జీవఘాతరతో నిత్యం స్తేయద్యూతకలానిధిః । సర్వం చ నగరం తేన ముషితం పాపకర్మణా
అతడు ఎప్పుడూ హత్యలు చేస్తూ, దొంగతనం, జూదంలో నిపుణుడై, పాపకార్యాలతో పట్టణాన్ని మొత్తం దోచేశాడు.
స్తేయాభిగామీ నగరే గృహీతః స నిశాచరైః । ఉవాచ తాన్సుతోఽహం వై రాజ్ఞో మాహిష్మతస్య చ
దొంగతనం చేస్తుండగా, రాత్రిపూట పట్టణంలో నడిచే వారు అతడిని పట్టుకున్నారు. అప్పుడు అతడు, 'నేను మాహిష్మతుడు రాజు కుమారుడిని' అని చెప్పాడు.
స తైర్ముక్తః పాపకర్మా చాగతో విపినం పునః । ఆమిషాభిరతో నిత్యం తరోర్వై ఫలభక్షణే
వాళ్లు వదిలిపెట్టిన తర్వాత, ఆ పాపాత్ముడు మళ్లీ అడవిలోకి వెళ్లిపోయాడు. అక్కడ ఎప్పుడూ మాంసం తింటూ, చెట్ల ఫలాలు తింటూ గడిపాడు.
ఆశ్రమస్తస్య దుష్టస్య వాసుదేవస్య సంనిధౌ । అశ్వత్థో వర్త్తతే తత్ర జీర్ణశ్చ బహువార్షికః
ఆ దుష్టుని ఆశ్రమం దగ్గర, వాసుదేవుని సమీపంలో, పాతదైన, ఎన్నో సంవత్సరాల వయస్సున్న అశ్వత్థ వృక్షం ఉండేది.
దేవత్వం తస్య వృక్షస్య విపినే వర్తతే మహత్ । తత్రైవ నివసంశ్చైవ లుంపకః పాపబుద్ధిమాన్
ఆ వృక్షానికి ఆ అడవిలో గొప్ప దైవత్వం ఉండేది. అక్కడే పాపబుద్ధి కలిగిన లుంపకుడు నివసించేవాడు.
గతే బహుతిథే కాలే కస్యచిత్పుణ్యసంచయాత్ । పౌషస్య కృష్ణపక్షే తు దశమ్యాం దివసే తథా
చాలా కాలం గడిచాక, కొంత పుణ్యఫలంతో, పౌష మాసంలో కృష్ణపక్ష దశమి రోజున...
ఫలాని భుక్త్వా వృక్షాణాం రాత్రౌ శీతేన పీడితః । లుంపకో నామ పాపిష్ఠో వస్త్రహీనో గతేక్షణః
చెట్ల ఫలాలు తిని, రాత్రిపూట చలితో బాధపడుతూ, లుంపకుడు అనే పాపాత్ముడు, దుస్తులు లేక, ఇంద్రియాలు లేని వాడైపోయాడు.
పీడ్యమానోఽతిశీతేన హరివృక్షసమీపతః । న నిద్రా న సుఖం తస్య గతప్రాణ ఇవాభవత్
హరివృక్షం దగ్గర తీవ్రమైన చలితో బాధపడుతూ, అతనికి నిద్ర రాలేదు, సుఖం కలగలేదు, ప్రాణం లేని వాడిలా అయ్యాడు.
ఆఛాద్య దశనైరాస్యమేవం నీతా నిశాఖిలా । భానూదయేఽపి పాపిష్ఠో న లేభే చేతనాం తదా
పళ్ళతో నోరు మూసుకుని, అలా రాత్రంతా గడిపాడు. సూర్యోదయం అయినా, ఆ పాపాత్ముడికి అప్పుడు కూడా జ్ఞానం రాలేదు.
లుంపకో గతసంజ్ఞస్తు సఫలాయా దినే తథా । రవౌ మధ్యంగతే చైవ సంజ్ఞాం లేభే స లుంపకః
లుంపకుడు జ్ఞానం కోల్పోయి, ఆ ఫలదినంలో, సూర్యుడు మధ్యాహ్నానికి చేరుకున్నప్పుడు, మళ్లీ జ్ఞానం పొందాడు.
