జీవోపదేశాచ్ఛక్రస్య హత్యా నముచిసంభవా । వినష్టా మునిముఖ్యేన్ద్ర త్రిస్పృశా సముపోషణాత్
శక్రుని ఉపదేశంతో, నముచికి సంభవించిన హత్య కూడా, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, త్రిస్పృశా ఆచరణ వల్ల నశించింది.
బ్రహ్మహత్యాది పాపాని త్రిస్పృశాసముపోషణాత్ । విలయం యాంతి విప్రేంద్ర పాపేష్వన్యేషు కా కథా
ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, త్రిస్పృశా ఆచరణ వల్ల బ్రహ్మహత్య వంటి మహాపాపాలు కూడా నశిస్తాయి. మరి ఇతర పాపాల సంగతి చెప్పనక్కర్లేదు.
న ప్రయాగే న కాశ్యాం తు గోమత్యాం కృష్ణసంనిధౌ । మోక్షో భవతి విప్రేంద్ర త్రిస్పృశా యది నో కృతా
ప్రయాగలో గానీ, కాశీలో గానీ, గోమతీ తీరం కృష్ణుని సమక్షంలో గానీ, త్రిస్పృశా చేయకపోతే మోక్షం కలగదు, ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా.
మరణాచ్చ ప్రయాగే తు గోమత్యాం కృష్ణసన్నిధౌ । స్నానమాత్రేణ గోమత్యాం ముక్తిర్భవతి శాశ్వతీ
ప్రయాగలో మరణించినా, గోమతీ తీరం కృష్ణుని సమక్షంలో గానీ, గోమతీలో స్నానం చేసినా, శాశ్వత మోక్షం లభిస్తుంది.
గృహేపి జాయతే ముక్తిస్త్రిస్పృశా సముపోషణాత్ । విషయే వర్త్తమానస్య కామభోగాన్వితస్య చ
ఇల్లులోనే ఉండి, ఇంద్రియ సుఖాల్లో మునిగి ఉన్నవారికీ, త్రిస్పృశ అనే ఆచరణను పాటిస్తే మోక్షం లభిస్తుంది.
నివృత్తవిషయస్యాపి ముక్తిః సాంఖ్యేన దుర్ల్లభా । తస్మాత్కురుష్వ విప్రేంద్ర త్రిస్పృశాం మోక్షదాయినీమ్
ఇంద్రియ విషయాలను వదిలేసినవారికీ, సాంఖ్యమార్గంలో మోక్షం దొరకడం చాలా కష్టం. అందుకే, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, మోక్షాన్ని ఇచ్చే త్రిస్పృశను నువ్వు ఆచరించు.
నారద ఉవాచ- కీదృశం తత్సురశ్రేష్ఠ త్రిస్పృశాఖ్యం మహావ్రతమ్ । ముక్తిదం యద్ ద్విజాతీనాం త్వయా ప్రోక్తం మమాధునా
నారదుడు ఇలా అడిగాడు— దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, మీరు ఇప్పుడు చెప్పిన త్రిస్పృశ అనే గొప్ప వ్రతం ఏమిటి? అది ద్విజులకు మోక్షాన్ని ఎలా ఇస్తుంది?
మహాదేవ ఉవాచ- జాహ్నవ్యై సా పురా విప్ర త్రిస్పృశా మాధవేన తు । ప్రాచీ సరస్వతీ తీరే కథితా త్వనుకంపయా
మహాదేవుడు ఇలా చెప్పాడు— బ్రాహ్మణా, పూర్వం త్రిస్పృశ అనే వ్రతాన్ని మాధవుడు జాహ్నవికి, తూర్పు సరస్వతీ తీరంలో, కరుణతో వివరించాడు.
జాహ్నవ్యువాచ- కలికల్మష కోట్యౌఘైర్బ్రహ్మహత్యాదికైర్యుతాః । కలికాలే హృషీకేశ స్నానం కుర్వంతి మజ్జలే
జాహ్నవి ఇలా అడిగింది— కలియుగంలో, బ్రహ్మహత్య వంటి కోట్ల పాపాలతో బాధపడే జనులు, నా నీటిలో స్నానం చేస్తుంటారు.
తేషాం పాపశతైర్దోషైర్దేహో మే కలుషీ కృతః । కథం యాస్యతి మే దేవ పాతకం గరుడధ్వజ
వారికున్న వందలాది పాపాల వల్ల నా శరీరం మలినమైంది. గరుడధ్వజుడా, నా పాపం ఎలా పోతుంది?
