తత్ఫలం సమవాప్నోతి యః కరోతి హి జాగరమ్ । శ్రూయతాం రాజశార్దూల సఫలాయాః కథా శుభా
అలాంటి జాగరణ చేసినవాడు ఆ ఫలితాన్ని పొందుతాడు. రాజశార్దూలా! ఇప్పుడు సఫల ఏకాదశి మంగళకథను విను.
చంపావతీతి విఖ్యాతా పురీ మాహిష్మతస్య చ । బభూవుస్తస్య రాజర్షేః పుత్రాః పంచ కుమారకాః
మహిష్మతికి చెందిన చంపావతి అనే నగరం ప్రసిద్ధిగా ఉండేది. ఆ రాజర్షికి ఐదుగురు కుమారులు ఉన్నారు.
తేషాం మధ్యే తు జ్యేష్ఠో వై మహాపాపరతః సదా । పరదారాభిచారీ చ వేశ్యాసక్తశ్చ మద్యపః
వారిలో పెద్దవాడు ఎప్పుడూ పాపకార్యాలలో మునిగిపోయేవాడు. పరస్త్రీగామి, వేశ్యలతో మమేకమైనవాడు, మద్యపానానికి అలవాటుపడినవాడు.
పితుర్ద్రవ్యం తు తేనైవ గమితం పాపకర్మణా । అసద్వృత్తిరతో నిత్యం భూసురాణాం తు నిందకః
తన తండ్రి సంపదను పాపకార్యాలతో వృథా చేశాడు. దురాచారంతో బ్రాహ్మణులను ఎప్పుడూ అవమానించేవాడు.
వైష్ణవానాం చ దేవానాం నిత్యం నిందాం కరోతి సః । ఈదృశం తు తతో దృష్ట్వా పుత్రం మాహిష్మతో నృపః
వైష్ణవులు, దేవతలను ఎప్పుడూ తిట్టే వాడు. అలాంటి కొడుకును చూసి మాహిష్మతుడు అనే రాజు...
నామ్నా తు లుంపక ఇతి రాజపుత్రేషు చాపఠత్ । రాజ్యాన్నిష్కాసితస్తేన పిత్రా చైవ తు బంధుభిః
రాజకుమారులలో అతడిని 'లుంపకుడు' అని పిలిచేవారు. అందుకే తండ్రి, బంధువులు అతడిని రాజ్యం నుండి బయటకు పంపించారు.
స చైవం పరివారైస్తు త్యక్తశ్చ పరిపంథివత్ । లుంపకోఽపి తథా త్యక్తశ్చింతయామాస వై తదా
ఇలా కుటుంబం వదిలేసినవాడిగా, దారి దొంగలా లుంపకుడు కూడా ఒంటరిగా ఉండిపోయాడు. అప్పుడు అతడు ఆలోచించసాగాడు.
త్యక్తోఽహం బాంధవైః పిత్రా రాజ్యాన్నిష్కాసితః కిల । ఇతి సంచింత్యమానోఽసౌ మతిం పాపే తదాకరోత్
నన్ను బంధువులు వదిలేశారు, తండ్రి రాజ్యం నుండి పంపించాడు అని ఆలోచిస్తూ, ఆ పాపాత్ముడు చెడు మార్గాన్ని ఎంచుకున్నాడు.
మయా గంతవ్యమేవాస్తు దారుణే గహనే వనే । తస్మాచ్చైవ పురం సర్వం లుంపయిష్యామి వై పితుః
నేను భయంకరమైన అడవిలోకి వెళ్లాలి. అక్కడి నుంచే తండ్రి పట్టణాన్ని మొత్తం దోచేస్తాను అని నిర్ణయించుకున్నాడు.
ఇత్యేవం స మతిం కృత్వా లుంపకో దైవయోగతః । నిర్జగామ పురాత్తస్మాద్గతోఽసౌ గహనే వనే
ఇలా నిర్ణయించుకుని, లుంపకుడు విధి వశాత్తు ఆ పట్టణాన్ని విడిచి, దట్టమైన అడవిలోకి వెళ్లిపోయాడు.
