సరస్వత్యధికా యా చ తీర్థకోటిశతాధికా । మఖకోట్యధికా వాపి వ్రతదానాధికా చ యా
సరస్వతిని మించి, కోట్లాది తీర్థాలకు మించి, కోట్ల యజ్ఞాలకు మించి, వ్రతాలు, దానాలకు మించినది—
జపహోమాధికా యా చ చతుర్వర్గఫలప్రదా । సాంఖ్యయోగాధికా యా చ త్రిస్పృశా క్రియతాం శుభా
జపాలు, హోమాలకు మించి, చతుర్విధ పురుషార్థాలను ఫలంగా ఇచ్చేది, సాంఖ్యయోగాన్ని మించేది—ఆ శుభమైన త్రిస్పృశను ఆచరించాలి.
యస్మిన్మాసే సమాయాతి సితా చ యది వాసితా । కర్తవ్యా సా సరిచ్ఛ్రేష్ఠే కృతే పాపాత్ప్రముచ్యతే
ఏ నెలలోనైనా, శుక్లపక్షం వచ్చినప్పుడు, అది నదులలో శ్రేష్ఠమైనదైనదానిలో ఆచరించాలి. అలా చేసినవారు పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
జాహ్నవ్యువాచ-। కీదృశీ త్రిస్పృశా దేవ మమాఖ్యాహి సుమాధవ । ఈదృశో మహిమా యస్యాస్త్వయా ప్రోక్తో మమాధునా
జాహ్నవీ అడిగింది: ఓ మాధవా! నీవు ఇప్పుడే నాకు వివరించిన ఈ 'త్రిస్పృశా' ఏ విధంగా ఉంటుంది? దాని మహిమ ఏమిటో నాకు చెప్పు ప్రభూ.
దశమ్యేకాదశీభద్రా దినైకస్మిన్యదా భవేత్ । త్రిస్పృశా సా భవేద్దేవ వాన్యథా వద మే ప్రభో
ఓ దేవా! ఒకే రోజున దశమి, ఏకాదశి కలిసి వస్తే, ఆ రోజునే 'త్రిస్పృశా' అంటారు. లేకపోతే, మరొక విధంగా ఉంటే దయచేసి వివరించు ప్రభూ.
కృష్ణ ఉవాచ-। ఆసురీ త్రిస్పృశా దేవీ యా త్వయా పరికీర్తితా । వర్జనీయా ప్రయత్నేన వృత్తిహీనో యథా పతిః
కృష్ణుడు పలికాడు: దేవీ! నీవు చెప్పిన 'ఆసురి త్రిస్పృశా'ను ఎంతో జాగ్రత్తగా నివారించాలి. అది సద్గుణాలు కోల్పోయిన భర్తను దూరంగా ఉంచినట్లే.
అసురాణాం తు సా ప్రోక్తా ఆయుర్బలవినాశినీ । వర్జనీయా ప్రయత్నేన యథా నారీ రజస్వలా
ఆ త్రిస్పృశా అసురులకు సంబంధించినదిగా చెప్పబడింది. అది ఆయుష్షు, బలాన్ని నశింపజేస్తుంది. దాన్ని రజస్వల స్త్రీని దూరంగా ఉంచినట్లే జాగ్రత్తగా నివారించాలి.
స్వజాతిం చ పరిత్యజ్య యా గతాధమజాతిషు । సైవ త్యాజ్యం విశేషేణ దశమీయుక్తం హి మద్దినమ్
తన వర్గాన్ని వదిలి, తక్కువ జాతుల్లోకి వెళ్ళిన దినాన్ని ముఖ్యంగా వదిలేయాలి. ఎందుకంటే, దశమితో కలిసిన నా దినం కూడా అలాంటిదే.
యథా రజస్వలాసంగాద్దూష్యంతే జ్ఞానవర్జితాః । తథైవ దశమీయుక్తం మద్దినం దూషితం నృణామ్
రజస్వలతో సంచరించినవారు ఎలా అపవిత్రులై, జ్ఞానం కోల్పోతారో, అలాగే దశమితో కలిసిన నా దినం కూడా మనుషులకు అపవిత్రమవుతుంది.
హత్యాయుతశతం హంతి త్రిస్పృశా సముపోషితా । ఏకాదశీ ద్వాదశీ చ రాత్రిశేషే త్రయోదశీ
త్రిస్పృశా ఉపవాసాన్ని ఆచరించినవారు లక్షల హత్యాపాపాలను నశింపజేస్తారు. ఏకాదశి, ద్వాదశి, త్రయోదశి రాత్రి మిగిలిన భాగంలో కలిసివుంటే అది త్రిస్పృశా.
