ఏకాదశీ అహోరాత్రం ప్రభాతే ఘటికా భవేత్ । ఉన్మీలనీ తు సా జ్ఞేయా విశేషేణ హరిప్రియా
ఏకాదశి పర్వదినం, రాత్రి, ఉదయం వరకు జాగరణతో పాటించాలి. దీనిని 'ఉన్మీలని' వ్రతంగా తెలుసుకోవాలి. ఇది హరికి ఎంతో ప్రియమైనది.
త్రైలోక్యే యాని తీర్థాని పుణ్యాన్యాయతనాని చ । కోట్యంశే నైవ తుల్యాని మఖా వేదాస్తపాంసి చ
మూడు లోకాలలో ఉన్న అన్ని తీర్థాలు, పుణ్యక్షేత్రాలు, యజ్ఞాలు, వేదాలు, తపస్సులు — ఇవన్నీ కలిపినా, ఈ వ్రతానికి పదిలో ఒక వంతు కూడా సమానం కావు.
ఉన్మీలనీ సమం కించిన్న భూతం న భవిష్యతి । ప్రయాగో న కురుక్షేత్రం న కాశీ న చ పుష్కరః
ఉన్మీలనీకి సమానమైన స్థలం ఎప్పుడూ లేదు, ఎప్పుడూ ఉండదు. ప్రాయాగం, కురుక్షేత్రం, కాశీ, పుష్కరం కూడా దానికి సరిపోలేవు.
శైలో హిమాచలో నైవ న మేరుర్గంధమాదనః । శైలో న నీలనిషధో న వింధ్యో నైవ నైమిషమ్
హిమాచలం, మేరు, గంధమాదనము, నీల, నిషధ, వింధ్య, నైమిషం వంటి పర్వతాలు కూడా దానికి సమానంగా లేవు.
గోదావరీ న కావేరీ చంద్రభాగా న వేదికా । న తాపీ న పయోష్ణీ చ న క్షిప్రా నైవ చందనా
గోదావరి, కావేరి, చంద్రభాగ, వేదికా, తాపీ, పయోష్ణీ, క్షిప్రా, చందన అనే నదులు కూడా దానికి సమానంగా లేవు.
చర్మణ్వతీ చ సరయూశ్చంద్రభాగా న గండికా । గోమతీ చ విపాశా చ శోణాఖ్యశ్చ మహానదః
చర్మణ్వతి, సరయూ, చంద్రభాగ, గండికా, గోమతి, విపాశా, శోణ అనే మహానదులు కూడా దానికి సరిపోవు.
కిమత్ర బహునోక్తేన భూయోభూయో నరాధిప । ఉన్మీలనీసమం కించిన్న దేవః కేశవాత్పరః
ఇంకా ఎంత చెప్పాలి రాజా? ఉన్మీలనీకి సమానమైనది ఏదీ లేదు; కేశవునికంటే గొప్ప దేవుడు లేడు.
ఉన్మీలనీమను ప్రాప్య యైః కృతం కేశవార్చనమ్ । పాపచక్రసమూహస్య రాశయః పతితాః క్షణాత్
ఉన్మీలనీ విధానంతో కేశవుని ఆరాధించినవారు, తాము చేసిన పాపాల భారాన్ని ఒక్క క్షణంలోనే విడిచిపెడతారు.
యస్మిన్మాసే మహీపాల తిథిరున్మీలనీ భవేత్ । తన్మాసనామ్నా గోవిందః పూజనీయః ప్రయత్నతః
ఏ నెలలో ఉన్మీలనీ తిథి వస్తుందో, ఆ నెల పేరుతో గోవిందుని ప్రత్యేకంగా శ్రద్ధతో పూజించాలి, భూలోక పాలకుడా!
జాతరూపమయః కార్యం మాసనామ్నా తు మాధవః । స్వశక్త్యా విశ్వరూపస్తు శ్రద్ధాభక్తిసమన్వితః
ఆ నెల పేరుతో మాధవుని బంగారు విగ్రహాన్ని తయారు చేసి, తన శక్తికి తగినట్టు విశ్వరూపుడైన ఆయనను భక్తితో, విశ్వాసంతో పూజించాలి.
