ । సమీపే సరసస్తస్య మునీనామాశ్రమాన్బహూన్
దానిలో మకరాలు, ఎన్నో చేపలు, ఇతర జలజంతువులు ఉన్నాయి. ఆ సరస్సు దగ్గర మునుల ఆశ్రమాలు చాలానే కనిపించాయి.
దదర్శ రాజా లక్ష్మీవాన్శకునైః శుభశంసిభిః । దక్షిణం ప్రాస్ఫురన్నేత్రమథ సవ్యేతరః కరః
ఆ రాజు శుభ సూచక పక్షులను చూశాడు. అతని కుడి కన్ను తడబడింది, తరువాత ఎడమ చేయి కూడా తడబడింది.
ప్రాస్ఫురన్నృపతేస్తస్య కథయఞ్శోభనం ఫలమ్ । తస్య తీరే మునీన్దృష్ట్వా కుర్వాణన్నైగమం జపమ్
ఆ రాజుకు వచ్చిన తడబాటు శుభ ఫలితాన్ని సూచించింది. ఆ సరస్సు ఒడ్డున మునులు వేదమంత్రాలు జపిస్తూ కనిపించారు.
హర్షేణ మహతావిష్టో బభూవ నృపనందనః । అవతీర్య హయాత్తస్మాన్మునీనామగ్రతః స్థితః
పెద్ద ఆనందంతో నిండిన రాజు కుమారుడు గుర్రం నుండి దిగి, మునుల ఎదుట నిలబడ్డాడు.
పృథక్పృథగ్వవందేఽసౌ మునీంస్తాన్శంసితవ్రతాన్ । కృతాంజలిపుటో భూత్వా దండవచ్చ పునః పునః
ఆ మహారాజు, ప్రతీ మునిని వేర్వేరుగా, వారు పాటించిన వ్రతాలకు ప్రసిద్ధులై ఉన్నందుకు, చేతులు జోడించి, భూమికి పూర్తిగా నమస్కరిస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ వినయంగా వందనం చేశాడు.
ప్రత్యూచుస్తేఽపి మునయః ప్రసన్నా నృపతే వయమ్ । రాజోవాచ- కే భవంతోఽత్ర కథ్యంతాం కా చాఖ్యా భవతామపి । కిమర్థం సంగతా యూయం సత్యం వదత మేఽగ్రతః
ఆ మునులు సంతోషంగా ఇలా అన్నారు: "మహారాజా, మేము సంతుష్టులం." రాజు అడిగాడు: "ఇక్కడ ఉన్న మీరు ఎవరు? మీ పేర్లు చెప్పండి. మీరు ఎందుకు ఇక్కడ చేరారు? నిజం చెప్పండి."
మునయ ఊచుః- విశ్వేదేవా వయం రాజన్స్నానార్థమిహ చాగతాః । మాఘో నికటమాయాత ఏతస్మాత్పంచమేఽహని
మునులు చెప్పారు: "మహారాజా, మేము విశ్వదేవులు. స్నానం కోసం ఇక్కడికి వచ్చాము. మాఘమాసం దగ్గరపడుతోంది. ఐదవ రోజు వస్తోంది."
అద్య చైకాదశీ రాజన్పుత్రదా నామ నామతః । పుత్రం దదాత్యసౌ విష్ణుః పుత్రదా కారిణాం నృణామ్
"ఇవాళ ఎకాదశి రోజు. దీనిని పుత్రదా అని అంటారు. ఈ పుత్రదా ఎకాదశిని ఆచరించే వారికి విష్ణువు కుమారుడిని ప్రసాదిస్తాడు."
రాజోవాచ- ఏష వై సంశయో మహ్యం పుత్రస్యోత్పాదనే మహాన్ । యది తుష్టా భవంతో వై పుత్రం మే దీయతాం తదా
రాజు ఇలా అన్నాడు: "నాకు కుమారుడు కలిగే విషయంలో పెద్ద సందేహం ఉంది. మీరు సంతోషిస్తే, నాకు కుమారుడిని దయచేయండి."
