వామేఽపి చతురః శంఖాన్నామముద్రే చ పూర్వవత్ । చక్రమేకంగదే ద్వే ద్వే తయోరితి విభేదతః
ఎడమవైపున కూడా నాలుగు శంఖాల గుర్తులు, పేరు ముద్రను మునుపటిలాగే, ఒక చక్రం, రెండు గదలు, రెండేసి చిహ్నాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి.
లలాటే చ గదామేకాం నామముద్రాం తథా హృది । త్రీణిత్రీణి విచిత్రాణి మధ్యే శాఖావుభావుభౌ
నుదుటిపై ఒక గద గుర్తు, హృదయంలో కూడా పేరు ముద్రను, మధ్యలో మూడు మూడు రకరకాల గుర్తులు, రెండు చేతుల మధ్యలో రెండేసి ఉంటాయి.
హృది పార్శ్వే స్తనాదూర్ధ్వం గదాపద్మాని బాహువత్ । త్రీణి చత్వారి చక్రాణి కర్ణమూలే ద్వయోరధః
హృదయంలో, పక్కన, వక్షోజాల పైన, చేతులపై ఉన్నట్లే గదలు, పద్మాలు ఉంటాయి. రెండు చెవుల మూలాల్లో, కింద భాగంలో మూడు నాలుగు చక్రాలు ఉంటాయి.
ఏకమేకం తదన్యేషు తిలకేషు చ ధారయేత్ । సంప్రదాయజముద్రాం తు ధార్యా శిష్టానుసారతః
ఇతర తిలకాల్లో ఒక్కొక్కటి వేసుకోవాలి. సంప్రదాయ ముద్రను మంచి వారి ఆచారం ప్రకారం ధరించాలి.
యథారుచ్యథవా ధార్యా న తత్ర నియమా యతః । ఆచాండాలాద్విశుద్ధ్యంతి తిలకస్యైవ ధారణాత్
ఇష్టానుసారం ధరించవచ్చు, లేక వేరేలా కూడా వేసుకోవచ్చు. ఇందులో ఎలాంటి నియమం లేదు, ఎందుకంటే చాండాలుడైనా తిలకం ధరించడంవల్ల పవిత్రుడవుతాడు.
చాండాలాదధికం మన్యే వైష్ణవానాం హి నిందకమ్ । స చ విష్ణుసమో జ్ఞేయో నాత్ర కార్యా విచారణా
వైష్ణవులను నిందించే వాడు చాండాలుడికంటే అధముడు అని నేను భావిస్తున్నాను. అలాంటి వాడిని విష్ణుతో సమానంగా చూడాలి—ఇందులో సందేహం లేదు.
వైష్ణవో బ్రాహ్మణో యస్తు విష్ణుధ్యానేషు తత్పరః । నాంతరస్తస్య వై జ్ఞేయః స వై విష్ణుర్భవేదిహ
విష్ణువును ధ్యానించడంలో నిమగ్నమైన వైష్ణవ బ్రాహ్మణుడి అంతరంగ స్వభావం కూడా అలాగే తెలుసుకోవాలి. ఇక్కడ అతడు నిజంగా విష్ణువే అవుతాడు.
శంఖచక్రధరో విప్రో వేదాధ్యయనతత్పరః । స వై నారాయణ ఇతి వేదే చైవ తు పఠ్యతే
శంఖం, చక్రం ధరించి, వేదపఠనంలో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణుడు నిజంగా నారాయణుడని వేదంలో కూడా చెప్పబడింది.
తప్తచక్రధరో విప్రః పంక్తిపావనపావనః । తస్య భక్తియుతో బ్రహ్మన్మహాపాపైః ప్రముచ్యతే
తప్త చక్రాన్ని ధరించిన బ్రాహ్మణుడు వంశాన్ని పవిత్రం చేసే వాడవుతాడు. భక్తితో ఉన్న అతడు, ఓ బ్రాహ్మణా, మహాపాపాలనుండి విముక్తి పొందుతాడు.