పవిత్రోదకసంయుక్తం పంచరత్నసమన్వితమ్ । గంధపుష్పాక్షతైర్యుక్తం కుంభం స్రగ్దామభూషితమ్
పవిత్రమైన నీరు నింపిన కుంభాన్ని, ఐదు రత్నాలతో, గంధం, పుష్పాలు, అక్షతలతో అలంకరించి, మాలతో సజ్జం చేయాలి.
పాత్రం చ సోదకం కార్యం గోధూమైశ్చాపి పూరితమ్ । నానారత్నైశ్చ సంయుక్తం నానాగంధైః ప్రపూజితమ్
నీరు నింపిన పాత్రను, గోధుమలు నింపి,色色 రత్నాలతో అలంకరించి,色色 పరిమళాలతో పూజించాలి.
మల్లికామోదసంయుక్తం జాతీపుష్పైః ప్రపూజితమ్ । శ్వేతాఖ్యైస్తందులైశ్చైవ పూరణీయః ప్రయత్నతః
మల్లికా సువాసనతో, జాతిపువ్వులతో పూజించి, తెల్ల బియ్యపు తండులతో జాగ్రత్తగా నింపాలి.
ప్రదద్యాద్వస్త్రయుగ్మం తు ఉపవీతం తు సోత్తరమ్ । ఉపానహౌ తు రాజర్షే ఆతపత్రం శిరోపరి
రాజర్షీ! రెండు వస్త్రాలు, యజ్ఞోపవీతం, పై వస్త్రం, చెప్పులు, తలపై పట్టుకునే గొడుగు ఇవన్నీ సమర్పించాలి.
భోజనం జలపాత్రం చ సప్తధాన్యం తిలైః సహ । రూప్యం చైవ తు కార్పాసం పాయసం ముద్రికా హరేః
బోజనం, నీటి పాత్ర, ఏడు రకాల ధాన్యాలు, నువ్వులు, వెండి, పత్తి, పాయసం, హరివారికి ఉంగరం ఇవన్నీ ఇవ్వాలి.
ధేనుర్వాత్ర తు దాతవ్యా వత్సాలంకారసంయుతా । సువర్ణశృంగీ రౌప్యఖురీ తామ్రపృష్ఠీ తథైవ చ
పిల్లతో కూడిన ఆవును, బంగారు కొమ్ములు, వెండి కాళ్లు, రాగి వెనుక భాగంతో అలంకరించి దానం చేయాలి.
కాంస్యదోహీం రత్నపుచ్ఛీం దద్యాద్వై గురవే తదా । శయ్యాం సోపస్కరాం దద్యాత్సాధవే భక్తిపూర్వకమ్
కాంస్యపు పాలు పిండే పాత్రను, రత్నాలతో అలంకరించిన తోక ఉన్న ఆవును గురువుకి ఇవ్వాలి. మంచాన్ని దాని ఉపకరణాలతో భక్తితో సద్భక్తునికి ఇవ్వాలి.
ధూపం దీపం తు నైవేద్యం ఫలపత్రం నివేదయేత్ । పూజనీయో మహాభక్తైర్మంత్రైరేభిస్తు కేశవః 6.35.
ధూపం, దీపం, నైవేద్యం, పండ్ల ఆకులు సమర్పించాలి. ఈ మంత్రాలతో మహాభక్తులు కేశవుని పూజించాలి.
తులసీపత్రసంయుక్తైః పుష్పైః కాలోద్భవైస్తథా । మాసనామ్నైవ చరణౌ జానునీ విష్ణురూపిణే
తులసి ఆకులు, కాలానుగుణంగా పువ్వులు, ఆ నెల పేరుతో విష్ణు స్వరూపుడైన ఆయన పాదాలు, మోకాళ్ళను పూజించాలి.
గుహ్యే తు గుహ్యపతయే కటే వై పీతవాససే । బ్రహ్మమూర్తిభృతే నాభావుదరే విశ్వయోనయే
రహస్య స్థలంలో రహస్యాధిపతికి, నడుము వద్ద పీతాంబరధారికి, నాభి వద్ద బ్రహ్మమూర్తిని ధరించిన, జగత్కారణుడైన ఆయనకు పూజ చేయాలి.
