అత ఊర్ధ్వం యథేష్టం తు కారయేచ్చ యథావిధి । యదా తు ద్వాదశీ స్వల్పా పారణేన భవేద్దివజ
ఆ తరువాత, కావలసినట్లు, నియమానుసారం చేయాలి. ద్వాదశి తక్కువగా ఉన్నప్పుడు, ద్విజశ్రేష్ఠా! ఉపవాస విరమణను దానికి తగినట్లు చేయాలి.
తదా రాత్రౌ తు కర్త్తవ్యం పారణం ముక్తిమిచ్ఛతా । తదా న రాత్రిదోషః స్యాన్నిషిద్ధం న భవేత్క్వచిత్
ఆ సమయంలో మోక్షాన్ని కోరేవారు రాత్రిపూట ఉపవాస విరమణ చేయాలి. అప్పుడప్పుడు రాత్రి దోషం ఉండదు, ఎక్కడా నిషేధం ఉండదు.
యదుక్తం నిశి న స్నాయాన్మహానిశి న భోజయేత్ । తత్పూర్వపరయామాభ్యాం దినవత్కర్మ కారయేత్
రాత్రి స్నానం చేయకూడదు, అర్ధరాత్రి భోజనం పెట్టకూడదు అని చెప్పినది, ఆ రెండు రాత్రి యామాల్లో, పగలు చేసే విధంగా చేయాలి.
యదా భవతి స్వల్పా తు ద్వాదశీ పారణే దినే । ఉషఃకాలే ద్వయం కుర్యాత్ప్రాతర్మధ్యాహ్నికం తథా
ఉపవాస విరమణ రోజున ద్వాదశి తక్కువగా ఉన్నప్పుడు, ఉదయాన్నే ప్రాతఃకాల, మధ్యాహ్నిక కర్మలను రెండింటినీ చేయాలి.
ద్వాదశీ సాధితా యేన నరేణ భువి సర్వదా । తస్య పుణ్యమహం వక్తుం న సమర్థో విశేషతః
ఈ భూమిపై ఎవరైనా ఎప్పుడూ ద్వాదశిని ఆచరిస్తే, వారి పుణ్యాన్ని నేను పూర్తిగా వివరించలేను.
సాధయిత్వాఖిలాన్కామాన్ప్రాప్నుయుశ్చ మహాజనాః । అంబరీషాదయః సర్వే యే భక్తా భువి విశ్రుతాః
అంబరీషుడు మొదలైన మహానుభావులు, భూమిపై ప్రసిద్ధి చెందిన భక్తులు, తమ కోరికలన్నీ నెరవేర్చుకున్నారు.
ద్వాదశీం సాధయిత్వా తు తే గతా విష్ణుసద్మని । సత్యం సత్యం పునః సత్యం యదుక్తం తు మయా తవ
ద్వాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించి, వారు విష్ణు లోకానికి చేరుకున్నారు. నేను చెప్పింది నిజమే, నిజమే, మళ్లీ నిజమే.
నాస్తి విష్ణుసమో దేవో న తిథిర్ద్వాదశీసమా । అత్ర దత్తం చ భుక్తం చ తథా పూజాదికం చ యత్
విష్ణువుతో సమానమైన దేవుడు లేడు, ద్వాదశితో సమానమైన తిథి లేదు. ఇక్కడ ఇచ్చినదీ, భుజించినదీ, పూజ మొదలైనవన్నీ సంపూర్ణతను పొందుతాయి.
తత్సర్వం పూర్ణతాం యాతి పూజితే మాధవే సతి । కిం పునర్బహునోక్తేన భక్తానాం వల్లభో హరిః
మాధవుని పూజించినప్పుడు అన్నీ సంపూర్ణతను పొందుతాయి. ఇంకా ఎంత చెప్పాలి? హరి భక్తులకు ఎంతో ప్రియుడు.
ప్రదదాత్యఖిలాన్కామాన్యావదాభూతసంప్లవమ్ । ద్వాదశ్యాం చైవ యద్దత్తం తత్సర్వం సఫలం భవేత్
యుగాంతం వరకు అన్ని కోరికలను ఆయన తీరుస్తాడు. ద్వాదశి రోజున ఇచ్చినదంతా ఫలప్రదంగా మారుతుంది.
కురుక్షేత్రేషు యద్దత్తం నిష్ఫలం నైవ జాయతే । తద్వచ్చ ద్వాదశీదత్తం భవేద్దేవర్షిసత్తమ
కురుక్షేత్రంలో ఇచ్చిన దానం ఎప్పుడూ వ్యర్థం కాదు. అలాగే, ద్వాదశి రోజున ఇచ్చిన దానానికి కూడా అదే ఫలం వస్తుంది, మునిశ్రేష్ఠా!
