ధాత్ర్యా తులస్యా హీనం చ నిలయం యస్య భూసుర । అలక్ష్మీః పాతకం సర్వం కలిశ్చ తేన తోషితః
ఓ భూసురా, ఆమలకీ మరియు తులసి లేని ఇంట్లో దురదృష్టం, పాపం, కలియుగ ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటాయి.
స్థానే తస్మిన్ద్విజశ్రేష్ఠ న ధాత్రీ తులసీ న చ । శ్మశానతుల్యం స్థానం తద్విజ్ఞేయం తత్వదర్శిభిః
ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, ఆమలకీ తులసి లేని స్థలం, జ్ఞానులు శ్మశానానికి సమానమని భావించాలి.
ధాత్రీ చ తులసీ యత్ర తిష్ఠేత్తత్రాఖిలాః సురాః । న ధాత్రీ తులసీ పత్రం తత్రైవాఖిలపాతకమ్
ఎక్కడ ఆమలకీ, తులసి ఉంటాయో అక్కడ అన్ని దేవతలు నివసిస్తారు; ఆమలకీ, తులసి ఆకులు లేని చోట అన్ని పాపాలు ఉంటాయి.
ధాత్రీఫలస్రజం యస్తు పాపహర్త్రీం వహేద్బుధః । తస్యాశ్రిత్య తనుం విష్ణుః సదా తిష్ఠేచ్ఛ్రియా సహ
పాపాలను తొలగించే ఆమలకీ ఫలాల మాల వేసుకున్న జ్ఞాని శరీరంలో విష్ణువు, లక్ష్మీ ఎప్పుడూ ఉంటారు.
ధాత్రీకాష్ఠస్య మాలాం చ యో వహేన్మతిమాన్నరః । తస్య దేహం సమాశ్రిత్య తిష్ఠంతి సర్వదేవతాః
ఆమలకీ చెట్టు దండ వేసుకున్న తెలివైన వ్యక్తి శరీరంలో అన్ని దేవతలు నివసిస్తారు.
ధాత్రీఫలస్రజం గృహ్ణన్యత్కర్మ కురుతే నరః । తత్సర్వమక్షయం ప్రోక్తం శుభం వా యది వాశుభమ్
ఆమలకీ ఫలాల మాల ధరించి ఏ పని చేసినా, అది శుభమైనా, అశుభమైనా, అది శాశ్వతంగా నిలుస్తుంది.
యస్తు ధాత్రీఫలం భుంక్తే మానవోఽఖిలతత్వవిత్ । తద్దేహాభ్యంతరస్థాయి సర్వం పాపం వినశ్యతి
ధాత్రి పండు తినే మనిషి, అన్ని తత్త్వాలు తెలిసినవాడు అయితే, అతని శరీరంలో ఉన్న పాపాలన్నీ నశించిపోతాయి.
ధాత్రీఫలమయీం మాలాం యో వహేద్దివజసత్తమ । బ్రవీమి శృణు మాహాత్మ్యం సర్వపాపహరం పరమ్
ధాత్రి పండ్లతో చేసిన హారాన్ని ఎవరు ధరిస్తారో, అటువంటి హారానికి మహిమ ఎంత గొప్పదో విను. అది అన్ని పాపాలను తొలగించే శ్రేష్ఠమైనది.
శ్మశానేఽపి యదా మృత్యుస్తస్య స్యాద్దైవయోగతః । గఙ్గామరణజం పుణ్యం సంప్రాప్నోతి న సంశయః
దైవ యోగంతో ఎవరికైనా శ్మశానంలో మరణం వచ్చినా, అతడికి గంగానదిలో మరణించినంత పుణ్యం లభిస్తుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తం దృష్ట్వా పాపినః సర్వే పాపజాలైః సుదారుణైః । సద్య ఏవ ప్రముచ్యంతే జన్మకోటిశతైరపి
అతడిని చూసిన పాపులు, ఎంతటి ఘోరమైన పాపాల బంధనాల్లో ఉన్నా, వందల కోట్ల జన్మల పాపాలనైనా వెంటనే విడిపోతారు.
నిత్యం గృహ్ణాతి విప్రేంద్ర యో ధాత్రీఫలకర్ద్దమమ్ । దినే దినే లభేత్పుణ్యం సంప్రాప్నోతి న సంశయః
ప్రతిరోజూ ధాత్రి పండు ముద్ద తీసుకునే వాడు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, ప్రతి రోజు పుణ్యాన్ని సంపాదిస్తాడు. ఇందులో సందేహం లేదు.
