మాముపోష్యంతి యే భక్త్యా తవ భక్త్యా జనార్దన । సర్వసిద్ధిర్భవేత్తేషాం యది తుష్టోఽసి మే ప్రభో 6.38.
ప్రభూ జనార్దనా! నన్ను భక్తితో ఆరాధించే వారు, మిమ్మల్ని భక్తితో సేవించే వారు, మీరు నాతో సంతుష్టిగా ఉంటే వారికి అన్ని సిద్ధులు లభించాలి.
ఉపవాసం చ నక్తం చ ఏకభక్తం కరోతి చ । తస్య విత్తం చ ధర్మం చ మోక్షం వై దేహి మాధవ
ఎవరైనా ఉపవాసం చేయగానీ, రాత్రిపూట మాత్రమే భోజనం చేయగానీ, ఒక్కసారే తినగానీ, వారికి ధనం, ధర్మం, మోక్షం ప్రసాదించండి మాధవా.
విష్ణురువాచ-। యత్త్వం వదసి కల్యాణి తత్సర్వం చ భవిష్యతి । సర్వాన్మనోరథాన్భద్రే దాస్యసి త్వం చ నాన్యథా
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు— కల్యాణిని! నీవు చెప్పింది అన్నీ నెరవేరుతాయి. ఓ మృదువైనవాడా, నీవు అందరికీ కోరికలు నెరవేర్చేవాడివవుతావు; ఇది తప్పక జరుగుతుంది.
మమ భక్తాశ్చ యే లోకే యే చ భక్తాస్తు కార్త్తికే । చతుర్యుగేషు విఖ్యాతాస్త్రిషు లోకేషు వై ప్రభో
ఈ లోకంలో నా భక్తులు, కార్తీక మాసంలో ఉన్న భక్తులు, నాలుగు యుగాలలో, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందుతారు ప్రభూ.
త్వాం చ శక్తిమహం మన్యే ఏకాదశీవ్రతస్థితాః । మమ పూజాం కరిష్యంతి మోక్షగాస్తే న సంశయః
నీవు ఏకాదశి వ్రతంలో స్థిరంగా ఉన్న శక్తివంతురాలివని నేను భావిస్తున్నాను. నన్ను పూజించే వారు మోక్షాన్ని పొందుతారు; ఇందులో సందేహం లేదు.
తృతీయా చాష్టమీ చైవ నవమీ చ చతుర్దశీ । ఏకాదశీ విశేషేణ తిథిరేషా హరిప్రియా । సర్వతీర్థాధికం పుణ్యం సత్యం సత్యం న సంశయః
తృతీయ, అష్టమి, నవమి, చతుర్దశి—ఈ తిథులు, ముఖ్యంగా ఏకాదశి—హరివుకు ప్రియమైనది. దీని పుణ్యం అన్ని తీర్థాల కంటే ఎక్కువ. ఇది నిజం, నిజమే, సందేహం లేదు.
ఇదం దత్త్వా వరం తస్యై తిస్రో వాచో న సంశయః । హృష్టా పుష్టా చ సంజాతా ఏకాదశీమహావ్రతా
ఈ మూడు వరాలు ఇచ్చిన తర్వాత, ఏకాదశి ఆనందంతో, బలంగా, మహావ్రతంగా స్థిరపడింది.
శత్రుం హంసి పరాం తస్య దదాసి పరమాం గతిమ్ । త్వం హంసి సర్వవిఘ్నాని సర్వసిద్ధివరప్రదా
నీవు శత్రువును నశింపజేస్తావు, ఆ వ్యక్తికి పరమగతిని ఇస్తావు. నీవు అన్ని విఘ్నాలను తొలగిస్తావు, అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదించే వరదావుతావు.
ఉభయోః పక్షయోః పార్థ తుల్యా ఏకాదశీ శుభా । న శుక్లా నైవ కృష్ణా చ విభేదం నైవ కారయేత్
పార్థా! రెండు పక్షాలలో ఏకాదశి సమానంగా శుభదాయకం. ఇది శుక్ల పక్షం, కృష్ణ పక్షం అని భేదం చేయకూడదు.
విభేదో నైవ కర్త్తవ్యః సమస్తవ్రతకారిభిః । దివా వా యది వా రాత్రౌ శృణోతి భక్తితత్పరః
అన్ని వ్రతాలు చేసే వారు ఏ విధమైన భేదాన్ని చేయకూడదు. ఎవరు భక్తితో, పగడ్బందిగా, పగలు లేదా రాత్రి వినినా—
తిథిరేకా భవేత్సర్వా పక్షయోరుభయోరపి । ఉభయైకాదశీ స్వల్పా హ్యంతే చైవ త్రయోదశీ
రెండు పక్షాల్లోనూ ఏకాదశి తిథి ఉంటుంది. రెండు ఏకాదశులు స్వల్పంగా ఉంటాయి, చివర్లో త్రయోదశి వస్తుంది.
