ఉపోషితస్తతః కృత్వా స్నానం కృష్ణతిలైః సహ । స్థాపయేదవ్రణం కుంభం పంచరత్నసమన్వితమ్
ఆ తర్వాత ఉపవాసం చేసి, నల్ల నువ్వులతో స్నానం చేయాలి. ఐదు రత్నాలతో అలంకరించిన మచ్చలేని కుంభాన్ని స్థాపించాలి.
వజ్రమౌక్తికవైడూర్య పుష్పరాగేంద్రనీలకమ్ । పంచరత్నం ప్రశస్తం తు ఇతి కాత్యాయనోఽబ్రవీత్
వజ్రం, ముత్యం, వైడూర్యం, పుష్పరాగం, ఇంద్రనీలం — ఇవే ఐదు ఉత్తమ రత్నాలు అని కాత్యాయనుడు అన్నాడు.
తస్యోపరి న్యసేత్పాత్రం సౌవర్ణం లక్షణాన్వితమ్ । సౌవర్ణాం విన్యసేత్తత్ర యశోదాం నందగేహినీమ్
ఆ కుంభంపై లక్షణాలతో కూడిన బంగారు పాత్రను పెట్టాలి. అక్కడ నందుడి భార్య యశోదా బంగారు రూపాన్ని ప్రతిష్ఠించాలి.
దదమానాం తు పుత్రస్య స్తనం వై విస్మితాననామ్ । పిబమానం స్తనం మాతురపరం పాణినా స్పృశత్
ఆమె తన కుమారుడికి పాలిచ్చుతూ, ఆశ్చర్యంతో నిండిన ముఖంతో ఉంటుంది. ఆ బాలుడు తల్లి పాలను తాగుతూ, మరో చేతితో ఆమె మరో వక్షోజాన్ని తడుతుంది.
ఆలోక్య మాతరం ప్రేమ్ణా సుఖయంతం ముహుర్ముహుః । సౌవర్ణం కారయేద్దేవం యావచ్ఛక్తిశ్చ విద్యతే
తన తల్లిని ప్రేమతో చూస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ ఆమెను సంతోషపరుస్తూ, తన శక్తికి అనుగుణంగా ఆ బంగారు దేవుని రూపాన్ని తయారు చేయాలి.
ద్వి నిష్కమాత్రం కర్తవ్యం యది శక్తిశ్చ విద్యతే । త్రిలోహేనైవ కర్తవ్యం సౌవర్ణేనాథవా పునః
శక్తి ఉంటే రెండు నిష్కల బరువుతో చేయాలి. లేకపోతే మూడు లోహాలతో చేయవచ్చు, లేదా మళ్లీ బంగారుతో చేయవచ్చు.
thumb|అఙ్గులివిన్యాసః2 thumb|అఙ్గులివిన్యాసః4 thumb|అఙ్గులివిన్యాస5 thumb|అఙ్గులివిన్యాస6 తద్వచ్చ రోహిణీం కుర్యాత్సౌవర్ణీ రాజతః శశీ । అంగుష్ఠమాత్రస్తు శశీ రోహిణీ చతురంగులా
అదేవిధంగా రోహిణిని బంగారుతో, చంద్రుడిని వెండితో చేయాలి. చంద్రుడు బొటనవేలి పరిమాణంలో ఉండాలి, రోహిణి నాలుగు వేళ్ల పొడవుగా ఉండాలి.
కర్ణయోః కుండలే దద్యాత్కంఠాభరణకం గలే । ఏవం కృత్వా తు గోవిందం మాత్రాసార్ద్ధం జగత్పతిమ్
కన్నులకు కుండలాలు, మెడకు హారాన్ని సమర్పించాలి. ఇలా చేసి, గోవిందుడిని ఆయన తల్లితో కలిసి పూజించాలి.
క్షీరాదిస్నపనం కృత్వా చందనేనానులేపయేత్ । శ్వేతవస్త్రయుగచ్ఛత్రం పుష్పమాలోపశోభితమ్
పాలుతో మొదలైన పదార్థాలతో అభిషేకం చేసి, చందనంతో అలంకరించాలి. తెల్ల వస్త్రజోడు, తెల్ల గొడుగు, పువ్వుల మాలలతో అలంకరించాలి.
నైవేద్యైర్వివిధైర్భక్షైః ఫలైర్నానావిధైరపి । దీపం చ కారయేత్తత్ర పుష్పమండపశోభితమ్
వివిధ రకాల నైవేద్యాలు, మిఠాయిలు, అనేక రకాల పండ్లు సమర్పించాలి. అక్కడ పువ్వులతో అలంకరించిన మండపంలో దీపాన్ని వెలిగించాలి.
