సపత్నీకం ద్విజం శాంతం క్రియావంతం విశేషతః । ఇతిహాసపురాణజ్ఞం ధర్మజ్ఞం మృదుమేవ చ
ఆ బ్రాహ్మణుడు తన భార్యతో కలసి, శాంత స్వభావంతో, కర్మలో నిపుణుడై, ఇతిహాస పురాణాలు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, మృదువైనవాడు కావాలి.
పితృభక్తం గురుపరం దేవబ్రాహ్మణపూజకమ్ । పాదార్ఘదానవిధినా వస్త్రాలంకారభూషణైః
తన పితృదేవతలకు భక్తితో, గురువుకు గౌరవంతో, దేవతలు, బ్రాహ్మణులను పూజించే వాడై ఉండాలి. అతనికి పాద్యము, వస్త్రాలు, అలంకారాలతో సత్కరించాలి.
సంపూజ్య పత్న్యా సహితమేకం భక్త్యా చ పూర్వవత్ । లక్ష్మీనారాయణం దేవం దీపవర్తియుతం తథా
తన భార్యతో కలిసి, భక్తితో, మునుపటిలాగే లక్ష్మీ నారాయణుని, దీపం, వత్తితో కూడినవాటిని పూజించాలి.
తామ్రపాత్రోపరిస్థాప్య ఘృతకుంభేన సంయుతమ్ । బ్రాహ్మణాయ తతో దద్యాద్ధ్యాత్వా నారాయణం పరమ్ । మంత్రేణానేన దేవర్షే తమహం కథయామి తే
రాగి పాత్రను పైభాగంలో, నెయ్యితో నిండిన కుండతో కలిపి ఉంచి, పరమ నారాయణుని ధ్యానం చేస్తూ, ఈ మంత్రంతో బ్రాహ్మణునికి దానం చేయాలి. ఓ దేవర్షీ, ఇప్పుడు ఆ మంత్రాన్ని నీకు చెబుతాను.
అవిద్యా తమసా వ్యాప్తే సంసారే పాపనాశనః । జ్ఞానప్రదో మోక్షదశ్చ తస్మాద్దత్తో మయానఘ
అవిద్య అనే చీకటి ప్రపంచాన్ని కమ్మేసినప్పుడు, దీపం పాపాలను తొలగిస్తుంది, జ్ఞానం ఇస్తుంది, మోక్షాన్ని కూడా ప్రసాదిస్తుంది. అందుకే, నిష్పాపుడా! నేను దీన్ని ఇచ్చాను.
ఇతి దీపమంత్రః । దక్షిణాం చ యథాశక్త్యా దత్త్వా విప్రాయ భక్తితః । భోజయేద్బ్రాహ్మణాన్పశ్చాద్ఘృతపాయసమోదకైః
ఇది దీప మంత్రం. ఎవరి శక్తికి తగినట్టు, భక్తితో ఒక బ్రాహ్మణునికి దక్షిణ ఇచ్చి, తరువాత బ్రాహ్మణులను నెయ్యి, పాయసం, మధుర పానాలతో భోజనం పెట్టాలి.
వస్త్రైరాచ్ఛాదయేత్పశ్చాత్సపత్నీకం తథా ద్విజమ్ । శయ్యాం సోపస్కరాం దద్యాద్ధేనుం చైవ సవత్సకామ్
తరువాత, బ్రాహ్మణుడిని అతని భార్యతో పాటు వస్త్రాలతో కప్పి, మంచం మరియు అవసరమైన వస్తువులతో కూడిన మంచాన్ని ఇవ్వాలి. అలాగే, దూడతో కూడిన ఆవును కూడా ఇవ్వాలి.
తేభ్యస్తు దక్షిణాం దద్యాద్యథావిత్తానుసారతః । సుహృత్స్వజనబంధూశ్చ భోజయేత్పూజయేత్తథా
వారి ఆర్థిక స్థితికి తగినట్టు వారికి దక్షిణ ఇవ్వాలి. అలాగే, స్నేహితులు, బంధువులు, కుటుంబ సభ్యులను భోజనం పెట్టి, గౌరవించాలి.
ఏవం మహోత్సవం కుర్యాద్దీపవ్రత సమాపనే । తతో విసర్జయేత్పశ్చాత్ప్రణిపత్య క్షమాపయేత్
ఇలా దీప వ్రతం ముగిసినప్పుడు గొప్ప ఉత్సవాన్ని జరపాలి. తరువాత, నమస్కరించి, క్షమించమని అడిగి వారిని పంపించాలి.