మునిరువాచ- అద్యైవ దివసే రాజన్పుత్రదా నామ వర్తతే । ఏకాదశీతి విఖ్యాతం క్రియతాం వ్రతముత్తమమ్
ముని ఇలా అన్నాడు: "మహారాజా, ఇవాళే పుత్రదా అనే ప్రసిద్ధ ఎకాదశి రోజు. ఈ ఉత్తమ వ్రతాన్ని చేయండి."
అభిషేకాత్తతోఽస్మాకం కేశవస్య ప్రసాదతః । అవశ్యం తవ రాజేంద్ర పుత్రప్రాప్తిర్భవిష్యతి
"మా అభిషేకం వల్ల, కేశవుని కృపతో, మహారాజా, నిశ్చయంగా నీకు కుమారుడు కలుగుతాడు."
ఇత్యేవం వచనాత్తేషాం కృతం రాజ్ఞా వ్రతోత్తమమ్ । మునీనాముపదేశేన పుత్రదా యా విధానతః
మునుల మాటలు విని, రాజు వారి ఉపదేశం ప్రకారం, పుత్రదా అనే గొప్ప వ్రతాన్ని విధిగా ఆచరించాడు.
ద్వాదశ్యాం పారణం కృత్వా మునీన్నత్వా పునః పునః । ఆజగామ గృహం రాజా రాజ్ఞీ గర్భమథాదధౌ 6.41.
పన్నెండవ రోజు ఉపవాస విరమణ చేసి, మునులకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించి, రాజు ఇంటికి వెళ్లాడు. ఆ తరువాత రాణికి గర్భం దాల్చింది.
పుత్రో జాతః సూతికాలే తేజస్వీ పుణ్యకర్మణా । పితరం తోషయామాస ప్రజాపాలో బభూవ సః
సమయానికి కుమారుడు జన్మించాడు. అతడు తేజస్విగా, పుణ్యకర్మలతో ఉండి, తండ్రిని సంతోషపరిచాడు. ప్రజలను రక్షించే రాజుగా ఎదిగాడు.
తస్మాద్రాజన్ప్రకర్త్తవ్యం పుత్రదా వ్రతముత్తమమ్ । లోకానాం తు హితార్థాయ తవాగ్రే కథితం మయా
అందువల్ల మహారాజా, పుత్రదా అనే ఉత్తమ వ్రతాన్ని చేయాలి. లోకాలకు మేలు కోసం నేను నీకు ఇది వివరంగా చెప్పాను.
ఏకచిత్తాస్తు యే మర్త్యాః కుర్వంతి పుత్రదా వ్రతమ్ । పుత్రాన్ప్రాప్యేహ లోకే తు మృతాస్తే స్వర్గగామినః । పఠనాచ్ఛ్రవణాద్రాజన్నగ్నిష్టోమఫలం లభేత్
ఎవరైనా మనుషులు ఏకాగ్రతతో పుత్రదా వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే, ఈ లోకంలో కుమారులను పొందుతారు. మరణించిన తరువాత స్వర్గానికి వెళ్తారు. ఈ కథను చదవడం లేదా వినడం వల్ల, మహారాజా, అగ్నిష్టోమ యాగ ఫలితం లభిస్తుంది.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ- సాధు కృష్ణ జగన్నాథ ఆదిదేవ జగత్పతే । కథయస్వ ప్రసాదేన కృపాం కురు మమోపరి
యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అన్నాడు: "కృష్ణా, జగన్నాథా, ఆదిదేవా, జగత్పతే! నీ కృపతో నాకు చెప్పు. నాపై దయ చూపు."
మాఘస్య కృష్ణపక్షే తు కా వా చైకాదశీ భవేత్ । కిం నామ కో విధిస్తస్యా ఏతద్విస్తరతో వద
"మాఘ మాసంలో కృష్ణపక్షంలో ఏ ఎకాదశి వస్తుంది? దాని పేరు ఏమిటి? దాని నియమాలు ఏమిటి? ఇవన్నీ నాకు వివరంగా చెప్పు."