గీతం నృత్యం చ వాద్యం చ కారయేద్భక్తిమాన్బుధైః । ఏవం కృత్వా విధానం తు యథావిభవసారతః । గురుం సంపూజయేత్ పశ్చాత్పూజాం తత్ర సమాపయేత్
భక్తితో పాటలు పాడించాలి, నాట్యం చేయించాలి, వాద్యాలు వాయించాలి. తనకు ఉన్న స్తోమానుసారం ఈ విధంగా కార్యక్రమం నిర్వహించాక, ముందుగా గురువును గౌరవించి, ఆ తర్వాత పూజను ముగించాలి.
మహాదేవ ఉవాచ- దృష్ట్వా శతక్రతుం సిద్ధం సమాప్తవరదక్షిణమ్ । మఘవా జాతసంకల్పః పర్యపృచ్ఛద్బృహస్పతిమ్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు— శతక్రతువైన ఇంద్రుడు యజ్ఞఫలాలు, దక్షిణలు పూర్తిచేసినవాడిని చూసి, మఘవంతుడు ఒక సంకల్పం చేసుకుని, బృహస్పతిని అడిగాడు.
భగవన్కేన దానేన సర్వతః సుఖమేధతే । యదక్షయం మహార్ఘం చ తన్మే బ్రూహి మహాతపః
భగవంతుడా, అన్ని చోట్ల ఆనందాన్ని కలిగించే, ఎప్పటికీ తరుగని, ఎంతో విలువైన దానం ఏది? మహాతపస్వీ, దయచేసి నాకు అది చెప్పు.
ఏవమింద్రేణ చోక్తోఽసౌ దేవదేవః పురోహితః । ప్రహస్య తం మహాప్రాజ్ఞో బృహస్పతిరువాచహ
ఇంద్రుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, దేవతల గురువైన బృహస్పతి, ముద్దుగా నవ్వుతూ, అతనితో ఇలా అన్నాడు.
హిరణ్యదానం గోదానం భూమిదానం చ వాసవ । ఏతత్ప్రయచ్ఛమానస్తు సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
వాసవా, బంగారం, ఆవులు, భూమి ఇవి దానం చేసే వాడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతాడు.
సువర్ణం రజతం వస్త్రం మణిరత్నం చ వాసవ । సర్వమేవ భవేద్దత్తం వసుధాం యః ప్రయచ్ఛతి
వాసవా, ఎవరైనా భూమిని దానం చేస్తే, అతను బంగారం, వెండి, వస్త్రాలు, రత్నాలు అన్నీ ఇచ్చినట్లే ఫలం పొందుతాడు.
ఫాలకృష్టాం మహీం దత్వా సబీజాం సస్యమాలినీమ్ । యావత్సూర్యకృతాలోకస్తావత్స్వర్గేమహీయతే
విత్తనాలతో సాగు చేసిన, పంటలతో నిండిన భూమిని దానం చేస్తే, సూర్యుడు వెలుతురు ఇచ్చేంత కాలం ఆ వ్యక్తి స్వర్గంలో గౌరవం పొందుతాడు.
యత్కించిత్కురుతే పాపం పురుషో వృత్తికర్షితః । అపి గోచర్మమాత్రేణ భూమిదానేన శుధ్యతి
జీవిక కోసం శ్రమిస్తూ మనిషి ఎంతటి పాపం చేసినా, కనీసం ఆవు చర్మం పరిమాణంలో అయినా భూమిని దానం చేస్తే, ఆ పాపం నుంచి పవిత్రుడవుతాడు.
దశహస్తేన దండోఽత్ర త్రింశద్దండాని వర్తనమ్ । దశతాన్యేవ గోచర్మ్మ బ్రహ్మగోచర్మలక్షణమ్
ఇక్కడ ఒక దండం పది చేతుల పొడవు ఉంటుంది. ముప్పై దండాలు కలిపితే ఒక వరుస అవుతుంది. అలాంటి పది వరుసలు కలిపితే ఆవు చర్మ పరిమాణం అవుతుంది. ఇదే బ్రహ్మగోచర్మ పరిమాణం అని అంటారు.
సవృషం గోసహస్రం తు యత్ర తిష్ఠత్యయంత్రితమ్ । బాలవత్సప్రసూతానాం తద్గోచర్మ ఇతి స్మృతమ్
వృషభాలతో కూడిన వెయ్యి ఆవులు నిర్బంధం లేకుండా నిలబడగలిగే స్థలం, అలాగే పిల్లలతో కూడిన ఆవులు ప్రసవించగలిగే స్థలం, అదే ఆవు చర్మ పరిమాణంగా గుర్తించబడుతుంది.