జీవఘాతరతో నిత్యం స్తేయద్యూతకలానిధిః । సర్వం చ నగరం తేన ముషితం పాపకర్మణా
అతడు ఎప్పుడూ హత్యలు చేస్తూ, దొంగతనం, జూదంలో నిపుణుడై, పాపకార్యాలతో పట్టణాన్ని మొత్తం దోచేశాడు.
స్తేయాభిగామీ నగరే గృహీతః స నిశాచరైః । ఉవాచ తాన్సుతోఽహం వై రాజ్ఞో మాహిష్మతస్య చ
దొంగతనం చేస్తుండగా, రాత్రిపూట పట్టణంలో నడిచే వారు అతడిని పట్టుకున్నారు. అప్పుడు అతడు, 'నేను మాహిష్మతుడు రాజు కుమారుడిని' అని చెప్పాడు.
స తైర్ముక్తః పాపకర్మా చాగతో విపినం పునః । ఆమిషాభిరతో నిత్యం తరోర్వై ఫలభక్షణే
వాళ్లు వదిలిపెట్టిన తర్వాత, ఆ పాపాత్ముడు మళ్లీ అడవిలోకి వెళ్లిపోయాడు. అక్కడ ఎప్పుడూ మాంసం తింటూ, చెట్ల ఫలాలు తింటూ గడిపాడు.
ఆశ్రమస్తస్య దుష్టస్య వాసుదేవస్య సంనిధౌ । అశ్వత్థో వర్త్తతే తత్ర జీర్ణశ్చ బహువార్షికః
ఆ దుష్టుని ఆశ్రమం దగ్గర, వాసుదేవుని సమీపంలో, పాతదైన, ఎన్నో సంవత్సరాల వయస్సున్న అశ్వత్థ వృక్షం ఉండేది.
దేవత్వం తస్య వృక్షస్య విపినే వర్తతే మహత్ । తత్రైవ నివసంశ్చైవ లుంపకః పాపబుద్ధిమాన్
ఆ వృక్షానికి ఆ అడవిలో గొప్ప దైవత్వం ఉండేది. అక్కడే పాపబుద్ధి కలిగిన లుంపకుడు నివసించేవాడు.
గతే బహుతిథే కాలే కస్యచిత్పుణ్యసంచయాత్ । పౌషస్య కృష్ణపక్షే తు దశమ్యాం దివసే తథా
చాలా కాలం గడిచాక, కొంత పుణ్యఫలంతో, పౌష మాసంలో కృష్ణపక్ష దశమి రోజున...
ఫలాని భుక్త్వా వృక్షాణాం రాత్రౌ శీతేన పీడితః । లుంపకో నామ పాపిష్ఠో వస్త్రహీనో గతేక్షణః
చెట్ల ఫలాలు తిని, రాత్రిపూట చలితో బాధపడుతూ, లుంపకుడు అనే పాపాత్ముడు, దుస్తులు లేక, ఇంద్రియాలు లేని వాడైపోయాడు.
పీడ్యమానోఽతిశీతేన హరివృక్షసమీపతః । న నిద్రా న సుఖం తస్య గతప్రాణ ఇవాభవత్
హరివృక్షం దగ్గర తీవ్రమైన చలితో బాధపడుతూ, అతనికి నిద్ర రాలేదు, సుఖం కలగలేదు, ప్రాణం లేని వాడిలా అయ్యాడు.
ఆఛాద్య దశనైరాస్యమేవం నీతా నిశాఖిలా । భానూదయేఽపి పాపిష్ఠో న లేభే చేతనాం తదా
పళ్ళతో నోరు మూసుకుని, అలా రాత్రంతా గడిపాడు. సూర్యోదయం అయినా, ఆ పాపాత్ముడికి అప్పుడు కూడా జ్ఞానం రాలేదు.
లుంపకో గతసంజ్ఞస్తు సఫలాయా దినే తథా । రవౌ మధ్యంగతే చైవ సంజ్ఞాం లేభే స లుంపకః
లుంపకుడు జ్ఞానం కోల్పోయి, ఆ ఫలదినంలో, సూర్యుడు మధ్యాహ్నానికి చేరుకున్నప్పుడు, మళ్లీ జ్ఞానం పొందాడు.