హృదయే జ్ఞానగమ్యాయ కంఠే వైకుంఠమూర్తయే । ఊర్ద్ధ్వగాయ లలాటే తు బాహౌ దక్షాంతకారిణే
హృదయంలో జ్ఞానంతో చేరగలిగినవాడికి, గొంతులో వైకుంఠ స్వరూపుడికి, నుదుటిపై పైకి ఎక్కేవాడికి, భుజాలపై దక్షుణ్ణి సంహరించినవాడికి పూజ చేయాలి.
ఉత్తమాంగే సురేశాయ సర్వాంగే సర్వమూర్తయే । స్వనామ్నా చాయుధాదీని పూజనీయాని భక్తితః
తలపై దేవతల అధిపతికి, శరీరమంతటా అన్ని రూపాలవాడైనవాడికి, ఆయన పేర్లు, ఆయుధాలతో కూడి, భక్తితో పూజించాలి.
అర్ఘదానం ప్రకర్తవ్యం నాలికేరాదిభిః సమమ్ । శంఖోపరి జలే కృత్వా గంధపుష్పాక్షతాన్వితమ్
అర్ఘ్యం ఇవ్వడంలో కొబ్బరి మొదలైన పదార్థాలతో కలిపి, శంఖంపై నీళ్లు, గంధం, పువ్వులు, అక్షతలతో కలిపి సమర్పించాలి.
సూత్రేణావేష్టితం కృత్వా దద్యాదర్ఘం విధానతః । దేవదేవ మహాదేవ శ్రీకేశవ జనార్దన
దానిని దారంతో చుట్టి, విధానంగా అర్ఘ్యం సమర్పిస్తూ, 'దేవదేవా, మహాదేవా, శ్రీకేశవా, జనార్దనా' అని పిలవాలి.
సుబ్రహ్మణ్య నమస్తేఽస్తు పుణ్యరాశివివర్ధన । శోకమోహమహాపాపాన్మాముద్ధర భవార్ణవాత్
'సుబ్రహ్మణ్యా, నీకు నమస్కారం. పుణ్యాన్ని పెంచేవాడా, శోకము, మోహము, మహాపాపాల నుండి, ఈ సంసారసాగరంలోనుండి నన్ను రక్షించు.'
సుకృతం న కృతం కిచిజ్జన్మకోటిశతైరపి । తథాపి మాం మహాస్వామిన్మాముద్ధర భవార్ణవాత్
'వందల కోట్ల జన్మల్లోనూ నేను మంచి పనులు చేయలేదు. అయినా మహాస్వామీ, నన్ను సంసారసాగరంలోనుండి రక్షించు.'
వ్రతేనానేన దేవేశ యే చాన్యే మమ పూర్వజాః । వియోనిం చ గతాశ్చాన్యే పాపమృత్యువశం గతాః
'ఈ వ్రతంతో, దేవతల అధిపతీ, నా ఇతర పూర్వీకులకూ, ఇతర యోనుల్లోకి వెళ్లినవారికీ, పాపమరణానికి లోనైనవారికీ—'
యే భవిష్యంతి యేఽతీతాః ప్రేతలోకాన్సముద్ధర । శ్రాంతోస్మ్యహమధీనస్య భక్తిరవ్యభిచారిణీ
'ఇంకా జన్మించేవారిని, గతంలో ఉన్నవారిని, ప్రేతలోకంలో ఉన్నవారిని రక్షించు. నేను అలిసిపోయాను, నా భక్తి మారనిది, కానీ నేను బలహీనుడిని.'
దత్తమర్ఘం మయా తుభ్యం భక్త్యా గృహ్ణ గదాధర । దత్వార్ఘం ధూపదీపాద్యైర్నైవేద్యైర్విష్ణుసంభవైః
'భక్తితో నేను నీకు అర్ఘ్యం సమర్పించాను, గదాధరా, దయచేసి స్వీకరించు. అర్ఘ్యం ఇచ్చాక, ధూపం, దీపం, విష్ణువు కోసం తయారుచేసిన నైవేద్యంతో—'
స్తోత్రైర్నీరాజనైర్గీతైర్భృత్యైః సంతోషయేద్ధరిమ్ । వస్త్రైర్దానైశ్చ గోదానైర్భోజనైస్తోషయేద్గురుమ్
'స్తోత్రాలు, హారతులు, పాటలు, సేవకులతో హరిని సంతృప్తిపరచాలి. వస్త్రాలు, దానాలు, గోదానం, భోజనాలతో గురువును సంతృప్తిపరచాలి.'