ఇతస్తతో విలోక్యాథ వ్యథితశ్చ తదాసనాత్ । స్ఖలత్పద్భ్యాం ప్రచలితః ఖంజన్నివ ముహుర్ముహుః
ఇదీ, అదీ అని చుట్టూ చూసి, బాధతో, తన ఆసనం నుంచి లేచి, అడుగులు జారుతూ, మళ్లీ మళ్లీ కాళ్లు తడబడుతూ నడిచాడు.
వనమధ్యే గతస్తత్ర క్షుత్క్షామః పీడితోఽభవత్ । న శక్తిర్జీవఘాతే తు లుంపకస్య దురాత్మనః
అడవి మధ్యలోకి వెళ్లిన తర్వాత, ఆకలితో క్షీణించి, బాధపడుతూ, ఆ దురాత్మ లుంపకుడికి ఇక జీవహింస చేయగల శక్తి మిగలలేదు.
ఫలాని చ తదా రాజన్నాజహార స లుంపకః । యావత్సమాగతస్తత్ర తావదస్తం గతో రవిః
అప్పుడు, రాజా, ఆ దొంగ ఆ ఫలాలను తీసుకోలేదు. అతను అక్కడే ఉన్నంతసేపు సూర్యుడు అస్తమించిపోయాడు.
కిం భవిష్యతి తాతేతి స విలాపం చకార హ । ఫలాని తత్ర భూరీణి వృక్షమూలే న్యవేశయత్
"ఇప్పుడు ఏమవుతుందో తండ్రీ!" అని బాధపడి, ఆ దొంగ ఆ అనేక ఫలాలను చెట్టు వేరుల దగ్గర ఉంచాడు.
ఇత్యువాచ ఫలైరేభిః శ్రీపతిస్తుష్యతాం హరిః । ఇత్యుక్త్వా లుంపకశ్చైవ నిద్రాం లేభే న వై నిశి
"ఈ ఫలాలతో శ్రీహరి సంతోషించాలి" అని చెప్పి, ఆ దొంగ ఆ రాత్రి ఒక్కసారైనా నిద్రపోలేకపోయాడు.
రాత్రౌ జాగరణం మేనే విష్ణుస్తస్య దురాత్మనః । ఫలైస్తు పూజనం మేనే సఫలాయాస్తథానఘ
రాత్రంతా నిద్రలేక ఉండడాన్ని విష్ణువు అతని తపస్సుగా భావించాడు. ఆ ఫలాలను సమర్పించడం నిజమైన పూజగా గుర్తించాడు, పాపరహితుడా!
అకస్మాద్వ్రతమేవైతత్కృతవాన్వై స లుంపకః । తేన పుణ్యప్రభావేన ప్రాప్తం రాజ్యమకంటకమ్
ఆ దొంగ యాదృచ్ఛికంగా ఈ వ్రతాన్ని చేసాడు. ఆ పుణ్యఫలంతో అతడికి ఎలాంటి అడ్డంకులు లేని రాజ్యం లభించింది.
సూర్యస్యోదయనం యావత్తావద్విష్ణుర్జగామ హ । దివి తత్కాలముత్పన్నా వాగువాచాశరీరిణీ
సూర్యోదయం అవుతుండగా విష్ణువు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు. అదే సమయంలో ఆకాశంలో దేహరహితమైన వాణి వినిపించింది.
రాజ్యం ప్రాప్స్యసి పుత్రత్వం సఫలాయాః ప్రసాదతః। తథేత్యుక్తే తు వచసి దివ్యరూపధరోఽభవత్
"సఫలా వ్రతానుగ్రహంతో నీకు రాజ్యం లభిస్తుంది, కుమారుడవుతావు." అని ఆ వాక్యాలు వినిపించగానే అతడు దివ్యరూపాన్ని పొందాడు.
మతిరాసీత్తతస్తస్య పరమా వైష్ణవీ నృప । దివ్యాభరణశోభాఢ్యో లేభే రాజ్యమకంటకమ్
ఆ తరువాత, రాజా, అతని మనసు పరమ వైష్ణవ భక్తితో నిండిపోయింది. దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడి, అతడు ఎలాంటి అడ్డంకులు లేని రాజ్యాన్ని పొందాడు.