మధ్యే తు ద్వాదశీ పూర్ణా త్రిస్పృశా సా హరిప్రియా । ఏకాముపోషయేత్తాం వై సహస్రైకాదశీఫలమ్
మధ్యలో ద్వాదశి పూర్ణంగా ఉంటుంది, మూడు రోజులకు తాకుతుంది, అది హరివుకు ప్రియమైనది. దాన్ని ఉపవాసంగా ఆచరించినవారికి వెయ్యి ఏకాదశుల ఫలం లభిస్తుంది.
సహస్రగుణితం హ్యేవం ద్వాదశ్యాం పారణే కృతే । అష్టమ్యేకాదశీ షష్ఠీ తృతీయా చ చతుర్దశీ
ఇలా ద్వాదశి రోజున ఉపవాసాన్ని ముగిస్తే, దాని ఫలం వెయ్యిరెట్లు ఎక్కువగా లభిస్తుంది. అష్టమి, ఏకాదశి, షష్ఠి, తృతీయ, చతుర్దశి రోజుల్లో—
పూర్వవిద్ధా న కర్తవ్యా పరవిద్ధాముపోషయేత్ । ఏకాదశీ హ్యహోరాత్రం ప్రభాతే ఘటికా భవేత్
ఈ తిథులు ముందరి రోజుతో కలిసివుంటే ఉపవాసం చేయకూడదు; కానీ తరువాతి రోజుతో కలిసివుంటే ఉపవాసం చేయాలి. ఏకాదశి ఉపవాసం పగలు, రాత్రి మొత్తం, మరుసటి రోజు ఉదయం కొంతసేపు కొనసాగాలి.
సా తిథిః పరిహర్తవ్యా ఉపోష్యా ద్వాదశీయుతా । ఏవంవిధా మయా ప్రోక్తా పక్షయోరుభయోరపి
ద్వాదశి కలిగి లేని తిథిని తప్పుకోవాలి; ఇలాగే రెండు పక్షాల్లోనూ పాటించాల్సిన విధానాన్ని నేను వివరంగా చెప్పాను.
ఏకాదశ్యాం ప్రకుర్వీత హ్యుపవాసం న సంశయః । తే యాంతి వైష్ణవం స్థానం యత్రాస్తే గరుడధ్వజః
ఏకాదశి రోజున ఉపవాసం తప్పక చేయాలి; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అలా చేసే వారు గరుడధ్వజుడు అయిన విష్ణువు నివసించే స్థానాన్ని పొందుతారు.
ధన్యాస్తే మానవా లోకే విష్ణుభక్తిపరాయణాః । ఏకాదశ్యాశ్చ మాహాత్మ్యం సర్వకాలేషు యః పఠేత్
ఈ లోకంలో విష్ణుభక్తికి పరాయణులైన మనుషులు ధన్యులు. అలాగే ఎవరైనా ఏకాదశి మహిమను ఎప్పుడైనా పఠిస్తే—
గోసహస్రఫలం సోఽపి పుణ్యం ప్రాప్నోతి మానవః । దివా వా యది వా రాత్రౌ యే వై శృణ్వంతి భక్తితః
ఆ మనిషికి వెయ్యి గోవులను దానం చేసినంత పుణ్యం లభిస్తుంది. పగలు అయినా, రాత్రి అయినా, భక్తితో వినేవారు—
బ్రహ్మహత్యాదిపాపేభ్యో ముచ్యంతే నాత్ర సంశయః । విష్ణుధర్మసమం నాస్తి గీతార్థం చ నృపోత్తమ । ఏకాదశీసమం నాస్తి వ్రతం పాపప్రణాశనమ్
బ్రహ్మహత్య వంటి మహాపాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతారు; ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు. విష్ణు ధర్మానికి, గీతార్థానికి సమానం లేదు, రాజశ్రేష్ఠా; అలాగే పాపాలను నశింపజేసే ఏకాదశి వ్రతానికి సమానమైనది లేదు.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ- వందే విష్ణుం విభుం సాక్షాల్లోకత్రయసుఖావహమ్ । విశ్వేశం విశ్వకర్తారం పురాణం పురుషోత్తమమ్
యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అన్నాడు— మూడు లోకాలకు సుఖాన్ని కలిగించే, సర్వవ్యాపకుడైన విష్ణువును నేను వందనం చేస్తున్నాను. విశ్వేశ్వరుడు, జగత్కర్త, పురాతనుడు, పురుషోత్తముడు ఆయన.
