ద్విజానాం దుర్విదం సాంఖ్యం కలికాలే విశేషతః । అనిగ్రహశ్చేంద్రియాణాం స్థిరత్వం మనసో నహి
కలియుగంలో ద్విజులకు జ్ఞానం తెలుసుకోవడం చాలా కష్టం. ఇంద్రియాలను అదుపు చేయడం, మనస్సు స్థిరంగా ఉంచడం సాధ్యపడదు.
విషయైర్విప్రయుక్తానాం ధ్యానధారణవర్జినామ్ । కామభోగప్రసక్తానాం త్రిస్పృశా మోక్షదాయినీ
ఇంద్రియ సుఖాల నుండి దూరంగా ఉండని, ధ్యానం చేయని, ఆనందాలకే అలవాటుపడినవారికీ త్రిస్పృశా మోక్షాన్ని ఇస్తుంది.
మహ్యం చైవ పురా ప్రోక్తా చతుర్వక్త్రస్య సాగరే । క్షీరోదే ప్రణతానాం తు మత్స్యరూపేణ చక్రిణా
పూర్వం నాలుగు ముఖాలవాడు సముద్రంలో నాకు చెప్పాడు. క్షీరసాగరంలో శరణు వచ్చినవారికోసం చక్రధారి మత్స్యరూపంలో ఈ విషయాన్ని ప్రకటించాడు.
త్రిస్పృశాం యే కరిష్యంతి విషయైరపి సంయుతాః । తేషామపి మయా దత్తో మోక్షః సాంఖ్యవివర్జినామ్
ఇంద్రియ విషయాలలో మునిగిపోయినవారు త్రిస్పృశా ఆచరించినా, వారికి జ్ఞానం లేకపోయినా, నేనే వారికి మోక్షాన్ని ఇస్తాను.
కామభోగప్రసక్తానాం త్రిస్పృశా మోక్షదాయినీ । బహుభిర్మునిసంఘైశ్చ కృతేయం చ మహామునే
కామభోగాలకు అలవాటైనవారికీ త్రిస్పృశా మోక్షాన్ని ఇస్తుంది. మహామునీ, ఎన్నో మునుల సమూహాలు దీన్ని ఆచరించారు.
కార్త్తికే శుక్లపక్షే తు త్రిస్పృశా జాయతే యది । సోమేన సోమజేనాపి పాపకోటివినాశినీ
కార్తీక మాసంలో శుక్లపక్షంలో త్రిస్పృశా జరిగితే, సోమునితో గానీ, సోముని వంశస్థులతో గానీ, అది కోటి పాపాలను నశింపజేస్తుంది.
యస్యా ఉపోషణకృతో హత్యాయుక్త మహేశితుః । హస్తాద్బ్రహ్మకపాలం తు తత్క్షణాత్పతితం భువి
ఎవరైనా ఉపవాసాన్ని ఆచరించగా, హత్యకు పాల్పడినవారైనా, మహేశ్వరుని చేతిలో ఉన్న బ్రహ్మకపాలం ఆ క్షణంలోనే భూమిపై పడిపోతుంది.
కలికల్మషకోట్యౌఘైర్ముక్తా దేవీ త్రిమార్గగా । ఉపదేశాన్మాధవస్య త్రిస్పృశా సముపోషణాత్
కలియుగపు కోటి పాపాల నుండి విముక్తురాలైన దేవీ, మూడు మార్గాల్లో సంచరిస్తూ, మాధవుని ఉపదేశంతో త్రిస్పృశా ఆచరణ ద్వారా విముక్తి పొందింది.
హత్యాష్టౌ బాహువీర్యస్య పూర్వజాతా మహామునే । గతా భృగూపదేశేన త్రిస్పృశా సముపోషణాత్
బాహువీరుడి గత జన్మల్లో చేసిన ఎనిమిది హత్యలు, ఓ మహామునీ, భృగువు ఉపదేశంతో త్రిస్పృశా ఆచరణ వల్ల పోయాయి.
శతాయుధేన విప్రేంద్ర నిహతో బ్రాహ్మణో వనే । బ్రహ్మహత్యావినిర్ముక్తః త్రిస్పృశా సముపోషణాత్
ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, శతాయుధుడు అరణ్యంలో ఓ బ్రాహ్మణుడిని చంపినా, త్రిస్పృశా ఆచరణ వల్ల బ్రహ్మహత్య పాపం నుండి విముక్తి పొందాడు.
జీవోపదేశాచ్ఛక్రస్య హత్యా నముచిసంభవా । వినష్టా మునిముఖ్యేన్ద్ర త్రిస్పృశా సముపోషణాత్
శక్రుని ఉపదేశంతో, నముచికి సంభవించిన హత్య కూడా, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, త్రిస్పృశా ఆచరణ వల్ల నశించింది.