త్రిస్పృశా సా తు విజ్ఞేయా దశమీసహితా న హి । కృత్వాపరాధం ముచ్యేత ప్రాయశ్చిత్తే కృతే నరః
కానీ, దశమితో కలిసిన త్రిస్పృశా అలా కాదు. ఎవరు తప్పు చేసినా, ప్రాయశ్చిత్తం చేస్తే వారు విముక్తి పొందుతారు.
దశమీవేధజం దోషం న క్షమామి సురాపగే । భుక్తం హాలాహలం తేన విషస్య భక్షణం కృతమ్
ఓ నదీదేవతా! దశమి కారణంగా కలిగే దోషాన్ని నేను క్షమించను. దాన్ని అనుసరించడం విషం త్రాగినట్లే.
దశమీమిశ్రితం యేన కృతమేకాదశీవ్రతమ్ । ఇతి మత్వా న కర్త్తవ్యం మద్దినం దశమీయుతమ్ 6.34.
దశమితో కలిసిన ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఎవరు ఆచరిస్తారో, వారు అలా చేయరాదు. నా దినాన్ని దశమితో కలిపి పాటించకూడదు.
జన్మకోటికృతంపుణ్యం సంతానం యాతి సంక్షయమ్ । పాతయేత్స్వకులం స్వర్గాన్నయతే రౌరవాదికమ్
కోటిజన్మల పుణ్యఫలం నశించిపోతుంది. కుటుంబాన్ని స్వర్గం నుండి కింద పడేసి, రౌరవాది నరకాలకు తీసుకుపోతుంది.
స్వదేహం శోధయిత్వా తు కర్త్తవ్యో మమ వాసరః । వృద్ధౌ త్యాజ్యా వినా వేధాచ్ఛ్రవణాదిషు సంయుతా
తన శరీరాన్ని శుద్ధి చేసుకుని, నా దినాన్ని ఆచరించాలి. వృద్ధాప్యంలో, వేద, శ్రవణాది ప్రత్యేక సందర్భాలలో తప్ప వదిలేయాలి.
జన్మపుణ్యం క్షయం యాతి ఏకాదశ్యుపవాసినామ్ । సంవృద్ధౌ తు విశేషేణ సందేహే సముపస్థితే
ఏకాదశి ఉపవాసం చేసినవారికి జన్మపుణ్యం నశిస్తుంది. ముఖ్యంగా అది పెరిగినపుడు, సందేహం కలిగినపుడు మరింత.
మమాజ్ఞయా చ కర్త్తవ్యా ద్వాదశీవల్లభా మమ
నా ఆజ్ఞతో, నాకు ప్రియమైన ద్వాదశిని తప్పక ఆచరించాలి.
జాహ్నవ్యువాచ- కరిష్యేఽహం జగన్నాథ త్రిస్పృశాం వచనాత్తవ । సర్వపాపవినిర్ముక్తా భవిష్యామి తవాజ్ఞయా
జాహ్నవీ పలికింది: ఓ జగన్నాథా! నీ మాట ప్రకారం త్రిస్పృశాను ఆచరిస్తాను. నీ ఆజ్ఞతో అన్ని పాపాల నుండి విముక్తురాలిని అవుతాను.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ- స్వస్థానం గచ్ఛ భద్రం తే న భీః కార్యా కదాచన । తవ దేవి సరిచ్ఛ్రేష్ఠే న పాపం సంక్రమిష్యతి
శ్రీకృష్ణుడు పలికాడు: నీవు నీ స్థలానికి వెళ్ళు, శుభం కలుగుగాక. ఓ దేవీ! ఓ నదులలో శ్రేష్ఠమైనవాడా! నీకు ఎప్పుడూ పాపం చేరదు.
స్నాత్వా సరస్వతీతోయే యేఽర్చయిత్వా చ మాధవమ్ । ప్రణమంతి జగన్నాథం తే యాంతి పరమాం గతిమ్
సరస్వతీ నదిలో స్నానం చేసి, మాధవుని పూజించి, జగన్నాథుడికి నమస్కరించినవారు పరమగతిని పొందుతారు.
జాహ్నవ్యువాచ-। విధానం బ్రూహి మే బ్రహ్మన్సర్వస్వేన కరోమ్యహమ్ । ప్రసాదయామి దేవేశం దామోదరమనామయమ్
జాహ్నవీ ఇలా అడిగింది: బ్రహ్మన్, ఆ విధానాన్ని నాకు చెప్పు. నా శక్తినంతటితో నేను ఆచరిస్తాను. దేవతల అధిపతి అయిన దామోదరుని ప్రసన్నుడిని చేయాలని కోరుకుంటున్నాను.
