నిర్గతః స్వజనాంస్త్యక్త్వా పరప్రేషణలిప్సయా । న చ ప్రేషణదో హ్యాసీత్కాలే దుర్భిక్షపీడితః
నీ కుటుంబాన్ని వదిలి, ఇతరులకు సేవ చేయాలనే ఉద్దేశంతో బయలుదేరావు. కానీ ఆ సమయంలో కరువు కారణంగా ఎక్కడా పని దొరకలేదు.
తతః కదాచిద్గహనే సరశ్చోత్ఫుల్లపంకజమ్ । దృష్ట్వా తత్ర కృతో భావో గృహ్ణీవః పంకజాని వై
ఒకసారి అడవిలో నువ్వు పుష్పించిన కమలాలతో కూడిన సరస్సును చూశావు. వాటిని చూసి ఆనందంతో ఆ కమలాలను ఏకదంచేసావు.
ఏతావదుక్త్వా పుష్పాణి తాన్యాదాయ పదే పదే । ఆస్థితౌ నగరీం పుణ్యాం నామ్నా వారాణసీం శుభామ్
అలా ఆ పువ్వులను తీసుకుని, అడుగు అడుగునా నడిచి, పవిత్రమైన, శుభప్రదమైన వారాణసి అనే నగరానికి చేరుకున్నావు.
తతో విక్రయతః కశ్చినైవ గృహ్ణాతి పంకజమ్ । తన్మఠాన్నిర్గతః కశ్చిత్తత్రైవ ప్రాంగణే స్థితః
అక్కడ ఆ కమలాలను అమ్మడానికి ప్రయత్నించావు. కానీ ఎవ్వరూ కొనలేదు. అప్పుడు మార్కెట్ నుంచి బయటకు వచ్చి, ఆ ప్రాంగణంలో నిలబడ్డావు.
తత్ర స్థానే ప్రవిశతా శ్రుతో వాదిత్రనిస్వనః । కస్మింశ్చ శ్రూయతే హ్యేష వాదిత్రస్య చ నిస్వనః
ఆ ప్రదేశంలోకి ప్రవేశిస్తున్నప్పుడు వాద్యాల శబ్దం నీకు వినిపించింది. ఏదో వైపున ఆ వాద్యాల ధ్వని వినిపించసాగింది.
ఇతి పృష్టే తదా తూర్యే తేనోక్తే ప్రస్థితోంతరమ్ । కాశిరాజస్తు విఖ్యాత ఇంద్రద్యుమ్నస్తు పార్థివః
ఆ సంగీతం గురించి అడిగినప్పుడు, ఎవరో దాని గురించి చెప్పగా, నువ్వు ఆ దిశగా వెళ్లావు. అక్కడ ప్రసిద్ధి గాంచిన కాశీరాజు ఇంద్రద్యుమ్నుడు ఉన్నాడు.
తస్యాస్తి దుహితా ఖ్యాతా నామ్నా చంద్రావతీ సతీ । ఉపోషితా మహాభాగా జయంతీమష్టమీం శుభామ్
ఆయనకు చంద్రావతీ అనే పేరుగల ప్రసిద్ధ కుమార్తె ఉంది. ఆమె పుణ్యవంతురాలు, జయంతీ అష్టమి ఉపవాసాన్ని ఆచరిస్తోంది.
తత్రాగతోఽసౌ వైశ్యస్తు యత్ర తిష్ఠతి సా శుభా । సంతుష్టచిత్తః స తదా హర్షస్తత్రాగతో మహాన్
అక్కడ ఆ వాణికుడు ఆ శుభకార్యాన్ని నిర్వహిస్తున్న ఆ సత్కుమార్తె ఉన్న చోటికి చేరాడు. అతని మనసు సంతృప్తిగా, అక్కడ గొప్ప ఆనందం కలిగింది.
తత్ర స్థానే త్వయా దృష్టో దేవ వైతానికో విధిః । ఆదిత్యసహితో యత్ర పూజ్యతే భగవాన్హరిః
ఆ ప్రదేశంలో నువ్వు దేవతలకు నిర్వహించే వైతానిక పూజను చూశావు. అక్కడ భగవంతుడు హరిదేవుడు, ఆదిత్యునితో కలిసి పూజించబడుతున్నాడు.
తద్భక్త్యా చ త్వయా పత్న్యా సహ పుష్పార్చనం కృతమ్ । శేషైస్తు ప్రకరస్తత్ర కృతః పుష్పమయస్తథా
అక్కడ నువ్వు నీ భార్యతో కలిసి భక్తితో పుష్పార్చన చేశావు. మిగిలిన పువ్వులతో అక్కడ ఒక పుష్పమాల కూడా తయారుచేశారు.