బ్రహ్మహత్యాది పాపాని త్రిస్పృశాసముపోషణాత్ । విలయం యాంతి విప్రేంద్ర పాపేష్వన్యేషు కా కథా
ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, త్రిస్పృశా ఆచరణ వల్ల బ్రహ్మహత్య వంటి మహాపాపాలు కూడా నశిస్తాయి. మరి ఇతర పాపాల సంగతి చెప్పనక్కర్లేదు.
న ప్రయాగే న కాశ్యాం తు గోమత్యాం కృష్ణసంనిధౌ । మోక్షో భవతి విప్రేంద్ర త్రిస్పృశా యది నో కృతా
ప్రయాగలో గానీ, కాశీలో గానీ, గోమతీ తీరం కృష్ణుని సమక్షంలో గానీ, త్రిస్పృశా చేయకపోతే మోక్షం కలగదు, ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా.
మరణాచ్చ ప్రయాగే తు గోమత్యాం కృష్ణసన్నిధౌ । స్నానమాత్రేణ గోమత్యాం ముక్తిర్భవతి శాశ్వతీ
ప్రయాగలో మరణించినా, గోమతీ తీరం కృష్ణుని సమక్షంలో గానీ, గోమతీలో స్నానం చేసినా, శాశ్వత మోక్షం లభిస్తుంది.
గృహేపి జాయతే ముక్తిస్త్రిస్పృశా సముపోషణాత్ । విషయే వర్త్తమానస్య కామభోగాన్వితస్య చ
ఇల్లులోనే ఉండి, ఇంద్రియ సుఖాల్లో మునిగి ఉన్నవారికీ, త్రిస్పృశ అనే ఆచరణను పాటిస్తే మోక్షం లభిస్తుంది.
నివృత్తవిషయస్యాపి ముక్తిః సాంఖ్యేన దుర్ల్లభా । తస్మాత్కురుష్వ విప్రేంద్ర త్రిస్పృశాం మోక్షదాయినీమ్
ఇంద్రియ విషయాలను వదిలేసినవారికీ, సాంఖ్యమార్గంలో మోక్షం దొరకడం చాలా కష్టం. అందుకే, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, మోక్షాన్ని ఇచ్చే త్రిస్పృశను నువ్వు ఆచరించు.
నారద ఉవాచ- కీదృశం తత్సురశ్రేష్ఠ త్రిస్పృశాఖ్యం మహావ్రతమ్ । ముక్తిదం యద్ ద్విజాతీనాం త్వయా ప్రోక్తం మమాధునా
నారదుడు ఇలా అడిగాడు— దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, మీరు ఇప్పుడు చెప్పిన త్రిస్పృశ అనే గొప్ప వ్రతం ఏమిటి? అది ద్విజులకు మోక్షాన్ని ఎలా ఇస్తుంది?
మహాదేవ ఉవాచ- జాహ్నవ్యై సా పురా విప్ర త్రిస్పృశా మాధవేన తు । ప్రాచీ సరస్వతీ తీరే కథితా త్వనుకంపయా
మహాదేవుడు ఇలా చెప్పాడు— బ్రాహ్మణా, పూర్వం త్రిస్పృశ అనే వ్రతాన్ని మాధవుడు జాహ్నవికి, తూర్పు సరస్వతీ తీరంలో, కరుణతో వివరించాడు.
జాహ్నవ్యువాచ- కలికల్మష కోట్యౌఘైర్బ్రహ్మహత్యాదికైర్యుతాః । కలికాలే హృషీకేశ స్నానం కుర్వంతి మజ్జలే
జాహ్నవి ఇలా అడిగింది— కలియుగంలో, బ్రహ్మహత్య వంటి కోట్ల పాపాలతో బాధపడే జనులు, నా నీటిలో స్నానం చేస్తుంటారు.
తేషాం పాపశతైర్దోషైర్దేహో మే కలుషీ కృతః । కథం యాస్యతి మే దేవ పాతకం గరుడధ్వజ
వారికున్న వందలాది పాపాల వల్ల నా శరీరం మలినమైంది. గరుడధ్వజుడా, నా పాపం ఎలా పోతుంది?
ప్రాచీమాధవ ఉవాచ-। కథయామి న సందేహో మా పుత్రి రోదనంకురు । శ్యామోవటస్తు మే స్థానం ప్రాచీదేవీ మమాగ్రతః
తూర్పు మాధవుడు ఇలా చెప్పాడు— నా కుమార్తె, నేను చెప్పేది విను, సందేహించవద్దు, ఏడవవద్దు. శ్యామోవటంలో నా నివాసం ఉంది, నా ముందే తూర్పు దేవి నిలిచివుంటుంది.