ప్రాచీమాధవ ఉవాచ-। కథయామి న సందేహో మా పుత్రి రోదనంకురు । శ్యామోవటస్తు మే స్థానం ప్రాచీదేవీ మమాగ్రతః
తూర్పు మాధవుడు ఇలా చెప్పాడు— నా కుమార్తె, నేను చెప్పేది విను, సందేహించవద్దు, ఏడవవద్దు. శ్యామోవటంలో నా నివాసం ఉంది, నా ముందే తూర్పు దేవి నిలిచివుంటుంది.
వహతే బ్రహ్మతనయా దృష్ట్వాగ్రే చ సురేశ్వరీమ్ । స్నానం కురుష్వ నిత్యం త్వం త్వత్ర పూతా భవిష్యసి
అక్కడ బ్రహ్మ కుమార్తె ప్రవహిస్తూ, ముందుగా దేవతల రాణి కనిపిస్తుంది. నువ్వు అక్కడ ప్రతిరోజూ స్నానం చేస్తే పవిత్రురాలవుతావు.
యత్ర బ్రహ్మసుతా ప్రాచీ తత్రాహం నాత్ర సంశయః । తీర్థకోటిశతైర్యుక్తః సురైః సహ వసామ్యహమ్
ఎక్కడ తూర్పు బ్రహ్మ కుమార్తె ఉంటుందో, అక్కడ నేనూ ఉంటాను—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అక్కడ నేను కోట్లాది తీర్థాలతో, దేవతలతో కలిసి నివసిస్తాను.
పవిత్రం మత్ప్రియం స్థానం హత్యాకోటివినాశనమ్ । సంతుష్టేన మయా దత్తం యస్మాత్ప్రాణాధికాసి మే
ఆ స్థలం నాకు ఎంతో ప్రియమైనది, పవిత్రమైనది, కోట్ల హత్యలను నశింపజేస్తుంది. నీవు నాకు ప్రాణాలకన్నా మిన్నవు కాబట్టి, సంతోషంతో ఆ స్థలాన్ని నీకిచ్చాను.
తీర్థకోటిసహస్రాణి నిత్యం తిష్ఠంతి జాహ్నవి । ప్రాచీసరస్వతీ తోయే సర్వదైవ మమాజ్ఞయా
జాహ్నవి, నా ఆజ్ఞతో తూర్పు సరస్వతీ నీటిలో లక్షలాది తీర్థాలు ఎప్పుడూ ఉంటాయి.
బ్రహ్మవధాత్సురాపానాత్గోధవాద్వృషలీవధాత్ । బ్రహ్మస్వహరణాదేవ మాతాపిత్రోస్త్వపూజనాత్
బ్రహ్మహత్య, మద్యం సేవ, ఆవును చంపడం, నిందిత స్త్రీని హత్య చేయడం, బ్రాహ్మణ ధనాన్ని దోచుకోవడం, తల్లిదండ్రులను పూజించకపోవడం—
చక్రియానాద్గురుద్రోహాదభక్ష్యస్య చ భక్షణాత్ । సర్వపాపస్య కరణాత్ప్రాచీ బ్రహ్మసుతా సుతే
విషయ నిషిద్ధమైన పనులు చేయడం, గురువును ద్రోహించడం, తినకూడని దాన్ని తినడం, అన్ని రకాల పాపాలు చేయడం—ఓ కుమార్తె, తూర్పు బ్రహ్మ కుమార్తె—
వ్యపోహయతి పాపాని సకృత్స్నానేన మేఽగ్రతః । కురు స్నానం సరిచ్ఛ్రేష్ఠే విపాపా త్వం భవిష్యసి
నా ముందు ఒక్కసారి స్నానం చేస్తేనే ఆమె అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది. నువ్వు ఆ నదిలో స్నానం చేస్తే పాపరహితురాలవుతావు.
జాహ్నవ్యువాచ- నాహం శక్నోమి దేవేశ ఆగంతుం నిత్యమేవ హి । కథం నశ్యంతి పాపాని కథయస్వేహ మాధవ
జాహ్నవి ఇలా అడిగింది— దేవతాధిపతీ, నేను ఎప్పుడూ ఇక్కడికి రావడం నాకు సాధ్యం కాదు. ఇక్కడ పాపాలు ఎలా నశిస్తాయో చెప్పండి మాధవా.
ప్రాచీమాధవ ఉవాచ- న శక్నోషి యదాగంతుం నిత్యమేవ హి జాహ్నవి । తదాన్యత్సంప్రవక్ష్యామి యస్మాన్మత్పాదసంభవా
తూర్పు మాధవుడు ఇలా చెప్పాడు— జాహ్నవి, నువ్వు ఎప్పుడూ ఇక్కడికి రాలేకపోతే, ఇంకొక మార్గాన్ని నేను చెబుతాను. ఎందుకంటే నువ్వు నా పాదాలనుండే ఉద్భవించావు.