ఏవం కృతే తు యత్పుణ్యం తథా సాంక్రాంతికైశ్చ యత్ । సంవత్సరాఖ్య దీపస్య తత్ఫలం ప్రాప్యతే నరైః
ఇలా చేసిన పుణ్యం, అలాగే సంక్రాంతి దీప వ్రతాల వల్ల కలిగే పుణ్యం, వార్షిక దీప వ్రత ఫలితంగా మనుషులకు లభిస్తుంది.
మాసవ్రతైశ్చ యత్పుణ్యం తత్పుణ్యం ప్రాప్యతే నరైః । సంవత్సరస్య దీపస్య వ్రతేన చరితేన చ
మాస వ్రతాల వల్ల కలిగే పుణ్యమంతా కూడా, వార్షిక దీప వ్రతాన్ని ఆచరించిన వారికి లభిస్తుంది.
దానవ్రతైర్యథాసంఖ్యైర్యశ్చ యోగవ్రతైస్తథా । తత్ఫలం సమవాప్నోతి దీపే సాంవత్సరే కృతే
ఎన్ని దాన వ్రతాలు, యోగ వ్రతాలు చేసినా వాటి ఫలితాన్ని, వార్షిక దీప వ్రతం చేసినవాడు పొందుతాడు.
గోభూహిరణ్యదానాని గృహాదీనాం విశేషతః । యత్ఫలం లభతే విద్వాన్తత్ఫలం దీపదో భవేత్
విద్వాన్ గోవు, భూమి, బంగారం, ముఖ్యంగా ఇల్లు ఇచ్చిన ఫలితాన్ని, దీపం ఇచ్చినవాడు కూడా పొందుతాడు.
దీపదః కాంతిమాప్నోతి దీపదో ధనమక్షయమ్ । దీపదో జ్ఞానమాప్నోతి దీపదః పరమం సుఖమ్
దీపం ఇచ్చినవాడు కాంతిని, అక్షయమైన ధనాన్ని, జ్ఞానాన్ని, పరమానందాన్ని పొందుతాడు.
దీపదానాచ్చ సౌభాగ్యం విద్యామత్యంతనిర్మలామ్ । ఆరోగ్యం పరమామృద్ధిం లభతే నాత్ర సంశయః
దీపాలు ఇచ్చినవారికి సౌభాగ్యం, అపారమైన పవిత్ర విద్య, ఆరోగ్యం, పరమ సంపద లభిస్తాయి. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
దీపదః సుభగాం భార్యాం సర్వలక్షణసంయుతామ్ । పుత్రాన్పౌత్రాన్ప్రపౌత్రాంశ్చ సంతతిం చాక్షయా లభేత్
దీపం ఇచ్చినవాడు అన్ని లక్షణాలతో కూడిన సుభగమైన భార్యను, కుమారులను, మనవళ్లను, మునిమనవళ్లను, అంతులేని వంశాన్ని పొందుతాడు.
బ్రాహ్మణః పరమం జ్ఞానం క్షత్రియో రాజ్యముత్తమమ్ । వైశ్యో ధనపశూన్సర్వాఞ్ఛూద్రః సుఖమవాప్నుయాత్
బ్రాహ్మణుడు పరమ జ్ఞానాన్ని, క్షత్రియుడు ఉత్తమ రాజ్యాన్ని, వైశ్యుడు ధనం, పశువులను, శూద్రుడు సుఖాన్ని పొందుతాడు.
కుమారీ చాపి భర్తారం సర్వలక్షణసంయుతమ్ । ప్రాప్నోతి పరమాయుశ్చ పుత్రాన్పౌత్రాంశ్చ పుష్కలాన్ 6.30.
కుమారిక కూడా అన్ని లక్షణాలతో కూడిన భర్తను, దీర్ఘాయువును, సమృద్ధిగా కుమారులు, మనవళ్లు పొందుతుంది.
వైధవ్యం నైవ యువతీ కదాచిదపి పశ్యతి । న వియోగమవాప్నోతి దీపదానప్రభావతః
యువతి ఎప్పుడూ విధవత్వాన్ని చూడదు, వేరుపడే దుఃఖం అనుభవించదు. దీపదానం వల్ల ఇది జరుగుతుంది.
