న నివేదయతే యస్తు తమాహుర్బ్రహ్మఘాతకమ్ । ఉపస్థితే వివాహే చ యజ్ఞే దానే చ వాసవ
దాన్ని తెలియజేయకపోతే, అతడిని బ్రహ్మహంతకుడని అంటారు. వసవా! పెళ్లి, యజ్ఞం, లేదా దానం సమయంలో—
మోహాచ్చరతి విఘ్నం యః స మృతో జాయతే కృమిః । ధనం ఫలతి దానేన జీవితం జీవరక్షణాత్
మోహంతో ఎవడు అడ్డంకి వేస్తాడో, అతడు చనిపోయాక పురుగుగా పుడుతాడు. దానంతో ధనం పెరుగుతుంది, ప్రాణులను కాపాడితే ఆయుష్షు పెరుగుతుంది—
రూపమైశ్వర్యమారోగ్యమహింసాఫలమశ్నుతే । ఫలమూలాశనాత్పూజాం స్వర్గః సత్యేన లభ్యతే
అహింస వల్ల అందం, ఐశ్వర్యం, ఆరోగ్యం లభిస్తాయి. నిజాయితీ వల్ల స్వర్గం, పండ్లు, కందులు తిని పూజ చేయడం వల్ల పుణ్యం లభిస్తుంది—
ప్రాయోపవేశనాద్రాజ్యం సర్వత్ర సుఖమశ్నుతే । సుఖాట్యః శక్రదీక్షాయాం సుగామీ చ తృణాశనః
ప్రాయోపవేశం వల్ల ఎక్కడైనా సుఖంగా ఉంటాడు. ఇంద్రవ్రతాన్ని ఆచరించే వాడు, గడ్డి తినేవాడు సులభంగా ప్రయాణిస్తాడు—
రూపీ త్రిషవణస్నాయీ వాయుం పీత్వా క్రతుం లభేత్ । నిత్యస్నాయీ భవేద్దక్షః సంధ్యావేదజపాన్వితః
రోజుకు మూడుసార్లు స్నానం చేసే వాడికి అందం లభిస్తుంది. గాలి పీల్చడం వల్ల యజ్ఞఫలం లభిస్తుంది. ఎప్పుడూ స్నానం చేసే వాడు, సంధ్యావందనం చేసే వాడు, చురుకుగా ఉంటాడు—
అహింస్రో యాతి వైరాజ్యం నాకపృష్ఠమనాశకమ్ । అగ్నిప్రవేశీ నియతం బ్రహ్మలోకే మహీయతే
అహింసావంతుడు విరాజ్ లోకాన్ని, అవినాశవైన స్వర్గాన్ని పొందుతాడు. నియమంతో అగ్నిలో ప్రవేశించినవాడు బ్రహ్మలోకంలో గౌరవింపబడతాడు—
రసానాం ప్రతిసంహారే పశూన్పుత్రాంశ్చ విందతి । నాకే చిరం స వసతి ఉపవాసీ చ యో భవేత్
రుచులను నియంత్రించినవాడు పశువులు, కుమారులు పొందుతాడు. ఉపవాసం చేసే వాడు స్వర్గంలో ఎక్కువ కాలం ఉంటాడు—
సతతం భూమిశాయీ యః స లభేదీప్సితాం గతిమ్ । వీరాసనం వీరశయం వీరస్థానముపాసతః
ఎప్పుడూ భూమిపై పడుకునే వాడు తాను కోరిన స్థితిని పొందుతాడు. వీరాసనం, వీరశయనం, వీరస్థానం ఆచరించినవాడికి—
అక్షయాస్తస్యలోకాః స్యుః సర్వకామగమాస్తథా । ఉపవాసం చ దీక్షాం చ అభిషేకం చ వాసవ
అతని లోకాలు ఎప్పటికీ నశించవు, అన్ని కోరికలు తీరతాయి. వసవా! ఉపవాసం, దీక్ష, అభిషేకం వల్ల—
కృత్వా ద్వాదశవర్షాణి వీరస్థానాద్విశిష్యతే । పావనం చరతే ధర్మం స్వర్గలోకే మహీయతే
పన్నెండు సంవత్సరాలు ఆచరించినవాడు వీరస్థానాన్ని మించిపోతాడు. పవిత్రమైన ధర్మాన్ని పాటించి, స్వర్గంలో గౌరవింపబడతాడు—
బృహస్పతిమతం పుణ్యం యే పఠంతి ద్విజోత్తమాః । తేషాం చత్వారి వర్ద్ధంతే ఆయుర్విద్యాయశోబలమ్
బృహస్పతి చెప్పిన పుణ్యశాస్త్రాన్ని చదువుతున్న ద్విజులు—వారికి ఆయుష్షు, విద్య, యశస్సు, బలం నాలుగు పెరుగుతాయి.