సరస్వత్యధికా యా చ తీర్థకోటిశతాధికా । మఖకోట్యధికా వాపి వ్రతదానాధికా చ యా
సరస్వతిని మించి, కోట్లాది తీర్థాలకు మించి, కోట్ల యజ్ఞాలకు మించి, వ్రతాలు, దానాలకు మించినది—
జపహోమాధికా యా చ చతుర్వర్గఫలప్రదా । సాంఖ్యయోగాధికా యా చ త్రిస్పృశా క్రియతాం శుభా
జపాలు, హోమాలకు మించి, చతుర్విధ పురుషార్థాలను ఫలంగా ఇచ్చేది, సాంఖ్యయోగాన్ని మించేది—ఆ శుభమైన త్రిస్పృశను ఆచరించాలి.
యస్మిన్మాసే సమాయాతి సితా చ యది వాసితా । కర్తవ్యా సా సరిచ్ఛ్రేష్ఠే కృతే పాపాత్ప్రముచ్యతే
ఏ నెలలోనైనా, శుక్లపక్షం వచ్చినప్పుడు, అది నదులలో శ్రేష్ఠమైనదైనదానిలో ఆచరించాలి. అలా చేసినవారు పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
జాహ్నవ్యువాచ-। కీదృశీ త్రిస్పృశా దేవ మమాఖ్యాహి సుమాధవ । ఈదృశో మహిమా యస్యాస్త్వయా ప్రోక్తో మమాధునా
జాహ్నవీ అడిగింది: ఓ మాధవా! నీవు ఇప్పుడే నాకు వివరించిన ఈ 'త్రిస్పృశా' ఏ విధంగా ఉంటుంది? దాని మహిమ ఏమిటో నాకు చెప్పు ప్రభూ.
దశమ్యేకాదశీభద్రా దినైకస్మిన్యదా భవేత్ । త్రిస్పృశా సా భవేద్దేవ వాన్యథా వద మే ప్రభో
ఓ దేవా! ఒకే రోజున దశమి, ఏకాదశి కలిసి వస్తే, ఆ రోజునే 'త్రిస్పృశా' అంటారు. లేకపోతే, మరొక విధంగా ఉంటే దయచేసి వివరించు ప్రభూ.
కృష్ణ ఉవాచ-। ఆసురీ త్రిస్పృశా దేవీ యా త్వయా పరికీర్తితా । వర్జనీయా ప్రయత్నేన వృత్తిహీనో యథా పతిః
కృష్ణుడు పలికాడు: దేవీ! నీవు చెప్పిన 'ఆసురి త్రిస్పృశా'ను ఎంతో జాగ్రత్తగా నివారించాలి. అది సద్గుణాలు కోల్పోయిన భర్తను దూరంగా ఉంచినట్లే.
అసురాణాం తు సా ప్రోక్తా ఆయుర్బలవినాశినీ । వర్జనీయా ప్రయత్నేన యథా నారీ రజస్వలా
ఆ త్రిస్పృశా అసురులకు సంబంధించినదిగా చెప్పబడింది. అది ఆయుష్షు, బలాన్ని నశింపజేస్తుంది. దాన్ని రజస్వల స్త్రీని దూరంగా ఉంచినట్లే జాగ్రత్తగా నివారించాలి.
స్వజాతిం చ పరిత్యజ్య యా గతాధమజాతిషు । సైవ త్యాజ్యం విశేషేణ దశమీయుక్తం హి మద్దినమ్
తన వర్గాన్ని వదిలి, తక్కువ జాతుల్లోకి వెళ్ళిన దినాన్ని ముఖ్యంగా వదిలేయాలి. ఎందుకంటే, దశమితో కలిసిన నా దినం కూడా అలాంటిదే.
యథా రజస్వలాసంగాద్దూష్యంతే జ్ఞానవర్జితాః । తథైవ దశమీయుక్తం మద్దినం దూషితం నృణామ్
రజస్వలతో సంచరించినవారు ఎలా అపవిత్రులై, జ్ఞానం కోల్పోతారో, అలాగే దశమితో కలిసిన నా దినం కూడా మనుషులకు అపవిత్రమవుతుంది.
హత్యాయుతశతం హంతి త్రిస్పృశా సముపోషితా । ఏకాదశీ ద్వాదశీ చ రాత్రిశేషే త్రయోదశీ
త్రిస్పృశా ఉపవాసాన్ని ఆచరించినవారు లక్షల హత్యాపాపాలను నశింపజేస్తారు. ఏకాదశి, ద్వాదశి, త్రయోదశి రాత్రి మిగిలిన భాగంలో కలిసివుంటే అది త్రిస్పృశా.