నాధయో వ్యాధయశ్చైవ జాయంతే దీపదానతః । భయాత్ప్రముచ్యతే భీతో బద్ధో ముచ్యేత బంధనాత్
దీపదానం వల్ల దారిద్ర్యం, వ్యాధులు కలుగవు. భయపడినవారు భయాన్ని దాటి బయటపడతారు. బంధనంలో ఉన్నవారు విముక్తి పొందుతారు.
బ్రహ్మహత్యాదిభిః పాపైర్దీపవ్రతపరాయణః । ముచ్యతే నాత్ర సందేహో బ్రహ్మణో వచనం యథా
బ్రహ్మహత్య వంటి మహాపాపాల నుండి దీపవ్రతాన్ని ఆచరించే వాడు విముక్తి పొందుతాడు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు, ఇది బ్రహ్మదేవుని వాక్కు.
చాంద్రాయణాని కృచ్ఛ్రాణి చరితాని న సంశయః । యేన సాంవత్సరో దీపో బోధితః శాశ్వతో హరేః
సాంవత్సరిక దీపాన్ని స్థాపించినవాడు చేసిన చాంద్రాయణ, కృచ్ఛ్ర వ్రతాలు శాశ్వతంగా హరిదేవునికి అర్పణ అవుతాయి. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తే ధన్యాస్తే మహాత్మానస్తైః ప్రాప్తం జన్మనః ఫలమ్ । యైః సంపూజ్య హరిం భక్త్యా దీపఃసాంవత్సరః కృతః
హరిను భక్తితో ఆరాధించి, ఒక సంవత్సరం పాటు దీపారాధన చేసిన వారు నిజంగా ధన్యులు, మహాత్ములు. వారు మానవ జన్మకు నిజమైన ఫలితాన్ని పొందుతారు.
యేఽపి సంవర్త్తయంతీహ దీపవర్తివిలోకనాః । తే యాంతి పరమం స్థానం యత్సురైరపి దుర్లభమ్
ఈ లోకంలో దీపవత్తిని వెలిగించడాన్ని కేవలం చూసినవారు కూడా, దేవతలకు కూడా దుర్లభమైన పరమస్థానాన్ని పొందుతారు.
యేన తైలం చ వర్తిం చ యథాశక్త్యా ప్రదీపకే । ప్రక్షేపయంతి సతతం తే యాంతి పరమాం గతిమ్
తమ శక్తికి తగినంతగా ఎప్పుడూ దీపానికి నూనెను, వత్తిని సమర్పించే వారు, ఎప్పుడూ పరమగతిని పొందుతారు.
గచ్ఛంతం దీపకం శాంతిం న శక్నోతి ప్రబోధితుమ్ । కథయత్యన్యలోకానాం తేఽపి తత్ఫలభాగినః
దీపం ఆరిపోతే, ఆ శాంతిని ఇతరులకు తెలియజేసేవారు, అలాగే ఇతర లోకాలవారు కూడా, ఆ ఫలితాన్ని పొందుతారు.
స్తోకం స్తోకం చ భిక్షిత్వా తైలం దీపార్థమేవ చ । కరోతి దీపకం విష్ణోః పుణ్యం తేనాపి లభ్యతే
దీపారాధన కోసం కొద్దిగా కొద్దిగా నూనెను భిక్షగా అడిగి, విష్ణువుకు దీపం వెలిగించినవారు కూడా పుణ్యాన్ని పొందుతారు.
దీపం ప్రజ్వాల్యమానం తు యః పశ్యత్యధమో నరః । కృతాంజలిపుటో విష్ణోర్విష్ణులోకమవాప్నుయాత్
విష్ణువుకు దీపం వెలిగించడాన్ని చేతులు జోడించి వినయంగా చూసిన కనీస స్థాయి వ్యక్తికైనా, విష్ణు లోకం లభిస్తుంది.
దీపప్రజ్వాలనే బుద్ధిం యో దద్యాత్కురుతే స్వయమ్ । సర్వపాపవినిర్ముక్తో విష్ణులోకమవాప్నుయాత్
దీపం వెలిగించాలనే సంకల్పంతో, తానే స్వయంగా దీపారాధన చేసినవాడు, అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొంది, విష్ణు లోకాన్ని పొందుతాడు.
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనమ్ । యస్య శ్రవణమాత్రేణ ముచ్యతే సర్వకిల్బిషైః
ఇక్కడ ఒక పురాతన కథను చెప్పబడుతోంది. దాన్ని వినడమే అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి కలిగిస్తుంది.