పృచ్ఛామి దేవదేవేశ సంశయోఽస్తి మహాన్మమ । లోకానాం చ హితార్థాయ పాపానాం క్షయహేతవే
దేవదేవా! నాకు ఒక గొప్ప సందేహం ఉంది. లోకాల హితార్థం కోసం, పాపాల నాశనార్థం కోసం నేను అడుగుతున్నాను—
మార్గశీర్షేసితే పక్షే భవేదేకాదశీ తు యా । కిం నామ కో విధిస్తస్యాః కో దేవస్తత్ర పూజ్యతే । ఏతదాచక్ష్వ మే స్వామిన్విస్తరేణ యథాతథమ్
మార్గశిర మాసంలో శుక్ల పక్షంలో వచ్చే ఏకాదశికి ఏమి పేరు? దాని నియమం ఏమిటి? ఆ రోజున ఎవరు పూజించబడతారు? స్వామీ! దయచేసి నాకు యథావిధిగా వివరంగా చెప్పండి.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ- సాధు పృష్టం త్వయా రాజన్సాధు తే విమలం యశః । కథయిష్యామి రాజేంద్ర హరివాసరముత్తమమ్
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు— రాజా! నీవు అడిగినది చాలా మంచిది. నీ పవిత్రమైన కీర్తి ప్రశంసనీయం. రాజేంద్రా! హరివాసరమైన ఉత్తమమైన రోజును నేను నీకు వివరంగా చెబుతాను.
ఉత్పన్నా చాసితే పక్షే ద్వాదశీ మమ వల్లభా । మార్గశీర్షోత్పత్తిరితి మమ దేహ సముద్భవా
శుక్ల పక్షంలో వచ్చే ద్వాదశి నాకు ఎంతో ప్రియమైనది. మార్గశిర మాసంలో వచ్చే ఏకాదశి 'ఉత్పత్తి' అని పిలవబడుతుంది; అది నా స్వయంగా శరీరంలో నుండే ఉద్భవించింది.
సురాసురవధార్థాయ హ్యుత్పన్నా భరతర్షభ । కథితా చ మయా సా వై తవాగ్రే రాజసత్తమ
దేవతలు, దానవుల సంహారార్థం కోసం ఆ తిథి ప్రकटించబడింది, భరతశ్రేష్ఠా! రాజశ్రేష్ఠా! దాని గురించి నేను నీకు ఇంతకుముందే వివరంగా చెప్పాను.
పూర్వా చైకాదశీ రాజంస్త్రైలోక్యే సచరాచరే । మార్గశీర్షే సితే పక్షే ఉత్పత్తిరితి నామతః
రాజా! మార్గశిర మాసంలో శుక్ల పక్షంలో వచ్చే ఈ ప్రథమ ఏకాదశి 'ఉత్పత్తి' అనే పేరుతో త్రిలೋಕంలో చరాచర సమస్తలోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందింది.
అతః పరం ప్రవక్ష్యామి మార్గశీర్షే సితా తు యా । యస్యాః శ్రవణమాత్రేణ వాజపేయఫలం లభేత్
ఇప్పుడే నేను మార్గశిర మాసంలో శుక్ల పక్షంలో వచ్చే ఆ ఏకాదశి గురించి మరింత వివరంగా చెబుతాను. దాని కథను వినడమే వాజపేయ యాగ ఫలాన్ని ఇస్తుంది.
మోక్షా నామేతి సా ప్రోక్తా సర్వపాపహరా పరా । దేవం దామోదరం రాజన్పూజయేచ్చ ప్రయత్నతః
ఆ తిథిని 'మోక్షదా' అని పిలుస్తారు; అది సమస్త పాపాలను తొలగించే ఉత్తమమైనది. రాజా! ఆ రోజున దామోదరుడిని ఎంతో భక్తితో పూజించాలి.
తులస్యా మంజరీభిశ్చ ధూపైర్దీపైః ప్రయత్నతః । పూర్వేణ విధినా చైవ దశమ్యేకాదశీ తథా
తులసి మంజరులతో, ధూపం, దీపాలతో, ఎంతో శ్రద్ధతో, నియమానుసారం, పూర్వదినమైన దశమి, ఏకాదశి రోజుల్లోనూ పూజ చేయాలి.
మోక్షా చైకాదశీ నామ్నా మహాపాతకనాశినీ । రాత్రౌ జాగరణం కార్యం నృత్యగీతస్తవైర్మమ
'మోక్షదా' అనే పేరుగల ఈ ఏకాదశి మహాపాతకాలను నశింపజేస్తుంది. ఆ రాత్రి నిద్రించకుండా ఉండి, నాట్యం, పాట, స్తోత్రాలతో నన్ను ఆరాధించాలి.