తులసీపత్రమాలాం వా తులసీకాష్ఠసంభవామ్ । ధృత్వా వై బ్రాహ్మణో భూయాన్ముక్తిభాగీ న సంశయః
తులసి ఆకుల మాల లేదా తులసి కట్టెలతో చేసిన మాల ధరించిన బ్రాహ్మణుడు తప్పకుండా మోక్షాన్ని పొందుతాడు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
విష్ణురూపో యతో విప్రో వైష్ణవః స ఇహ స్మృతః । పంచత్వే యస్య తిలకం గోపీచందనసంభవమ్
బ్రాహ్మణుడు విష్ణువుకు రూపంగా ఉండటం వల్ల ఇక్కడ వైష్ణవుడిగా గుర్తించబడతాడు. ఐదు రకాల తిలకం గోపీచందనంతో వేసుకున్న వాడే అతడు.
విమానం స సమారుహ్య యాతి విష్ణోః పరం పదమ్ । కలౌ నారద వక్ష్యామి తిలకం గోపిచందనమ్
విమానంలోకెక్కి, అతడు విష్ణువు పరమపదానికి చేరుకుంటాడు. కలియుగంలో, ఓ నారదా, గోపీచందన తిలకం గురించి నేను చెప్పబోతున్నాను.
యే కుర్వంతి నరశ్రేష్ఠా న తేషాం దుర్గతిః క్వచిత్ । శంఖం చైవ తథా చక్రం దక్షిణే చాపి సవ్యకే
ఇది ఆచరించే ఉత్తమ పురుషులకు ఎప్పుడూ దుర్గతి కలగదు. శంఖం, అలాగే చక్రం, కుడివైపు, ఎడమవైపున కూడా ధరించాలి.
హస్తే ధృత్వా విశేషేణ మహాపాపైః ప్రముచ్యతే । మద్యపానరతా యే చ యే చ స్త్రీబాలఘాతకాః
విశేషంగా చేతిలో ధరించినవాడు మహాపాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు. మద్యం సేవించేవారు, స్త్రీలు లేదా పిల్లలను హింసించే వారు కూడా.
అగమ్యాగమకా యే వై దృశ్యంతే భువి వాడవ । భక్తానాం దర్శనాదేవ ముక్తిస్తేషాం న సంశయః
అనుచిత సంబంధాలు కలిగి, భూమిపై దుష్టులుగా కనిపించే వారు కూడా, భక్తులను కేవలం దర్శించడంవల్లే మోక్షం పొందుతారు—ఇందులో సందేహం లేదు.
సంసారే తుచ్ఛసారేస్మిన్కుతో వై వైష్ణవా జనాః । అహం హి వైష్ణవో జాతో విష్ణోర్భక్తిప్రసాదతః
ఈ వ్యర్థమైన లోకంలో వైష్ణవులు ఎక్కడి నుంచి వస్తారు? నేను కూడా విష్ణువు భక్తి కృపవల్ల వైష్ణవుడిగా మారాను.
కాశ్యాం నివసతాం హ్యత్ర రామరామేతి సంజపన్ । తేన పుణ్యాదియోగేన శివో వై నాత్ర సంశయః
కాశీలో నివసిస్తూ 'రామ రామ' అని జపించే వారికి ఆ పుణ్యఫలంతో శివుడవుతారు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే పంచపంచాశత్సహస్రసంహితాయాం ఉత్తరఖణ్డే ఉమాపతినారదసంవాదే గోపీచందనమాహాత్మ్యం నామైకోనత్రింశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలోని ఉత్తరకండలో ఉమాపతి-నారద సంభాషణలో గోపీచందన మహిమ అనే ముప్పత్తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
నారద ఉవాచ- బ్రహ్మన్సంవత్సరాఖ్యస్య దీపస్య విధిముత్తమమ్ । సర్వవ్రతప్రధానస్య మాహాత్మ్యం ప్రవదస్వ మే
నారదుడు ఇలా అడిగాడు — బ్రహ్మదేవా, సంవత్సర దీపవ్రతానికి అత్యుత్తమమైన విధిని, అన్ని వ్రతాలలో ఇది ముఖ్యమైనదని చెప్పబడిన గొప్పతనాన్ని నాకు వివరించండి.