విప్రాయ దద్యాచ్చ గుణాన్వితాయ తపోయుతాయ ప్రజితేంద్రియాయ । యావన్మహీ తిష్ఠతి సాగరాంతా తావత్ఫలం తస్య భవేదనంతమ్
గుణాలు ఉన్న, తపస్సుతో కూడిన, ఇంద్రియాలను జయించిన బ్రాహ్మణునికి భూమిని దానం చేయాలి. సముద్రాల వరకు ఉన్న భూమి ఎంత కాలం ఉంటే, అంతకాలం దాతకు ఫలం అంత్యహీనంగా ఉంటుంది.
యథాప్సు పతితః శక్ర తైలబిందుః ప్రసర్పతి । ఏవంభూమికృతం దానం సస్యే సస్యే ప్రసర్పతి
నీటిలో పడిన నూనె బొట్టు ఎలా వ్యాపించునో, అలాగే భూమి దానం చేసిన ఫలం ప్రతి పంట పండినప్పుడు వ్యాపిస్తుంది.
యథాబీజాని రోహంతి ప్రచీర్ణాని మహీతలే । ఏవం కామాన్ప్రరోహంతి భూమిదానసమన్వితాః
భూమిలో వేసిన విత్తనాలు ఎలా మొలకెత్తుతాయో, అలాగే భూమి దానం చేసినవాడి కోరికలు కూడా పెరుగుతుంటాయి.
అన్నదాః సుఖినో నిత్యం వస్త్రదో రూపవాన్భవేత్ । స నరః సర్వదో భూయో యో దదాతి వసుంధరామ్
అన్నం ఇచ్చేవారు ఎప్పుడూ సుఖంగా ఉంటారు; వస్త్రం ఇచ్చేవారు అందంగా మారతారు; కానీ భూమిని ఇచ్చే వాడు అన్నీ ఇచ్చేవాడవుతాడు.
యథా గౌర్భరతే వత్సం క్షీరముత్సృజ్య క్షీరిణీ । ఏవం దత్తా సహస్రాక్ష భూమిర్భరతి భూమిదమ్
ఎలా ఆవు పాలు ఇచ్చి, తన పిల్లను పోషిస్తుందో, అలాగే దానం చేసిన భూమి కూడా భూమి దాతను పోషిస్తుంది, ఓ సహస్రాక్షా.
శంఖో భద్రాసనం ఛత్రం వరాశ్వవరవారణాః । భూమిదానస్య పుణ్యస్య ఫలం స్వర్గః పురందర
శంఖం, మంచి ఆసనం, గొడుగు, ఉత్తమమైన కుదిరిన గుర్రాలు, ఏనుగులు— ఇవన్నీ భూమి దానం వల్ల లభించే ఫలితాలు, ఓ పురందరా; స్వర్గమే దాని ఫలం.
ఆదిత్యో వరుణో వహ్నిర్బ్రహ్మా సోమో హుతాశనః । శూలపాణిశ్చ భగవానభినందంతి భూమిదమ్
ఆదిత్యుడు, వరుణుడు, అగ్ని, బ్రహ్మ, సోముడు, హోత్రుడు, త్రిశూలాన్ని ధరించిన భగవంతుడు— వీరందరూ భూమి దాతను ఆనందంగా చూస్తారు.
ఆస్ఫోటయంతి పితరో వర్ణయంతి పితామహాః । భూమిదాతా కులే జాతః స నస్త్రాతా భవిష్యతి
పితృదేవతలు ఆనందిస్తారు, పెద్దలు ప్రశంసిస్తారు— 'మన వంశంలో భూమి దానం చేసినవాడు పుట్టాడు, అతడు మనకు రక్షకుడవుతాడు' అని అంటారు.
త్రీణ్యాహురతిదానాని గావః పృథ్వీ సరస్వతీ । నరకాదుద్ధరంత్యేతే జపవాపనదోహనాత్
గోవులు, భూమి, సరస్వతి — ఈ మూడింటిని అత్యుత్తమ దానాలుగా చెబుతారు. జపం చేయడం, నైవేద్యం సమర్పించడం, పాలను పంచడం వలన ఇవి నరకం నుండి రక్షిస్తాయి.
దుర్గతిం తారయంత్యేతే విద్వద్భిర్విప్రధారణైః । ప్రావృతా వస్త్రదా యాంతి నగ్నా యాన్తిత్వవస్త్రదాః
పండిత బ్రాహ్మణులు ధరించినప్పుడు ఇవి దుర్గతిని తొలగిస్తాయి. వస్ర్తాలు ఇచ్చేవారు వర్షాకాలంలో బట్టలు ధరించి ఉంటారు; ఇవ్వని వారు అంగవస్త్రములేకుండా ఉంటారు.