వహతే బ్రహ్మతనయా దృష్ట్వాగ్రే చ సురేశ్వరీమ్ । స్నానం కురుష్వ నిత్యం త్వం త్వత్ర పూతా భవిష్యసి
అక్కడ బ్రహ్మ కుమార్తె ప్రవహిస్తూ, ముందుగా దేవతల రాణి కనిపిస్తుంది. నువ్వు అక్కడ ప్రతిరోజూ స్నానం చేస్తే పవిత్రురాలవుతావు.
యత్ర బ్రహ్మసుతా ప్రాచీ తత్రాహం నాత్ర సంశయః । తీర్థకోటిశతైర్యుక్తః సురైః సహ వసామ్యహమ్
ఎక్కడ తూర్పు బ్రహ్మ కుమార్తె ఉంటుందో, అక్కడ నేనూ ఉంటాను—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అక్కడ నేను కోట్లాది తీర్థాలతో, దేవతలతో కలిసి నివసిస్తాను.
పవిత్రం మత్ప్రియం స్థానం హత్యాకోటివినాశనమ్ । సంతుష్టేన మయా దత్తం యస్మాత్ప్రాణాధికాసి మే
ఆ స్థలం నాకు ఎంతో ప్రియమైనది, పవిత్రమైనది, కోట్ల హత్యలను నశింపజేస్తుంది. నీవు నాకు ప్రాణాలకన్నా మిన్నవు కాబట్టి, సంతోషంతో ఆ స్థలాన్ని నీకిచ్చాను.
తీర్థకోటిసహస్రాణి నిత్యం తిష్ఠంతి జాహ్నవి । ప్రాచీసరస్వతీ తోయే సర్వదైవ మమాజ్ఞయా
జాహ్నవి, నా ఆజ్ఞతో తూర్పు సరస్వతీ నీటిలో లక్షలాది తీర్థాలు ఎప్పుడూ ఉంటాయి.
బ్రహ్మవధాత్సురాపానాత్గోధవాద్వృషలీవధాత్ । బ్రహ్మస్వహరణాదేవ మాతాపిత్రోస్త్వపూజనాత్
బ్రహ్మహత్య, మద్యం సేవ, ఆవును చంపడం, నిందిత స్త్రీని హత్య చేయడం, బ్రాహ్మణ ధనాన్ని దోచుకోవడం, తల్లిదండ్రులను పూజించకపోవడం—
చక్రియానాద్గురుద్రోహాదభక్ష్యస్య చ భక్షణాత్ । సర్వపాపస్య కరణాత్ప్రాచీ బ్రహ్మసుతా సుతే
విషయ నిషిద్ధమైన పనులు చేయడం, గురువును ద్రోహించడం, తినకూడని దాన్ని తినడం, అన్ని రకాల పాపాలు చేయడం—ఓ కుమార్తె, తూర్పు బ్రహ్మ కుమార్తె—
వ్యపోహయతి పాపాని సకృత్స్నానేన మేఽగ్రతః । కురు స్నానం సరిచ్ఛ్రేష్ఠే విపాపా త్వం భవిష్యసి
నా ముందు ఒక్కసారి స్నానం చేస్తేనే ఆమె అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది. నువ్వు ఆ నదిలో స్నానం చేస్తే పాపరహితురాలవుతావు.
జాహ్నవ్యువాచ- నాహం శక్నోమి దేవేశ ఆగంతుం నిత్యమేవ హి । కథం నశ్యంతి పాపాని కథయస్వేహ మాధవ
జాహ్నవి ఇలా అడిగింది— దేవతాధిపతీ, నేను ఎప్పుడూ ఇక్కడికి రావడం నాకు సాధ్యం కాదు. ఇక్కడ పాపాలు ఎలా నశిస్తాయో చెప్పండి మాధవా.
ప్రాచీమాధవ ఉవాచ- న శక్నోషి యదాగంతుం నిత్యమేవ హి జాహ్నవి । తదాన్యత్సంప్రవక్ష్యామి యస్మాన్మత్పాదసంభవా
తూర్పు మాధవుడు ఇలా చెప్పాడు— జాహ్నవి, నువ్వు ఎప్పుడూ ఇక్కడికి రాలేకపోతే, ఇంకొక మార్గాన్ని నేను చెబుతాను. ఎందుకంటే నువ్వు నా పాదాలనుండే ఉద్భవించావు.