తం దృష్ట్వా విస్మితా సాహ కేనేహాభ్యర్చనం కృతమ్ । జ్ఞాత్వా తత్కర్మతత్సర్వం కృతం సంరక్షణం తథా
అది చూసి ఆమె ఆశ్చర్యపోయి, ఇక్కడ ఎవరు పూజ చేశారో అనుకుంది. ఆ కార్యం ఎవరు చేశారో తెలుసుకుని, దాన్ని సంరక్షించాలనుకుంది.
తతస్తుష్టా తు సా తుభ్యం దదౌ విత్తం బహుస్వయమ్ । త్వయా విత్తం నో గృహీతం భోజనాయానుమంత్రితః
ఆమె సంతోషంతో నీకు స్వయంగా ఎంతో ధనం ఇచ్చింది. కానీ నువ్వు ఆ ధనం తీసుకోలేదు. భోజనానికి ఆహ్వానించబడ్డావు.
న గృహీతం భోజనం చ న చ విత్తం త్వయా తదా । ఆదిత్యో విష్ణుసంయుక్తః పూజితోఽసౌ యథావిధి
ఆ సమయంలో నువ్వు భోజనం చేయలేదు, ధనం కూడా తీసుకోలేదు. ఆ సూర్యుడు విష్ణువుతో కూడి, నీవు యథావిధిగా పూజించావు.
తతః ప్రభాతసమయే రక్షమాణస్తయా సదా । విశ్రంభయిత్వా తాన్సర్వాన్నిర్గతోఽసి యథేచ్ఛయా
ఆ తరువాత ఉదయం అవగానే, ఆమె ఎప్పుడూ నిన్ను కాపాడుతూ, నీవు అందరికీ ధైర్యం చెప్పి, నీ ఇష్టానుసారం బయలుదేరిపోయావు.
తదేతదన్యజనుషి సుకృతం చార్జితం త్వయా । పంచత్వం చ త్వయా ప్రాప్తం స్వీయకర్మానుయోగతః
ఇది నువ్వు మునుపటి జన్మలో చేసిన మంచి పని. నీ స్వంత కర్మఫలితంగా నీవు మరణాన్ని పొందావు.
తేన పుణ్యేన మహతా విమానమాగమత్తదా । తత్ఫలం భుజ్యతే భూప పూర్వజన్మకృతం చ యత్
ఆ గొప్ప పుణ్యంతో ఆకాశవాహనం అక్కడికి వచ్చింది. రాజా! మునుపటి జన్మలో చేసిన పనుల ఫలితాన్ని మనం అనుభవిస్తాము.
హరిశ్చంద్ర ఉవాచ- కేనైవ చ విధానేన కస్మిన్మాసే చ సా తిథిః । కర్త్తవ్యా తన్మమాచక్ష్వ అనుగ్రాహ్యోఽస్మి తే యది
హరిశ్చంద్రుడు ఇలా అడిగాడు — ఇది ఏ విధంగా, ఏ నెలలో, ఏ తిథినాడు చేయాలో చెప్పు. నీవు దయచేసి నాకు చెప్పితే నేను నీకు కృతజ్ఞుడను.
సనత్కుమార ఉవాచ- శృణుష్వావహితో రాజన్కథ్యమానం మయా తవ । శ్రావణస్య తు మాసస్య కృష్ణాష్టమ్యాం నరాధిప
సనత్కుమారుడు ఇలా చెప్పాడు — రాజా! నేను చెప్పేది శ్రద్ధగా విను. ఇది శ్రావణ మాసంలో కృష్ణాష్టమి నాడు చేయాలి, నరాధిపా!
రోహిణీ యది లభ్యేత జయంతీ నామ సా తిథిః । భూయోభూయో మహారాజ భవేజ్జన్మని కారణమ్
ఆ రోజున రోహిణి నక్షత్రం కలిసితే, ఆ తిథిని జయంతి అంటారు. మహారాజా! ఇది పునఃపునః జన్మకు కారణమవుతుంది.
విధానమస్యా వక్ష్యామి యథోక్తం బ్రహ్మణా మమ । యత్కృత్వా ముక్తపాపస్తు విష్ణులోకం ప్రగచ్ఛతి
దీనికి సంబంధించిన విధానాన్ని బ్రహ్మ నాకు చెప్పినట్లు నేను వివరంగా చెబుతాను. ఇది చేసినవాడు పాపాల నుండి విముక్తి పొంది, విష్ణు లోకాన్ని పొందుతాడు.