ధాత్రీతరుం చ యో హంతి సర్వదేవగణాశ్రయమ్ । స దదాతి హరేరంగే ఘాతం నాస్త్యత్ర సంశయః
అన్ని దేవతలు నివసించే ధాత్రి చెట్టును ఎవరు నాశనం చేస్తారో, వారు హరిదేవునికి హాని కలిగించినవారవుతారు. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
సర్వదేవమయీ ధాత్రీ విశేషాత్కేశవప్రియా । సమ్యగ్వక్తుం గుణం తస్యా బ్రహ్మణాపి న శక్యతే
ధాత్రి చెట్టు అన్ని దేవతల రూపం, ముఖ్యంగా కేశవుడికి ఎంతో ప్రియమైనది. ఆమె గొప్పతనాన్ని బ్రహ్మదేవుడైనా పూర్తిగా వివరించలేడు.
ధాత్ర్యాస్తులస్యా విదధాతి భక్తిం యో మానవో జ్ఞాతసమస్తతత్వః । భుక్త్వా చ భోగాన్సకలాం స్తతోంఽతే స ముక్తిమాప్నోతి హరేః ప్రసాదాత్
అన్ని తత్త్వాలు తెలిసినవాడు, ధాత్రి మరియు తులసి పట్ల భక్తి చూపి, అన్ని భోగాలు అనుభవించిన తర్వాత, హరిదేవుని కృపతో మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
జైమినిరువాచ- భూయ ఏవ మహాభాగ తులస్యాః పాపనాశనమ్ । అతిథేః పూజనస్యాపి మాహాత్మ్యం బ్రూహి విస్తరాత్
జైమిని ఇలా అన్నాడు — మహాభాగ, మళ్ళీ తులసి పాపాలను నశింపజేసే శక్తిని, అతిథి పూజ గొప్పతనాన్ని కూడా విస్తృతంగా వివరించు.
సూత ఉవాచ- తతో వ్యాసో మహాతేజాస్తులస్యా ద్విజసత్తమ । మాహాత్మ్యం వక్తుమారేభే శృణ్వతాం పాపనాశనమ్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — ఆ తర్వాత మహాతేజస్సు కలిగిన వ్యాసుడు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడైనవారికి తులసి మహిమను, పాపాలను తొలగించే శక్తిని వివరించటం ప్రారంభించాడు.
వ్యాస ఉవాచ- ఇయం సాక్షాన్మహాలక్ష్మీస్తులసీ భగవత్ప్రియా । తస్మాదిమాం న పశ్యంతి వృక్షజ్ఞానేన జైమినే
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — జైమినీ, ఈ తులసి స్వయంగా మహాలక్ష్మి, భగవంతునికి ప్రియమైనది. కాబట్టి, ఆమెను చెట్టు అని మాత్రమే చూడకూడదు.
సదైవ తులసీం మర్త్యో యథైవ భువి సేవతే । తథైవ సేన్ద్రా విబుధాః సేవంతే తం సురాలయే
మనిషి భూమిపై తులసిని ఎలా సేవిస్తాడో, అలాగే దేవలోకంలో ఇంద్రుడు సహా దేవతలు కూడా అతనిని సేవిస్తారు.
పరబ్రహ్మస్వరూపేయం తులసీ యత్ర తిష్ఠతి । తత్రైవ కుశలం సర్వం సుదృఢం ప్రోచ్యతే మయా
తులసి ఉన్న చోటే పరబ్రహ్మ స్వరూపం ఉంటుంది. అక్కడ అన్ని శుభాలు, మేలు జరుగుతాయని నేను ధృవంగా చెబుతాను.
ప్రాప్నోతి మృత్యుకాలే యస్తోయం పాతకవానపి । తులసీపత్రగలితం స యాతి హరిసన్నిధిమ్
మరణ సమయంలో తులసి ఆకులపై పోసిన నీరు ఎవరికైనా దక్కితే, ఎంతటి పాపి అయినా హరిదేవుని సన్నిధికి చేరుతాడు.