మహాదేవ ఉవాచ- ఏకస్మిన్సమయే పుత్ర గతోఽహం విష్ణుసన్నిధౌ । తత్ర పృష్టం మయా పూర్వం మాహాత్మ్యం ద్వాదశీభవమ్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు— ఓ కుమారా! ఒకసారి నేను విష్ణువు సన్నిధికి వెళ్లాను. అక్కడ నేను ముందుగా ద్వాదశి మహిమ గురించి అడిగాను.
నారద ఉవాచ కీదృశీ స్యాన్మహాదేవ మహాద్వాదశికా పరా । తస్యా వ్రతే ఫలం కీదృగ్వద సర్వేశ్వర ప్రభో
నారదుడు అన్నాడు— మహాదేవా! పరమమైన మహా ద్వాదశి స్వరూపం ఎలా ఉంటుంది? ఆ వ్రత ఫలం ఏమిటో చెప్పండి ప్రభూ!
శివ ఉవాచ- ఇయమేకాదశీ బ్రహ్మన్మహాపుణ్యఫలప్రదా । ఋక్షయోగైశ్చ సంయుక్తా కర్త్తవ్యా మునిసత్తమైః
శివుడు ఇలా అన్నాడు— బ్రాహ్మణా! ఈ ఏకాదశి మహాపుణ్యఫలాన్ని ఇస్తుంది. యోగాలు, నక్షత్రాలు కలిసినప్పుడు మునిశ్రేష్ఠులు దీనిని ఆచరించాలి.
జయా చ విజయా చైవ జయంతీ పాపనాశినీ । సర్వపాపహరాశ్చైతాః కర్త్తవ్యాః ఫలకాంక్షిభిః
జయ, విజయ, జయంతి అనే తిథులు పాపాలను తొలగించే శక్తి కలవిగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఫలితాన్ని కోరేవారు వీటిని తప్పక ఆచరించాలి.
ఏకాదశ్యాం యదా ఋక్షం శుక్లపక్షే పునర్వసుః । నామ్నా సా చ జయా ఖ్యాతా తిథీనాముత్తమా తిథిః
శుక్లపక్షంలో ఏకాదశి రోజున చంద్రుడు పునర్వసు నక్షత్రంలో ఉన్నప్పుడు, ఆ తిథిని జయ అని పిలుస్తారు. తిథుల్లో ఇది అత్యుత్తమమైనది.
తాముపోష్య నరః పాపాన్ముచ్యతే నాత్ర సంశయః । యదా చ శుక్లద్వాదశ్యాం నక్షత్రం శ్రవణం భవేత్
ఆ రోజు ఉపవాసం చేసినవాడు పాపాల నుంచి తప్పక విముక్తి పొందుతాడు. అలాగే, శుక్ల ద్వాదశి రోజున శ్రవణ నక్షత్రం కలిసినప్పుడు,
విజయా సా సమాఖ్యాతా తిథీనాముత్తమా తిథిః । సహస్రగుణితం దానం యస్యాం వై విప్ర భోజనమ్
ఆ తిథిని విజయ అని అంటారు, తిథుల్లో ఇది అత్యుత్తమమైనది. ఆ రోజున దానం చేయడం లేదా బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టడం వెయ్యిరెట్లు ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
హోమస్తథోపవాసశ్చ సహస్రాధిఫలప్రదః । యదా చ శుక్లద్వాదశ్యాం ప్రాజాపత్యం హి జాయతే
అలాగే, ఆ రోజున హోమం చేయడం లేదా ఉపవాసం ఆచరించడం కూడా వెయ్యిరెట్లు ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. అలాగే, శుక్ల ద్వాదశి రోజున ప్రజాపత్య నక్షత్రం వచ్చినప్పుడు,
జయంతీ నామ సా ప్రోక్తా సర్వపాపహరా తిథిః । సప్తజన్మకృతం పాపం స్వల్పం వా యది వా బహు
ఆ తిథిని జయంతి అని అంటారు, ఇది అన్ని పాపాలను తొలగించే తిథి. ఏ పాపమైనా, చిన్నదైనా, పెద్దదైనా, ఏడు జన్మల్లో చేసినదైనా,
ప్రక్షాలయతి గోవిందస్తస్యామభ్యర్చితో ధ్రువమ్ । యదా వై శుక్లద్వాదశ్యాం పుష్యం భవతి కర్హిచిత్
ఆ రోజున గోవిందుడిని భక్తితో పూజిస్తే, అలాంటి పాపాలను ఆయన పూర్తిగా కడిగేస్తాడు. అలాగే, శుక్ల ద్వాదశి రోజున పుష్య నక్షత్రం కలిసినప్పుడు,
తదా తు సా మహాపుణ్యా భవితా పాపనాశినీ । యో దదాతి తిలప్రస్థం నిత్యం సంవత్సరం ప్రతి
ఆ తిథి అత్యంత పుణ్యదాయకం, పాపాలను నాశనం చేసే రోజు అవుతుంది. ఆ సంవత్సరమంతా ప్రతిరోజూ ఒక ప్రస్థం నువ్వులు దానం చేసే వాడు,
ఉపవాసం చ యస్తస్యాం కరోత్యేతత్సమం స్మృతమ్ । తస్యాం జగత్పతిర్దేవస్తుష్టః సర్వేశ్వరో హరిః
లేదా ఆ రోజున ఉపవాసం చేసే వాడు—ఇవి రెండూ సమానమైన ఫలితాన్ని ఇస్తాయని చెప్పబడింది. ఆ రోజున జగత్పతి అయిన హరి దేవుడు సంతోషిస్తాడు.