ప్రాచీమాధవ ఉవాచ-। శృణు దేవి ప్రవక్ష్యామి త్రిస్పృశాయా విధానకమ్ । యం శ్రుత్వాపి సరిచ్ఛ్రేష్ఠే ముచ్యతే పాతకైర్నరః
ప్రాచీమాధవుడు ఇలా చెప్పాడు: దేవీ, విను. త్రిస్పృశా విధానాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను. ఈ విధానం విన్నవారికి కూడా, నదులలో శ్రేష్ఠమైనవాడా, పాపాలు తొలగిపోతాయి.
పలేన చ పలార్ధేన తదర్ద్ధేనాపి వాపగే । ప్రతిమా మమ సౌవర్ణా కార్యా విభవసారతః
తన సామర్థ్యాన్ని బట్టి, ఒక పావు, అర పావు లేదా అంతకన్నా తక్కువ బరువుతో అయినా, బంగారంతో నా రూపాన్ని తయారు చేయాలి.
పాత్రం తామ్రమయం కార్యం తిలైస్తు పరిపూరితమ్ । సజలం తు ఘటం శుభ్రం పంచరత్నసమన్వితమ్
ఒక రాగిపాత్రను తీసుకొని నువ్వులతో నింపాలి. అలాగే, మంచి నీటితో కూడిన ఒక తెల్ల గడను, ఐదు రకాల రత్నాలతో అలంకరించాలి.
వేష్టితం పుష్పమాలాభిః కర్పూరాగురువాసితమ్ । న్యసేద్దామోదరం పశ్చాత్స్నాపయిత్వా విలిప్య చ
ఆ పాత్రను పుష్పమాలలతో చుట్టి, కర్పూరం, అగరువా సువాసనలతో పరిమళింప చేయాలి. తరువాత దామోదరుని స్నానం చేయించి, అభిషేకించి, వెనుక భాగంలో ఉంచాలి.
పరిధానం తతః కార్యం వస్త్రయుగ్మేన చాన్వితమ్ । మంత్రైస్తు పూజనం కార్యం పురాణైః సముదీరితైః । పుష్పైః కాలోద్భవైః శుభ్రైస్తులసీపత్రైశ్చ కోమలైః
ఆ తరువాత రెండు వస్త్రాలతో దుస్తులు సమర్పించాలి. పురాణాలలో చెప్పిన మంత్రాలతో పూజ చేయాలి. కాలానుగుణంగా వచ్చిన శుద్ధమైన పువ్వులతో, మృదువైన తులసి దళాలతో పూజించాలి.
ఛత్రం తు విష్ణవే దద్యాత్పాదుకాభ్యాం సుసంయుతమ్ । నివేద్యాని మనోజ్ఞాని ఫలాని సుబహూన్యపి
విష్ణువుకు ఒక గొడుగు, జతగా రెండు పాదరక్షలు సమర్పించాలి. అనేక రకాల రుచికరమైన పండ్లను కూడా సమర్పించాలి.
ఉపవీతం తు దాతవ్యం సోత్తరీయం నవం దృఢమ్ । వైణవం దాపయేద్దండం సురూపం సోన్నతం దృఢమ్
ఒక కొత్త, బలమైన ఉత్తరీయంతో పాటు యజ్ఞోపవీతాన్ని ఇవ్వాలి. అందమైన, ఎత్తైన, బలమైన వైష్ణవ దండాన్ని సమర్పించాలి.
దామోదరాయ వై పాదౌ జానునీ మాధవాయ చ । గుహ్యం కామప్రదాయేతి కటిం వామనమూర్తయే
దామోదరునికి పాదాలు, మాధవునికి మోకాళ్లు, మనసులో కోరికలు నెరవేర్చేవాడైన దేవునికి గుప్తభాగాన్ని, వామనమూర్తికి నడుమును సమర్పించాలి.
పద్మనాభాయ నాభిం తు జఠరం విశ్వయోనయే । హృదయం జ్ఞానగమ్యాయ కంఠం వైకుంఠగామినే
పద్మనాభునికి నాభిని, విశ్వయోనికి పొట్టను, జ్ఞానంతో చేరదగినవాడైనవానికి హృదయాన్ని, వైకుంఠానికి వెళ్లేవాడైనవానికి మెడను సమర్పించాలి.