కృతం రాజ్యం తు తేనైవం వర్షాణి దశపంచ చ । మనోదాస్తస్యపుత్రాస్తు దారాః కృష్ణప్రసాదతః
అతడు అలా పదిహేను సంవత్సరాలు రాజ్యం చేశాడు. కృష్ణుని కృపతో అతనికి మనసులో కోరుకున్న పిల్లలు, భార్యలు లభించారు.
ఆశు రాజ్యం పరిత్యజ్య పుత్రే చైవ సమర్ప్య చ । గతః కృష్ణస్య సాంనిధ్యం యత్ర గత్వా న శోచతి
తొందరగా రాజ్యాన్ని వదిలి, తన కుమారుడికి అప్పగించి, కృష్ణుని సన్నిధికి వెళ్లిపోయాడు. అక్కడికి చేరినవాడు ఇక బాధపడడు.
ఏవం యః కురుతే రాజన్సఫలావ్రతముత్తమమ్ । ఇహలోకే సుఖం ప్రాప్య మృతో మోక్షమవాప్నుయాత్
రాజా, ఎవరు ఈ ఉత్తమమైన సఫలా వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారో వారు ఈ లోకంలో సుఖంగా ఉండి, మరణించిన తర్వాత మోక్షాన్ని పొందుతారు.
ధన్యాస్తే మానవా లోకే సఫలాయాం చ యే రతాః । తేషాం చ సఫలం జన్మ నాత్ర కార్యా విచారణా
ఈ లోకంలో సఫలా వ్రతంలో నిమగ్నమైనవారు ధన్యులు. వారి జన్మం నిజంగా సఫలమైనదే — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
పఠనాచ్ఛ్రవణాచ్చైవ కరణాచ్చ విశాంపతే । రాజసూయస్య యజ్ఞస్య ఫలమాప్నోతి మానవః
రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! ఈ వ్రతాన్ని చదివినా, వినినా, ఆచరించినా, మనిషికి రాజసూయ యజ్ఞఫలం లభిస్తుంది.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ- కథితా వై త్వయా కృష్ణ సఫలైకాదశీ శుభా । కథయస్వ ప్రసాదేన శుక్లపక్షస్య యా భవేత్
యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అడిగాడు — కృష్ణా! నువ్వు సఫలా ఏకాదశి మహిమను వివరించావు. నీ కృపతో, శుక్లపక్షంలో వచ్చే ఏకాదశి గురించి కూడా చెప్పు.
కిన్నామ కో విధిస్తస్యాః కో దేవస్తత్ర పూజ్యతే । కస్మై తుష్టో హృషీకేశస్త్వమేవ పురుషోత్తమః
ఆ వ్రతానికి పేరు ఏమిటి? విధానం ఏంటి? అక్కడ ఎవరు పూజించబడతారు? హృషీకేశా! నీవే సర్వోత్తముడవు, నీవు సంతోషిస్తే అంతే.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ-। శృణు రాజన్ప్రవక్ష్యామి శుక్లా పౌషస్య యా భవేత్ । కథయామి మహారాజ లోకానాం హితకామ్యయా
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు — రాజా! విను, నేను పౌషమాస శుక్లపక్షంలో వచ్చే ఏకాదశి గురించి చెబుతాను. మహారాజా! లోకహితార్థంగా నేను వివరిస్తున్నాను.
పూర్వేణ విధినా రాజన్కర్త్తవ్యైషా ప్రయత్నతః । పుత్రదా నామ నామ్నా సా సర్వపాపహరా పరా
మునుపు చెప్పిన విధంగా, రాజా, ఈ వ్రతాన్ని శ్రద్ధగా చేయాలి. దీనికి 'పుత్రదా' అనే పేరు, ఇది అన్ని పాపాలను తొలగించే మహావ్రతం.
నారాయణోఽధిదేవోఽస్యా కామదః సిద్ధిదాయకః । నాతః పరతరా కాచిత్త్రైలోక్యే సచరాచరే
ఈ వ్రతానికి నారాయణుడు అధిదేవత. ఆయన కోరికలను తీర్చేవాడు, సిద్ధిని ప్రసాదించేవాడు. చరాచరములైన మూడూ లోకాలలో దీనికి మించినది మరొకటి లేదు.