నారద ఉవాచ- ఇతీంద్రాయ బృహస్పతిప్రణీతం ధర్మశాస్త్రకమ్ । మహ్యం భక్తాయ సంప్రోక్తం మహేశేనాఖిలం నృప
నారదుడు చెప్పాడు— రాజా! ఇంద్రునికోసం బృహస్పతి రచించిన ఈ ధర్మశాస్త్రాన్ని మహేశుడు నాకు, భక్తుడికి, పూర్తిగా వివరించాడు.
నారద ఉవాచ- శనిపీడా కథం యాతి తన్మే వద సురోత్తమ । త్వన్ముఖాచ్ఛ్రూయతే యద్వై తేన జంతుః ప్రముచ్యతే
నారదుడు ఇలా అడిగాడు — దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా, శని బాధ ఎలా తొలగిపోతుందో నాకు చెప్పు. నీ వాక్కు వింటే ఆ బాధ నుంచి మనిషి విముక్తి పొందుతాడని వినిపిస్తోంది.
మహాదేవ ఉవాచ- దేవర్షే శృణు వృత్తాంతం తేన ముచ్యేత బంధనాత్ । గ్రహాణాం గ్రహరాజోఽయం సౌరిః సర్వమహేశ్వరః
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు — దేవర్షీ, ఈ కథను విను; దీని వల్ల బంధనాల నుంచి విముక్తి లభిస్తుంది. గ్రహాలలో శని గ్రహాధిపతి, మహాశక్తిశాలి ప్రభువు.
అయం తు దేవో విఖ్యాతః కాలరూపీ మహాగ్రహః । జటిలో వజ్రరోమా చ దానవానాం భయంకరః
ఈ దేవుడు కాల స్వరూపుడిగా, గొప్ప గ్రహంగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. జటలు కలవాడు, వజ్రంలాంటి రోమాలు ఉన్నవాడు, దానవులకు భయంకరుడు.
తస్యాఖ్యానం చ లోకేఽస్మిన్ప్రథితం నాస్తి వై ప్రభో । మయా గుప్తం విశేషేణ నోక్తం హి కస్యచిత్కదా
ఈ లోకంలో ఆయన కథ ప్రసిద్ధి కాలేదు, ప్రభూ. నేను దీన్ని ఎంతో రహస్యంగా ఉంచాను; ఇప్పటివరకు ఎవరికి చెప్పలేదు.
రఘువంశేఽతి విఖ్యాతో రాజా దశరథః పురా । చక్రవర్తీ మహావీరః సప్తద్వీపాధిపోఽభవత్
రఘువంశంలో దశరథుడు అనే రాజు ఎంతో పేరుగాంచాడు. ఆయన చక్రవర్తి, మహావీరుడు, ఏడు ద్వీపాలకు అధిపతి అయ్యాడు.
కృత్తికాంతే శనిం జ్ఞాత్వా దైవజ్ఞైర్జ్ఞాపితో హి సః । రోహిణీం భేదయిత్వా చ శనిర్యాస్యతి సాంప్రతమ్
దైవజ్ఞులు చెప్పినట్టు, కృత్తికా నక్షత్రాంతంలో శని ఉన్నాడని దశరథుడు తెలుసుకున్నాడు. ఇప్పుడు శని రోహిణిని చీల్చుకుంటూ ముందుకు పోతాడని చెప్పారు.
శాకటం భేదమత్యుగ్రం సురాసురభయంకరమ్ । ద్వాదశాబ్దం తు దుర్భిక్షం భవిష్యతి సుదారుణమ్
శకట బేధం చాలా ఘోరంగా, దేవతలు మరియు అసురులకు భయంకరంగా ఉంటుంది. పన్నెండు సంవత్సరాలు తీవ్రమైన కరువు సంభవిస్తుంది.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తతో వాక్యం మంత్రిభిః సహ పార్థివః । మంత్రయామాస కిమిదం భయంకరముపస్థితమ్
ఇది విని, రాజు తన మంత్రులతో కలిసి, 'ఈ భయంకరమైన అపాయం ఏమిటి?' అని ఆలోచించాడు.