తం దృష్ట్వా విస్మితా సాహ కేనేహాభ్యర్చనం కృతమ్ । జ్ఞాత్వా తత్కర్మతత్సర్వం కృతం సంరక్షణం తథా
అది చూసి ఆమె ఆశ్చర్యపోయి, ఇక్కడ ఎవరు పూజ చేశారో అనుకుంది. ఆ కార్యం ఎవరు చేశారో తెలుసుకుని, దాన్ని సంరక్షించాలనుకుంది.
తతస్తుష్టా తు సా తుభ్యం దదౌ విత్తం బహుస్వయమ్ । త్వయా విత్తం నో గృహీతం భోజనాయానుమంత్రితః
ఆమె సంతోషంతో నీకు స్వయంగా ఎంతో ధనం ఇచ్చింది. కానీ నువ్వు ఆ ధనం తీసుకోలేదు. భోజనానికి ఆహ్వానించబడ్డావు.
న గృహీతం భోజనం చ న చ విత్తం త్వయా తదా । ఆదిత్యో విష్ణుసంయుక్తః పూజితోఽసౌ యథావిధి
ఆ సమయంలో నువ్వు భోజనం చేయలేదు, ధనం కూడా తీసుకోలేదు. ఆ సూర్యుడు విష్ణువుతో కూడి, నీవు యథావిధిగా పూజించావు.
తతః ప్రభాతసమయే రక్షమాణస్తయా సదా । విశ్రంభయిత్వా తాన్సర్వాన్నిర్గతోఽసి యథేచ్ఛయా
ఆ తరువాత ఉదయం అవగానే, ఆమె ఎప్పుడూ నిన్ను కాపాడుతూ, నీవు అందరికీ ధైర్యం చెప్పి, నీ ఇష్టానుసారం బయలుదేరిపోయావు.
తదేతదన్యజనుషి సుకృతం చార్జితం త్వయా । పంచత్వం చ త్వయా ప్రాప్తం స్వీయకర్మానుయోగతః
ఇది నువ్వు మునుపటి జన్మలో చేసిన మంచి పని. నీ స్వంత కర్మఫలితంగా నీవు మరణాన్ని పొందావు.
తేన పుణ్యేన మహతా విమానమాగమత్తదా । తత్ఫలం భుజ్యతే భూప పూర్వజన్మకృతం చ యత్
ఆ గొప్ప పుణ్యంతో ఆకాశవాహనం అక్కడికి వచ్చింది. రాజా! మునుపటి జన్మలో చేసిన పనుల ఫలితాన్ని మనం అనుభవిస్తాము.
హరిశ్చంద్ర ఉవాచ- కేనైవ చ విధానేన కస్మిన్మాసే చ సా తిథిః । కర్త్తవ్యా తన్మమాచక్ష్వ అనుగ్రాహ్యోఽస్మి తే యది
హరిశ్చంద్రుడు ఇలా అడిగాడు — ఇది ఏ విధంగా, ఏ నెలలో, ఏ తిథినాడు చేయాలో చెప్పు. నీవు దయచేసి నాకు చెప్పితే నేను నీకు కృతజ్ఞుడను.
సనత్కుమార ఉవాచ- శృణుష్వావహితో రాజన్కథ్యమానం మయా తవ । శ్రావణస్య తు మాసస్య కృష్ణాష్టమ్యాం నరాధిప
సనత్కుమారుడు ఇలా చెప్పాడు — రాజా! నేను చెప్పేది శ్రద్ధగా విను. ఇది శ్రావణ మాసంలో కృష్ణాష్టమి నాడు చేయాలి, నరాధిపా!
రోహిణీ యది లభ్యేత జయంతీ నామ సా తిథిః । భూయోభూయో మహారాజ భవేజ్జన్మని కారణమ్
ఆ రోజున రోహిణి నక్షత్రం కలిసితే, ఆ తిథిని జయంతి అంటారు. మహారాజా! ఇది పునఃపునః జన్మకు కారణమవుతుంది.
విధానమస్యా వక్ష్యామి యథోక్తం బ్రహ్మణా మమ । యత్కృత్వా ముక్తపాపస్తు విష్ణులోకం ప్రగచ్ఛతి
దీనికి సంబంధించిన విధానాన్ని బ్రహ్మ నాకు చెప్పినట్లు నేను వివరంగా చెబుతాను. ఇది చేసినవాడు పాపాల నుండి విముక్తి పొంది, విష్ణు లోకాన్ని పొందుతాడు.
