మాసవ్రతైశ్చ యత్పుణ్యం తత్పుణ్యం ప్రాప్యతే నరైః । సంవత్సరస్య దీపస్య వ్రతేన చరితేన చ
మాస వ్రతాల వల్ల కలిగే పుణ్యమంతా కూడా, వార్షిక దీప వ్రతాన్ని ఆచరించిన వారికి లభిస్తుంది.
దానవ్రతైర్యథాసంఖ్యైర్యశ్చ యోగవ్రతైస్తథా । తత్ఫలం సమవాప్నోతి దీపే సాంవత్సరే కృతే
ఎన్ని దాన వ్రతాలు, యోగ వ్రతాలు చేసినా వాటి ఫలితాన్ని, వార్షిక దీప వ్రతం చేసినవాడు పొందుతాడు.
గోభూహిరణ్యదానాని గృహాదీనాం విశేషతః । యత్ఫలం లభతే విద్వాన్తత్ఫలం దీపదో భవేత్
విద్వాన్ గోవు, భూమి, బంగారం, ముఖ్యంగా ఇల్లు ఇచ్చిన ఫలితాన్ని, దీపం ఇచ్చినవాడు కూడా పొందుతాడు.
దీపదః కాంతిమాప్నోతి దీపదో ధనమక్షయమ్ । దీపదో జ్ఞానమాప్నోతి దీపదః పరమం సుఖమ్
దీపం ఇచ్చినవాడు కాంతిని, అక్షయమైన ధనాన్ని, జ్ఞానాన్ని, పరమానందాన్ని పొందుతాడు.
దీపదానాచ్చ సౌభాగ్యం విద్యామత్యంతనిర్మలామ్ । ఆరోగ్యం పరమామృద్ధిం లభతే నాత్ర సంశయః
దీపాలు ఇచ్చినవారికి సౌభాగ్యం, అపారమైన పవిత్ర విద్య, ఆరోగ్యం, పరమ సంపద లభిస్తాయి. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
దీపదః సుభగాం భార్యాం సర్వలక్షణసంయుతామ్ । పుత్రాన్పౌత్రాన్ప్రపౌత్రాంశ్చ సంతతిం చాక్షయా లభేత్
దీపం ఇచ్చినవాడు అన్ని లక్షణాలతో కూడిన సుభగమైన భార్యను, కుమారులను, మనవళ్లను, మునిమనవళ్లను, అంతులేని వంశాన్ని పొందుతాడు.
బ్రాహ్మణః పరమం జ్ఞానం క్షత్రియో రాజ్యముత్తమమ్ । వైశ్యో ధనపశూన్సర్వాఞ్ఛూద్రః సుఖమవాప్నుయాత్
బ్రాహ్మణుడు పరమ జ్ఞానాన్ని, క్షత్రియుడు ఉత్తమ రాజ్యాన్ని, వైశ్యుడు ధనం, పశువులను, శూద్రుడు సుఖాన్ని పొందుతాడు.
కుమారీ చాపి భర్తారం సర్వలక్షణసంయుతమ్ । ప్రాప్నోతి పరమాయుశ్చ పుత్రాన్పౌత్రాంశ్చ పుష్కలాన్ 6.30.
కుమారిక కూడా అన్ని లక్షణాలతో కూడిన భర్తను, దీర్ఘాయువును, సమృద్ధిగా కుమారులు, మనవళ్లు పొందుతుంది.
వైధవ్యం నైవ యువతీ కదాచిదపి పశ్యతి । న వియోగమవాప్నోతి దీపదానప్రభావతః
యువతి ఎప్పుడూ విధవత్వాన్ని చూడదు, వేరుపడే దుఃఖం అనుభవించదు. దీపదానం వల్ల ఇది జరుగుతుంది.
నాధయో వ్యాధయశ్చైవ జాయంతే దీపదానతః । భయాత్ప్రముచ్యతే భీతో బద్ధో ముచ్యేత బంధనాత్
దీపదానం వల్ల దారిద్ర్యం, వ్యాధులు కలుగవు. భయపడినవారు భయాన్ని దాటి బయటపడతారు. బంధనంలో ఉన్నవారు విముక్తి పొందుతారు.