ఉపోషితస్తతః కృత్వా స్నానం కృష్ణతిలైః సహ । స్థాపయేదవ్రణం కుంభం పంచరత్నసమన్వితమ్
ఆ తర్వాత ఉపవాసం చేసి, నల్ల నువ్వులతో స్నానం చేయాలి. ఐదు రత్నాలతో అలంకరించిన మచ్చలేని కుంభాన్ని స్థాపించాలి.
వజ్రమౌక్తికవైడూర్య పుష్పరాగేంద్రనీలకమ్ । పంచరత్నం ప్రశస్తం తు ఇతి కాత్యాయనోఽబ్రవీత్
వజ్రం, ముత్యం, వైడూర్యం, పుష్పరాగం, ఇంద్రనీలం — ఇవే ఐదు ఉత్తమ రత్నాలు అని కాత్యాయనుడు అన్నాడు.
తస్యోపరి న్యసేత్పాత్రం సౌవర్ణం లక్షణాన్వితమ్ । సౌవర్ణాం విన్యసేత్తత్ర యశోదాం నందగేహినీమ్
ఆ కుంభంపై లక్షణాలతో కూడిన బంగారు పాత్రను పెట్టాలి. అక్కడ నందుడి భార్య యశోదా బంగారు రూపాన్ని ప్రతిష్ఠించాలి.
దదమానాం తు పుత్రస్య స్తనం వై విస్మితాననామ్ । పిబమానం స్తనం మాతురపరం పాణినా స్పృశత్
ఆమె తన కుమారుడికి పాలిచ్చుతూ, ఆశ్చర్యంతో నిండిన ముఖంతో ఉంటుంది. ఆ బాలుడు తల్లి పాలను తాగుతూ, మరో చేతితో ఆమె మరో వక్షోజాన్ని తడుతుంది.
ఆలోక్య మాతరం ప్రేమ్ణా సుఖయంతం ముహుర్ముహుః । సౌవర్ణం కారయేద్దేవం యావచ్ఛక్తిశ్చ విద్యతే
తన తల్లిని ప్రేమతో చూస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ ఆమెను సంతోషపరుస్తూ, తన శక్తికి అనుగుణంగా ఆ బంగారు దేవుని రూపాన్ని తయారు చేయాలి.
ద్వి నిష్కమాత్రం కర్తవ్యం యది శక్తిశ్చ విద్యతే । త్రిలోహేనైవ కర్తవ్యం సౌవర్ణేనాథవా పునః
శక్తి ఉంటే రెండు నిష్కల బరువుతో చేయాలి. లేకపోతే మూడు లోహాలతో చేయవచ్చు, లేదా మళ్లీ బంగారుతో చేయవచ్చు.
thumb|అఙ్గులివిన్యాసః2 thumb|అఙ్గులివిన్యాసః4 thumb|అఙ్గులివిన్యాస5 thumb|అఙ్గులివిన్యాస6 తద్వచ్చ రోహిణీం కుర్యాత్సౌవర్ణీ రాజతః శశీ । అంగుష్ఠమాత్రస్తు శశీ రోహిణీ చతురంగులా
అదేవిధంగా రోహిణిని బంగారుతో, చంద్రుడిని వెండితో చేయాలి. చంద్రుడు బొటనవేలి పరిమాణంలో ఉండాలి, రోహిణి నాలుగు వేళ్ల పొడవుగా ఉండాలి.
కర్ణయోః కుండలే దద్యాత్కంఠాభరణకం గలే । ఏవం కృత్వా తు గోవిందం మాత్రాసార్ద్ధం జగత్పతిమ్
కన్నులకు కుండలాలు, మెడకు హారాన్ని సమర్పించాలి. ఇలా చేసి, గోవిందుడిని ఆయన తల్లితో కలిసి పూజించాలి.
క్షీరాదిస్నపనం కృత్వా చందనేనానులేపయేత్ । శ్వేతవస్త్రయుగచ్ఛత్రం పుష్పమాలోపశోభితమ్
పాలుతో మొదలైన పదార్థాలతో అభిషేకం చేసి, చందనంతో అలంకరించాలి. తెల్ల వస్త్రజోడు, తెల్ల గొడుగు, పువ్వుల మాలలతో అలంకరించాలి.
నైవేద్యైర్వివిధైర్భక్షైః ఫలైర్నానావిధైరపి । దీపం చ కారయేత్తత్ర పుష్పమండపశోభితమ్
వివిధ రకాల నైవేద్యాలు, మిఠాయిలు, అనేక రకాల పండ్లు సమర్పించాలి. అక్కడ పువ్వులతో అలంకరించిన మండపంలో దీపాన్ని వెలిగించాలి.