యేన వ్రతాని సర్వాణి కృతాన్యేవ న సంశయః । సర్వకామసమృద్ధిశ్చ సర్వపాపక్షయో భవేత్
ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించేవారికి, అనేక వ్రతాలు చేసినట్లే ఫలితం లభిస్తుంది; వారి అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి, పాపాలు నశిస్తాయి — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
మహాదేవ ఉవాచ - వదామి తవ దేవర్షే రహస్యం పాపనాశనమ్ । యచ్ఛ్రుత్వా బ్రహ్మహా గోఘ్నో మిత్రఘ్నో గురుతల్పగః
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు — దేవర్షీ, పాపాలను హరించే ఒక గొప్ప రహస్యాన్ని నీకు చెబుతాను. దీన్ని వినినవాడు బ్రహ్మహత్య, గోవధ, మిత్రద్రోహం, గురుపత్నిని అపహరించడం వంటి ఘోరపాపాలు చేసినా —
విశ్వాసఘాతీ క్రూరాత్మా ముక్తిమాప్నోతి శాశ్వతీమ్ । శతం కులానాముద్ధృత్య విష్ణోర్లోకం స గచ్ఛతి
విశ్వాసాన్ని ద్రోహించినవాడు, క్రూరహృదయుడు అయినా, శాశ్వతమైన మోక్షాన్ని పొందుతాడు. వంద కుటుంబాలను ఉద్ధరించి, విష్ణు లోకానికి చేరతాడు.
తదహం కథయిష్యామి దీపవ్రతమనుత్తమమ్ । సంవత్సరప్రమాణస్య విధిం మాహాత్మ్యమేవ చ
అందుకే, సంవత్సర కాలపరిమాణంతో చేసే ఈ అత్యుత్తమ దీపవ్రతాన్ని, దాని విధానాన్ని, గొప్పతనాన్ని నేను ఇప్పుడు వివరంగా చెబుతాను.
హేమంతే ప్రథమే మాసి ప్రాప్య హ్యేకాదశీం శుభామ్ । బ్రాహ్మే ముహూర్త్తే చోత్థాయ కామక్రోధవివర్జితః
హేమంత ఋతువులో మొదటి నెలలో, శుభమైన ఏకాదశి వచ్చినప్పుడు, బ్రాహ్మ ముహూర్తంలో లేచి, కామక్రోధాలను విడిచినవాడు —
నదీసంగమతీర్థేషు తడాగేషు సరిత్సు చ । స్నానం సమాచరేత్తత్ర గృహే వా నియతాత్మవాన్
నదుల సంగమాల్లో, పవిత్ర తీరాల్లో, చెరువుల్లో, సరస్సుల్లో లేదా ఇంట్లోనే నియమంగా ఉండి స్నానం చేయాలి.
స్నాతోఽహం సర్వతీర్థే తత్స్నానం దేహి మే సదా
నేను అన్ని పవిత్ర తీర్ధాలలో స్నానం చేసినవాడిని; ఆ స్నానఫలాన్ని నాకు ఎల్లప్పుడూ ప్రసాదించు.
స్నానమంత్రః । దేవాన్పితౄంశ్చ సంతర్ప్య కృతజప్యో జితేంద్రియః । తతః సంపూజయేద్దేవం లక్ష్మీనారాయణం ప్రభుమ్ । పంచామృతేన సంస్నాప్య తతో గంధోదకేన చ
దేవతలు, పితృదేవతలను తృప్తిపరిచి, జపం చేసి, ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, తరువాత లక్ష్మీ నారాయణుని భక్తితో పూజించాలి. ఆయనను పంచామృతంతో అభిషేకించి, ఆ తరువాత సుగంధ జలంతో స్నానం చేయాలి.
స్నాతోఽసి లక్ష్మ్యా సహితో దేవదేవ జగత్పతే । మాం సముద్ధర దేవేశ ఘోరాత్సంసారబంధనాత్
లక్ష్మీతో కలిసి ఉన్న దేవదేవా, జగత్పతీ, నీవు స్నానం చేయబడినవాడివి. భయంకరమైన సంసార బంధనాల నుండి నన్ను రక్షించు దేవేశా.
తతః సంపూజయేద్దేవం లక్ష్మ్యా సహ జనార్దనమ్ । మంత్రైస్తు వైదికైర్భక్త్యా తథా పౌరాణికైరపి
ఆ తరువాత లక్ష్మీతో కూడిన జనార్దనుని, వేదమంత్రాలతో, భక్తితో, అలాగే పురాణమంత్రాలతో కూడా పూజించాలి.
అతో దేవేతి గంధాది పౌరుషేణాపి వా పునః । నమో మత్స్యాయ దేవాయ కూర్మదేవాయ వై నమః
ఓ దేవా, సుగంధ ద్రవ్యాలతో, శ్రమతో కూడిన సేవతో మళ్లీ ఇలా ప్రార్థించాలి — మత్స్యదేవునికి నమస్కారం, కూర్మదేవునికి నమస్కారం.