ఇతస్తతో విలోక్యాథ వ్యథితశ్చ తదాసనాత్ । స్ఖలత్పద్భ్యాం ప్రచలితః ఖంజన్నివ ముహుర్ముహుః
ఇదీ, అదీ అని చుట్టూ చూసి, బాధతో, తన ఆసనం నుంచి లేచి, అడుగులు జారుతూ, మళ్లీ మళ్లీ కాళ్లు తడబడుతూ నడిచాడు.
వనమధ్యే గతస్తత్ర క్షుత్క్షామః పీడితోఽభవత్ । న శక్తిర్జీవఘాతే తు లుంపకస్య దురాత్మనః
అడవి మధ్యలోకి వెళ్లిన తర్వాత, ఆకలితో క్షీణించి, బాధపడుతూ, ఆ దురాత్మ లుంపకుడికి ఇక జీవహింస చేయగల శక్తి మిగలలేదు.
ఫలాని చ తదా రాజన్నాజహార స లుంపకః । యావత్సమాగతస్తత్ర తావదస్తం గతో రవిః
అప్పుడు, రాజా, ఆ దొంగ ఆ ఫలాలను తీసుకోలేదు. అతను అక్కడే ఉన్నంతసేపు సూర్యుడు అస్తమించిపోయాడు.
కిం భవిష్యతి తాతేతి స విలాపం చకార హ । ఫలాని తత్ర భూరీణి వృక్షమూలే న్యవేశయత్
"ఇప్పుడు ఏమవుతుందో తండ్రీ!" అని బాధపడి, ఆ దొంగ ఆ అనేక ఫలాలను చెట్టు వేరుల దగ్గర ఉంచాడు.
ఇత్యువాచ ఫలైరేభిః శ్రీపతిస్తుష్యతాం హరిః । ఇత్యుక్త్వా లుంపకశ్చైవ నిద్రాం లేభే న వై నిశి
"ఈ ఫలాలతో శ్రీహరి సంతోషించాలి" అని చెప్పి, ఆ దొంగ ఆ రాత్రి ఒక్కసారైనా నిద్రపోలేకపోయాడు.
రాత్రౌ జాగరణం మేనే విష్ణుస్తస్య దురాత్మనః । ఫలైస్తు పూజనం మేనే సఫలాయాస్తథానఘ
రాత్రంతా నిద్రలేక ఉండడాన్ని విష్ణువు అతని తపస్సుగా భావించాడు. ఆ ఫలాలను సమర్పించడం నిజమైన పూజగా గుర్తించాడు, పాపరహితుడా!
అకస్మాద్వ్రతమేవైతత్కృతవాన్వై స లుంపకః । తేన పుణ్యప్రభావేన ప్రాప్తం రాజ్యమకంటకమ్
ఆ దొంగ యాదృచ్ఛికంగా ఈ వ్రతాన్ని చేసాడు. ఆ పుణ్యఫలంతో అతడికి ఎలాంటి అడ్డంకులు లేని రాజ్యం లభించింది.
సూర్యస్యోదయనం యావత్తావద్విష్ణుర్జగామ హ । దివి తత్కాలముత్పన్నా వాగువాచాశరీరిణీ
సూర్యోదయం అవుతుండగా విష్ణువు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు. అదే సమయంలో ఆకాశంలో దేహరహితమైన వాణి వినిపించింది.
రాజ్యం ప్రాప్స్యసి పుత్రత్వం సఫలాయాః ప్రసాదతః। తథేత్యుక్తే తు వచసి దివ్యరూపధరోఽభవత్
"సఫలా వ్రతానుగ్రహంతో నీకు రాజ్యం లభిస్తుంది, కుమారుడవుతావు." అని ఆ వాక్యాలు వినిపించగానే అతడు దివ్యరూపాన్ని పొందాడు.
మతిరాసీత్తతస్తస్య పరమా వైష్ణవీ నృప । దివ్యాభరణశోభాఢ్యో లేభే రాజ్యమకంటకమ్
ఆ తరువాత, రాజా, అతని మనసు పరమ వైష్ణవ భక్తితో నిండిపోయింది. దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడి, అతడు ఎలాంటి అడ్డంకులు లేని రాజ్యాన్ని పొందాడు.