బ్రహ్మహత్యాదిభిః పాపైర్దీపవ్రతపరాయణః । ముచ్యతే నాత్ర సందేహో బ్రహ్మణో వచనం యథా
బ్రహ్మహత్య వంటి మహాపాపాల నుండి దీపవ్రతాన్ని ఆచరించే వాడు విముక్తి పొందుతాడు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు, ఇది బ్రహ్మదేవుని వాక్కు.
చాంద్రాయణాని కృచ్ఛ్రాణి చరితాని న సంశయః । యేన సాంవత్సరో దీపో బోధితః శాశ్వతో హరేః
సాంవత్సరిక దీపాన్ని స్థాపించినవాడు చేసిన చాంద్రాయణ, కృచ్ఛ్ర వ్రతాలు శాశ్వతంగా హరిదేవునికి అర్పణ అవుతాయి. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తే ధన్యాస్తే మహాత్మానస్తైః ప్రాప్తం జన్మనః ఫలమ్ । యైః సంపూజ్య హరిం భక్త్యా దీపఃసాంవత్సరః కృతః
హరిను భక్తితో ఆరాధించి, ఒక సంవత్సరం పాటు దీపారాధన చేసిన వారు నిజంగా ధన్యులు, మహాత్ములు. వారు మానవ జన్మకు నిజమైన ఫలితాన్ని పొందుతారు.
యేఽపి సంవర్త్తయంతీహ దీపవర్తివిలోకనాః । తే యాంతి పరమం స్థానం యత్సురైరపి దుర్లభమ్
ఈ లోకంలో దీపవత్తిని వెలిగించడాన్ని కేవలం చూసినవారు కూడా, దేవతలకు కూడా దుర్లభమైన పరమస్థానాన్ని పొందుతారు.
యేన తైలం చ వర్తిం చ యథాశక్త్యా ప్రదీపకే । ప్రక్షేపయంతి సతతం తే యాంతి పరమాం గతిమ్
తమ శక్తికి తగినంతగా ఎప్పుడూ దీపానికి నూనెను, వత్తిని సమర్పించే వారు, ఎప్పుడూ పరమగతిని పొందుతారు.
గచ్ఛంతం దీపకం శాంతిం న శక్నోతి ప్రబోధితుమ్ । కథయత్యన్యలోకానాం తేఽపి తత్ఫలభాగినః
దీపం ఆరిపోతే, ఆ శాంతిని ఇతరులకు తెలియజేసేవారు, అలాగే ఇతర లోకాలవారు కూడా, ఆ ఫలితాన్ని పొందుతారు.
స్తోకం స్తోకం చ భిక్షిత్వా తైలం దీపార్థమేవ చ । కరోతి దీపకం విష్ణోః పుణ్యం తేనాపి లభ్యతే
దీపారాధన కోసం కొద్దిగా కొద్దిగా నూనెను భిక్షగా అడిగి, విష్ణువుకు దీపం వెలిగించినవారు కూడా పుణ్యాన్ని పొందుతారు.
దీపం ప్రజ్వాల్యమానం తు యః పశ్యత్యధమో నరః । కృతాంజలిపుటో విష్ణోర్విష్ణులోకమవాప్నుయాత్
విష్ణువుకు దీపం వెలిగించడాన్ని చేతులు జోడించి వినయంగా చూసిన కనీస స్థాయి వ్యక్తికైనా, విష్ణు లోకం లభిస్తుంది.
దీపప్రజ్వాలనే బుద్ధిం యో దద్యాత్కురుతే స్వయమ్ । సర్వపాపవినిర్ముక్తో విష్ణులోకమవాప్నుయాత్
దీపం వెలిగించాలనే సంకల్పంతో, తానే స్వయంగా దీపారాధన చేసినవాడు, అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొంది, విష్ణు లోకాన్ని పొందుతాడు.
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనమ్ । యస్య శ్రవణమాత్రేణ ముచ్యతే సర్వకిల్బిషైః
ఇక్కడ ఒక పురాతన కథను చెప్పబడుతోంది. దాన్ని వినడమే అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి కలిగిస్తుంది.