ఉపోషితస్తతః కృత్వా స్నానం కృష్ణతిలైః సహ । స్థాపయేదవ్రణం కుంభం పంచరత్నసమన్వితమ్
ఆ తర్వాత ఉపవాసం చేసి, నల్ల నువ్వులతో స్నానం చేయాలి. ఐదు రత్నాలతో అలంకరించిన మచ్చలేని కుంభాన్ని స్థాపించాలి.
వజ్రమౌక్తికవైడూర్య పుష్పరాగేంద్రనీలకమ్ । పంచరత్నం ప్రశస్తం తు ఇతి కాత్యాయనోఽబ్రవీత్
వజ్రం, ముత్యం, వైడూర్యం, పుష్పరాగం, ఇంద్రనీలం — ఇవే ఐదు ఉత్తమ రత్నాలు అని కాత్యాయనుడు అన్నాడు.
తస్యోపరి న్యసేత్పాత్రం సౌవర్ణం లక్షణాన్వితమ్ । సౌవర్ణాం విన్యసేత్తత్ర యశోదాం నందగేహినీమ్
ఆ కుంభంపై లక్షణాలతో కూడిన బంగారు పాత్రను పెట్టాలి. అక్కడ నందుడి భార్య యశోదా బంగారు రూపాన్ని ప్రతిష్ఠించాలి.
దదమానాం తు పుత్రస్య స్తనం వై విస్మితాననామ్ । పిబమానం స్తనం మాతురపరం పాణినా స్పృశత్
ఆమె తన కుమారుడికి పాలిచ్చుతూ, ఆశ్చర్యంతో నిండిన ముఖంతో ఉంటుంది. ఆ బాలుడు తల్లి పాలను తాగుతూ, మరో చేతితో ఆమె మరో వక్షోజాన్ని తడుతుంది.
ఆలోక్య మాతరం ప్రేమ్ణా సుఖయంతం ముహుర్ముహుః । సౌవర్ణం కారయేద్దేవం యావచ్ఛక్తిశ్చ విద్యతే
తన తల్లిని ప్రేమతో చూస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ ఆమెను సంతోషపరుస్తూ, తన శక్తికి అనుగుణంగా ఆ బంగారు దేవుని రూపాన్ని తయారు చేయాలి.
ద్వి నిష్కమాత్రం కర్తవ్యం యది శక్తిశ్చ విద్యతే । త్రిలోహేనైవ కర్తవ్యం సౌవర్ణేనాథవా పునః
శక్తి ఉంటే రెండు నిష్కల బరువుతో చేయాలి. లేకపోతే మూడు లోహాలతో చేయవచ్చు, లేదా మళ్లీ బంగారుతో చేయవచ్చు.
thumb|అఙ్గులివిన్యాసః2 thumb|అఙ్గులివిన్యాసః4 thumb|అఙ్గులివిన్యాస5 thumb|అఙ్గులివిన్యాస6 తద్వచ్చ రోహిణీం కుర్యాత్సౌవర్ణీ రాజతః శశీ । అంగుష్ఠమాత్రస్తు శశీ రోహిణీ చతురంగులా
అదేవిధంగా రోహిణిని బంగారుతో, చంద్రుడిని వెండితో చేయాలి. చంద్రుడు బొటనవేలి పరిమాణంలో ఉండాలి, రోహిణి నాలుగు వేళ్ల పొడవుగా ఉండాలి.
కర్ణయోః కుండలే దద్యాత్కంఠాభరణకం గలే । ఏవం కృత్వా తు గోవిందం మాత్రాసార్ద్ధం జగత్పతిమ్
కన్నులకు కుండలాలు, మెడకు హారాన్ని సమర్పించాలి. ఇలా చేసి, గోవిందుడిని ఆయన తల్లితో కలిసి పూజించాలి.
క్షీరాదిస్నపనం కృత్వా చందనేనానులేపయేత్ । శ్వేతవస్త్రయుగచ్ఛత్రం పుష్పమాలోపశోభితమ్
పాలుతో మొదలైన పదార్థాలతో అభిషేకం చేసి, చందనంతో అలంకరించాలి. తెల్ల వస్త్రజోడు, తెల్ల గొడుగు, పువ్వుల మాలలతో అలంకరించాలి.
నైవేద్యైర్వివిధైర్భక్షైః ఫలైర్నానావిధైరపి । దీపం చ కారయేత్తత్ర పుష్పమండపశోభితమ్
వివిధ రకాల నైవేద్యాలు, మిఠాయిలు, అనేక రకాల పండ్లు సమర్పించాలి. అక్కడ పువ్వులతో అలంకరించిన మండపంలో దీపాన్ని వెలిగించాలి.