ఆకులం చ జగద్దృష్ట్వా పౌరజానపదాదికమ్ । బ్రువంతి సర్వతో లోకాః క్షయ ఏష సమాగతః
పట్టణాలు, గ్రామాలు కలిగిన లోకం అంతా కలవరంగా ఉంది. ప్రజలు ఎక్కడ చూసినా, 'ఇది అంతమయ్యే సమయం వచ్చింది' అని అంటున్నారు.
దేశాః సనగరా గ్రామా భయభీతాః సమంతతః । పప్రచ్ఛ ప్రయతో రాజా వసిష్ఠప్రముఖాన్ద్విజాన్
దేశాలు, నగరాలు, గ్రామాలు అన్నీ భయంతో వణికిపోతున్నాయి. రాజు భక్తితో వసిష్ఠుడు మొదలైన బ్రాహ్మణులను అడిగాడు.
సంవిధానం కిమత్రాస్తి బ్రూత మాం హి ద్విజోత్తమాః
ఈ పరిస్థితిలో ఏదైనా పరిష్కారం ఉందా? దయచేసి చెప్పండి, బ్రాహ్మణులారా.
వసిష్ఠ ఉవాచ- ప్రాజాపత్యమృక్షమిదం తస్మిన్భిన్నే కుతః ప్రజాః । అయం యోగోహ్యసాధ్యస్తు బ్రహ్మశక్రాదిభిస్తథా
వసిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు — ఇది ప్రజాపతి నక్షత్రం; అది చీలిపోతే ప్రాణులు ఎలా ఉంటారు? ఈ యోగాన్ని బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు వంటి వారు కూడా జయించలేరు.
ఇతి సంచింత్య మనసా సాహసం పరమం మహత్ । సమాదాయ ధనుర్దివ్యం దివ్యాయుధసమన్వితమ్
ఇలా మనసులో ఆలోచించి, దశరథుడు గొప్ప సాహసం చేయాలని నిశ్చయించాడు. దివ్యాయుధాలతో కూడిన దివ్య ధనుస్సును తీసుకున్నాడు.
రథమారుహ్య వేగేన గతో నక్షత్రమండలమ్ । సపాదం యోజనం లక్షం సూర్యస్యోపరి సంస్థితమ్
తన రథంపై ఎక్కి వేగంగా నక్షత్ర మండలానికి వెళ్లాడు. అది సూర్యుని పైన లక్ష యోజనలూ, ఇంకా పావు దూరంలో ఉంది.
రోహిణీపృష్ఠమాస్థాయ రాజా దశరథః పురా । రథే తు కాంచనే దివ్యే మణిరత్నవిభూషితే
పూర్వం రాజు దశరథుడు రోహిణి వెనక భాగంలో, మణులు, రత్నాలతో అలంకరించబడిన బంగారు రథంలో నిలిచాడు.
హంసవర్ణహయైర్యుక్తే మహాకేతుసముచ్ఛ్రయే । దీప్యమానో మహారత్నైః కిరీటముకుటోజ్జ్వలః
హంసవర్ణం గల గుర్రాలు జోడించిన, గొప్ప జెండా ఎగురుతున్న ఆ రథం మణిరత్నాలతో ప్రకాశిస్తోంది. ఆయన కిరీటం, ముకుటం మెరిసిపోతున్నాయి.
బభ్రాజ స తదాకాశే ద్వితీయ ఇవ భాస్కరః । ఆకర్ణపూర్ణా చాపే తు సంహారాస్త్రం న్యయోజయత్
ఆకాశంలో ఆయన రెండవ సూర్యుడిలా ప్రకాశించాడు. తన ధనుస్సును పూర్తిగా లాగి, సంహారాస్త్రాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
సంహారాస్త్రం శనిర్దృష్ట్వా సురాసురభయంకరమ్ । హసిత్వా తద్భయాత్సౌరిరిదం వచనమబ్రవీత్
దేవతలు, అసురులకు భయంకరమైన సంహారాస్త్రాన్ని చూసి, శని నవ్వుతూ భయంతో ఇలా అన్నాడు.