సరస్వత్యాస్తటే రమ్యే సిద్ధాశ్రమ ఇతి శ్రుతః । తత్రోవాస ద్విజః పూర్వం కపిలో నామ వేదవిత్
సరస్వతి తీరంలో ఉన్న అందమైన సిద్ధాశ్రమంలో, కపిలుడు అనే వేదపండితుడు ఒక బ్రాహ్మణుడు నివసించేవాడు.
వ్రతోపవాసనిరతో దరిద్ర శ్రోఃత్రియస్తథా । భిక్షావృత్త్యా చ కురుతే కుటుంబ పరిపాలనమ్
వ్రతాలు, ఉపవాసాలలో నిమగ్నమైన, పేదవాడు అయిన ఆ శ్రోత్రియుడు, భిక్షాటన ద్వారా తన కుటుంబాన్ని పోషించేవాడు.
వ్రతోపవాసనియమైర్విష్ణుమారాధయత్యసౌ । విష్ణుం సంపూజ్య విధివద్దీపం బోధయతే సదా
వ్రతాలు, ఉపవాసాలతో విష్ణువును ఆరాధించేవాడు. విధిగా విష్ణువును పూజించి, ఎప్పుడూ దీపాన్ని వెలిగించేవాడు.
సమాదాయ చ తత్తైలం స్వగృహే పూజ్య కేశవమ్ । దీపం భక్త్యా చ పరయా బోధయేద్ధరితుష్టయే
తన ఇంట్లో ఆ నూనెను తీసుకొని, కేశవుని భక్తితో పూజించి, హరిదేవుడు సంతోషించేందుకు పరమభక్తితో దీపాన్ని వెలిగించేవాడు.
ఏవం ప్రవర్త్తమానస్య కపిలస్య మహాత్మనః । మార్జారస్తీక్ష్ణందంష్ట్రస్తు మూషకాన్భక్షయేత్సదా
అలా కపిలుడు నిరంతరం ఆచరిస్తుండగా, పదునైన పళ్లున్న ఒక పిల్లి ఎప్పుడూ ఎలుకలను తినేది.
తత్రాగచ్ఛతి భక్ష్యార్థం మూషకానామహర్నిశమ్ । కృత్వా ధ్యానం స భక్ష్యార్థం నిత్యం నారాయణాగ్రతః
ఆ పిల్లి ఎలుకలను తినేందుకు రాత్రింబవళ్ళు అక్కడికి వచ్చేది. ఆహారం కోసం ధ్యానం చేస్తూ నారాయణుడి ముందు కూర్చుంటూ ఉండేది.
భక్షితా బహవస్తేన మూషకా ద్విజవేశ్మని । యే యే తైలార్థమాయాంతి వర్త్యపాహరణాయ చ
బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో, నూనె కోసం లేదా వత్తులు దొంగిలించేందుకు వచ్చిన అనేక ఎలుకలను ఆ పిల్లి తినేసింది.
తాంస్తాంస్తు భక్షయత్యేవ మూషకాన్ధ్యానతత్పరః । ఏవం ప్రవర్తమానస్య కదాచిత్కాలపర్యయాత్
ఆ పిల్లి ఎలుకలను తినడంలో నిమగ్నమై ఉండేది. ఇలా కపిలుడు తన విధిని కొనసాగిస్తూ కాలం గడిపాడు.
ఏకాదశ్యాం స కపిలో బ్రాహ్మణః స్వగృహే శుచిః । సోపవాసః సపత్నీకః పూజయామాస చాచ్యుతమ్
ఒకసారి ఏకాదశి రోజున, కపిలుడు తన ఇంట్లో శుద్ధిగా, భార్యతో కలిసి ఉపవాసం చేసి, అచ్యుతుడిని పూజించాడు.
తతో జాగరణం చక్రే స్తుతినృత్యపరాయణః । అర్ద్ధరాత్రే తు సంప్రాప్తే నిద్రయా మోహితో ద్విజః
తర్వాత, కీర్తనలు పాడుతూ, నృత్యం చేస్తూ జాగరణ చేశాడు. అర్ధరాత్రి వచ్చినప్పుడు, ఆ బ్రాహ్మణుడు నిద్రతో మోహించిపోయాడు.