తులసీమృత్తికాపుణ్డ్రం యో మృత్యుసమయే వహేత్ । స ముక్తః సకలైః పాపైః పురం గచ్ఛతి చక్రిణః
మరణ సమయంలో తులసి మట్టి పుండ్రాన్ని ధరించినవాడు, అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతూ చక్రధారి వాడి లోకానికి వెళ్తాడు.
యస్య స్యాత్తులసీపత్రం ముఖే శిరసి కర్ణయోః । మృత్యుకాలే ద్విజశ్రేష్ఠ తస్య స్వామీ న భాస్కరిః
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, మరణ సమయంలో ఎవరి నోటిలో, తలపై, చెవుల్లో తులసి ఆకులు ఉంటాయో, వారికి సూర్యుడు అధిపతి కాడు.
పవిత్రనామా సుమతిర్బభూవ పరమార్థవిత్ । బభూవ బ్రాహ్మణీ తస్య బహులా నామ ధారిణీ
పవిత్ర అనే పేరుగల, పరమార్థాన్ని తెలిసిన ఒక జ్ఞాని జన్మించాడు. అతనికి బహుల అనే బ్రాహ్మణి భార్యగా ఉండేది.
సద్వంశప్రభవా సాధ్వీ పతిసేవాపరాయణా । అనపత్యపతిర్నామ తత్రైకోస్తి ద్విజోత్తమః
ఆమె మంచి వంశంలో పుట్టిన సతీమణి, భర్త సేవలో నిమగ్నురాలు. వారిలో అనపత్యపతి అనే ఒక బ్రాహ్మణుడు కూడా ఉండేవాడు.
సఖ్యం తేన పవిత్రోఽసౌ చకార ద్విజసేవినా । తతోఽనపత్యపతినా కథాలోభేన సత్తమః
ఆ బ్రాహ్మణసేవకుడైన పవిత్రుడు అతనితో స్నేహం కలిగి, భార్యా సంతానాలు లేని వాడు కథలు వినాలనే ఆసక్తితో మక్కువపడ్డాడు.
ఉపవిష్టః పవిత్రోఽసౌ స్నేహాదేకవరాసనే । తత్రాంతరే మహాతేజా లోమశో నామ స ద్విజః
ఆ పవిత్రుడు స్నేహంతో ఒక్క ఆసనం మీద కూర్చున్నాడు. ఆ సమయంలో మహాతేజస్సుతో కూడిన లోమశుడు అనే బ్రాహ్మణుడు అక్కడ ఉన్నాడు.
కథయంతౌ కథాశ్చిత్రాః సమాగత్య దదర్శ తౌ । అథ తం లోమశం విప్రం విప్రావుత్థాయ పీఠతః
వారు ఇద్దరూ కథలు చెప్పుకుంటూ ఉండగా, లోమశుడు అక్కడికి వచ్చడాన్ని చూశారు. వెంటనే ఆ ఇద్దరు బ్రాహ్మణులు తమ ఆసనాల నుంచి లేచి లోమశుని అభివాదం చేశారు.
పాద్యార్ఘ్యాచమనీయాద్యైః పూజయామాసతుశ్చ తౌ । సుప్రీతో లోమశస్తాభ్యాం నారాయణపరాయణః
వారు లోమశునికి పాద్యము, అర్ఘ్యము, ఆచమనం మొదలైన ఆతిథ్య సేవలు చేశారు. నారాయణునికి పరాయణుడైన లోమశుడు వారి సేవతో ఎంతో సంతోషపడ్డాడు.
ఉవాస బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ ఆసనే కీర్తయన్హరిమ్ । ఆసనస్థం మహాత్మానం లోమశం తం కృతాఞ్జలిమ్
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడైన లోమశుడు హరినామాన్ని కీర్తిస్తూ ఆసనంలో కూర్చున్నాడు. ఆ ఇద్దరూ చేతులు జోడించి, మహాత్ముడైన లోమశుని దగ్గరకు వెళ్లారు.
పవిత్రానాపత్యమునీ భక్త్యా ప్రాహతుర్లోమశమ్ । భగవన్సర్వధర్మజ్ఞ త్వత్పాదయుగలైర్నృభిః
పవిత్రుడు అనే సంతానహీన ముని భక్తితో లోమశునిని ఇలా అడిగాడు: 'భగవంతుడా! అన్ని ధర్మాలు తెలిసినవాడా! మీ పాదయుగళ దర్శనంతో—'