ప్రత్యక్షతాం ప్రయాత్యేవ తత్రానంతఫలం స్మృతమ్ । సగరేణ కకుత్స్థేన నహుషేణ చ సాధితః
ఆ రోజున భక్తునికి ప్రత్యక్షంగా దర్శనమిస్తాడు, అందుకు లభించే ఫలం అనంతమైనదిగా చెప్పబడింది. సాగరుడు, కాకుత్థ్సుడు, నహుషుడు కూడా దీని వల్ల సఫలత పొందారు.
తస్యామారాధితః కృష్ణో దత్తవానఖిలం భువి । వాచికాన్మానసాద్వాపి కాయజాచ్చ విశేషతః
ఆ రోజున కృష్ణుడిని పూజించినప్పుడు, ఆయన భూమిపై అన్ని వాస్తువులను ప్రసాదించాడు. మాట ద్వారా, మనసు ద్వారా, ముఖ్యంగా శరీర చర్యల ద్వారా చేసిన పూజకు,
సప్తజన్మకృతాత్పాపాన్ముచ్యతే నాత్ర సంశయః । తామేకాం సముపోష్యాథ పుణ్యనక్షత్రసంయుతామ్
ఏడు జన్మల్లో చేసిన పాపాలనుండి విముక్తి కలుగుతుంది—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఆ పుణ్య నక్షత్రం కలిసిన రోజున ఒక్క ఉపవాసం చేసినా,
ఏకాదశీసహస్రస్య ఫలం ప్రాప్నోతి మానవః । స్నానం దానం జపో హోమః స్వాధ్యాయో దేవతార్చనమ్
వెయ్యి ఏకాదశి ఉపవాసాల ఫలితాన్ని మనిషి పొందుతాడు. ఆ రోజున స్నానం, దానం, జపం, హోమం, స్వాధ్యాయం, దేవతార్చన చేయడం,
యత్తస్యాం క్రియతే కించిత్తదక్షయఫలం స్మృతమ్ । తస్మాదేషా ప్రకర్తవ్యా యత్నేన ఫలకాంక్షిభిః
ఏ కార్యమైనా ఆ రోజున చేసినదానికి అక్షయ ఫలం లభిస్తుందని చెప్పబడింది. అందువల్ల ఫలితాన్ని కోరేవారు దీన్ని శ్రద్ధగా ఆచరించాలి.
పంచమేనాశ్వమేధేన యది స్నాతో యుధిష్ఠిరః । పర్యపృచ్ఛత ధర్మాత్మా కృష్ణం యదుకులోద్వహమ్
ఐదవ అశ్వమేధ యాగం ముగించాక స్నానం చేసిన ధర్మాత్ముడు యుధిష్ఠిరుడు, యదు వంశోత్పన్నుడైన కృష్ణునిని ప్రశ్నించాడు.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ- ఉపవాసస్య నక్తస్య త్వేకభుక్తస్య మే ప్రభో । కిం పుణ్యం కిం ఫలం తస్య బ్రూహి సర్వం జనార్దన
యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అడిగాడు—ప్రభూ! ఉపవాసం చేయడం, రాత్రిపూట మాత్రమే భోజనం చేయడం, ఒక్కసారే భోజనం చేయడం—ఇవి చేయడంలో కలిగే పుణ్యం, ఫలం ఏమిటో నాకు పూర్తిగా చెప్పండి, జనార్దనా!