గీతం నృత్యం చ వాద్యం చ కారయేద్భక్తిమాన్బుధైః । ఏవం కృత్వా విధానం తు యథావిభవసారతః । గురుం సంపూజయేత్ పశ్చాత్పూజాం తత్ర సమాపయేత్
భక్తితో పాటలు పాడించాలి, నాట్యం చేయించాలి, వాద్యాలు వాయించాలి. తనకు ఉన్న స్తోమానుసారం ఈ విధంగా కార్యక్రమం నిర్వహించాక, ముందుగా గురువును గౌరవించి, ఆ తర్వాత పూజను ముగించాలి.
మహాదేవ ఉవాచ- దృష్ట్వా శతక్రతుం సిద్ధం సమాప్తవరదక్షిణమ్ । మఘవా జాతసంకల్పః పర్యపృచ్ఛద్బృహస్పతిమ్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు— శతక్రతువైన ఇంద్రుడు యజ్ఞఫలాలు, దక్షిణలు పూర్తిచేసినవాడిని చూసి, మఘవంతుడు ఒక సంకల్పం చేసుకుని, బృహస్పతిని అడిగాడు.
భగవన్కేన దానేన సర్వతః సుఖమేధతే । యదక్షయం మహార్ఘం చ తన్మే బ్రూహి మహాతపః
భగవంతుడా, అన్ని చోట్ల ఆనందాన్ని కలిగించే, ఎప్పటికీ తరుగని, ఎంతో విలువైన దానం ఏది? మహాతపస్వీ, దయచేసి నాకు అది చెప్పు.
ఏవమింద్రేణ చోక్తోఽసౌ దేవదేవః పురోహితః । ప్రహస్య తం మహాప్రాజ్ఞో బృహస్పతిరువాచహ
ఇంద్రుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, దేవతల గురువైన బృహస్పతి, ముద్దుగా నవ్వుతూ, అతనితో ఇలా అన్నాడు.
హిరణ్యదానం గోదానం భూమిదానం చ వాసవ । ఏతత్ప్రయచ్ఛమానస్తు సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
వాసవా, బంగారం, ఆవులు, భూమి ఇవి దానం చేసే వాడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతాడు.
సువర్ణం రజతం వస్త్రం మణిరత్నం చ వాసవ । సర్వమేవ భవేద్దత్తం వసుధాం యః ప్రయచ్ఛతి
వాసవా, ఎవరైనా భూమిని దానం చేస్తే, అతను బంగారం, వెండి, వస్త్రాలు, రత్నాలు అన్నీ ఇచ్చినట్లే ఫలం పొందుతాడు.
ఫాలకృష్టాం మహీం దత్వా సబీజాం సస్యమాలినీమ్ । యావత్సూర్యకృతాలోకస్తావత్స్వర్గేమహీయతే
విత్తనాలతో సాగు చేసిన, పంటలతో నిండిన భూమిని దానం చేస్తే, సూర్యుడు వెలుతురు ఇచ్చేంత కాలం ఆ వ్యక్తి స్వర్గంలో గౌరవం పొందుతాడు.
యత్కించిత్కురుతే పాపం పురుషో వృత్తికర్షితః । అపి గోచర్మమాత్రేణ భూమిదానేన శుధ్యతి
జీవిక కోసం శ్రమిస్తూ మనిషి ఎంతటి పాపం చేసినా, కనీసం ఆవు చర్మం పరిమాణంలో అయినా భూమిని దానం చేస్తే, ఆ పాపం నుంచి పవిత్రుడవుతాడు.
దశహస్తేన దండోఽత్ర త్రింశద్దండాని వర్తనమ్ । దశతాన్యేవ గోచర్మ్మ బ్రహ్మగోచర్మలక్షణమ్
ఇక్కడ ఒక దండం పది చేతుల పొడవు ఉంటుంది. ముప్పై దండాలు కలిపితే ఒక వరుస అవుతుంది. అలాంటి పది వరుసలు కలిపితే ఆవు చర్మ పరిమాణం అవుతుంది. ఇదే బ్రహ్మగోచర్మ పరిమాణం అని అంటారు.
సవృషం గోసహస్రం తు యత్ర తిష్ఠత్యయంత్రితమ్ । బాలవత్సప్రసూతానాం తద్గోచర్మ ఇతి స్మృతమ్
వృషభాలతో కూడిన వెయ్యి ఆవులు నిర్బంధం లేకుండా నిలబడగలిగే స్థలం, అలాగే పిల్లలతో కూడిన ఆవులు ప్రసవించగలిగే స్థలం, అదే ఆవు చర్మ పరిమాణంగా గుర్తించబడుతుంది.