గంధపుష్పోపహారైస్తు న తుష్టిర్జాయతే తథా । దేవానామిహ సర్వేషాం పురాణశ్రవణాద్యథా
గంధం, పువ్వుల సమర్పణతో దేవతలకు అంత సంతృప్తి కలగదు; పురాణాలను వినడం వల్లే వారికి నిజమైన సంతోషం కలుగుతుంది.
స్వర్ణరత్నాదివస్తూనాం వస్త్రాణాం చాపి కృత్స్నశః । గ్రామాణాం నగరాణాం చ దానాత్తుష్టిర్భవేన్నహి
బంగారం, రత్నాలు, వస్త్రాలు, గ్రామాలు, నగరాలు అన్నీ దానం చేసినా దేవతలకు అంత సంతృప్తి కలగదు.
యథా స్యాద్ధర్మశ్రవణాత్ప్రీతిః సర్వదివౌకసామ్ । ఇతిహాసపురాణానాం శ్రవణే మునిసత్తమ
ధర్మాన్ని వినడం వల్ల దేవతలకు ఎంత ఆనందం కలుగుతుందో, అలాగే పురాణాలు, ఇతిహాసాలు వినడంలో కూడా అంతే సంతోషం కలుగుతుంది, మునిశ్రేష్ఠా.
తథా స్యాన్మే మహాప్రీతిః సాధ్యే సర్వార్థకామికే । కన్యాదానే మహాప్రీతిర్మమ స్యాన్మునిసత్తమ
అలాగే, నా కోరికలు నెరవేరినప్పుడు నాకు గొప్ప ఆనందం కలగాలి; మునిశ్రేష్ఠా, కన్యాదానం చేసినప్పుడు నాకు గొప్ప సంతోషం కలగాలి.
న తథా రోచతే సా చ యథా పుస్తకవాచనాత్ । అథ కిం బహునోక్తేన నాన్యత్ప్రీతికరం మమ
అయితే, ఆ ఆనందం కూడా పుస్తకాలు చదవడం వల్ల కలిగే సంతోషం లాంటిది కాదు; మరి ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం ఏముంది? నాకు అంత ఆనందం మరే దానివల్లా కలగదు.
పుణ్యాఖ్యానమృతే విప్ర గుహ్యమేతత్ప్రకీర్తితమ్ । యశ్చాయమపరో విప్ర ఇహాయాతో నరోత్తమః
పుణ్యకథలు తప్ప, ఈ రహస్యాన్ని నేను చెప్పాను బ్రాహ్మణా; ఇంకా ఈ ఉత్తముడు కూడా ఇక్కడికి వచ్చాడు, నరశ్రేష్ఠా.
సంగత్యానుగతశ్చాయం ధర్మశ్రవణముత్తమమ్ । శ్రుత్వా భక్తిరభూదస్య శ్రద్ధయా పరమాత్మనః
ఈయన సభలో చేరి, ఉత్తమమైన ధర్మశ్రవణాన్ని అనుసరించాడు; వినగానే, పరమాత్మపై విశ్వాసంతో భక్తి కలిగింది.
కృత్వా ప్రదక్షిణం తస్య వాచకస్య మహాత్మనః । ఏష విప్రో మునిశ్రేష్ఠ దదౌ స్వర్ణస్య మాషకమ్
ఆ మహాత్ముడైన వాచకుడిని ప్రదక్షిణగా చేసి, ఈ బ్రాహ్మణుడు, మునిశ్రేష్ఠా, ఒక మాషకము బంగారం ఇచ్చాడు.
నాన్యద్దానం కదా చక్రే లోభావిష్టేన చేతసా । పాత్రదానాత్ఫలప్రాప్తిస్త్వస్య జాతా న సంశయః
తన మనసు లోభంతో నిండిపోయి, ఇంకెప్పుడూ వేరే దానం చేయలేదు; అయినా, యోగ్యుడికి దానం చేసినందుకు ఫలం తప్పకుండా లభించింది.
ఇత్యేతత్కథితం కర్మ ఆభ్యాం చైవ మహామునే
ఇలా, మహామునీ, ఈ ఇద్దరూ చేసిన కార్యాన్ని నేను వివరించాను.
మహాదేవ ఉవాచ- ఏతత్పుణ్యస్య మాహాత్మ్యం యే శృణ్వంతి మనీషిణః । న తేషాం దుర్గతిః కచ్చిజ్జన్మజన్మని జాయతే
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు—ఈ పుణ్యగాథ మహిమను వినే జ్ఞానులు ఎవరైనా, వారికి ఏ జన్మలోనైనా దుస్థితి కలుగదు.
మహాదేవ ఉవాచ- అథాన్యత్సంప్రవక్ష్యామి శృణు దేవర్షిసత్తమ । గోపీచందనమాహాత్మ్యం యథాదృష్టం శ్రుతం మయా
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు—ఇప్పుడు నేను ఇంకొకటి చెబుతాను; దేవర్షిశ్రేష్ఠా, నేను చూసింది, విన్నది గోపీచందన మహిమను విను.
బ్రాహ్మణో వాథ వైశ్యో వా శూద్రో వాప్యథవా ద్విజః । గోపీచందనలిప్తాంగో ముచ్యతే బ్రహ్మహత్యయా
బ్రాహ్మణుడైనా, వైశ్యుడైనా, శూద్రుడైనా, లేక ద్విజుడైనా, ఎవరు గోపీచందనాన్ని శరీరానికి పూస్తారో వారు బ్రహ్మహత్య పాపం నుండి విముక్తి పొందుతారు.
తిలకం కురుతే యస్తు గోపీచందనసంభవమ్ । మద్యపానాదిదోషైస్తు ముచ్యతే నాత్ర సంశయః
ఎవరు గోపీచందనంతో తిలకం ధరిస్తారో, మద్యపానం వంటి దోషాల నుండి వారు తప్పకుండా విముక్తి పొందుతారు.
గోపీచందనలిప్తాంగో వైష్ణవో విష్ణుతత్పరః । సర్వదోషైః ప్రముచ్యేత యథా గంగాంభసా పునః
విష్ణుభక్తుడు, విష్ణువులో లీనమై, గోపీచందనాన్ని శరీరానికి పూస్తే, గంగా నీటివల్ల లాగే అన్ని దోషాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
బ్రహ్మహా మద్యపానీ చ స్వర్ణస్తేయీ తథైవ చ । గురుతల్పగమో వాథ శూద్రో వాప్యథ వై ద్విజః
బ్రహ్మహత్య చేసినవాడు, మద్యపానుడు, బంగారం దొంగిలించినవాడు, గురుపత్నిని ఆశించినవాడు, లేదా శూద్రుడైనా, ద్విజుడైనా—
స సద్యో ముచ్యతే పాపాదాజన్మశతకారణాత్ । ద్వాదశతిలకం ప్రోక్తం సర్వేషాం వై విశేషతః
వారు వంద జన్మల పాపమైనా తక్షణమే విముక్తి పొందుతారు; అందరికీ ప్రత్యేకంగా ద్వాదశ తిలకం ధరించమని చెప్పబడింది.
వైష్ణవానాం బ్రాహ్మణానాం కర్తవ్యం భూతిమిచ్ఛతామ్ । దండాకారం లలాటే స్యాత్పద్మాకారం తు వక్షసి
విష్ణుభక్త బ్రాహ్మణులు ఐశ్వర్యాన్ని కోరితే, నుదుటిపై దండాకారంలో, ఛాతీపై పద్మాకారంలో తిలకం ధరించాలి.
వేణుపత్రనిభం బాహుమూలేఽన్యద్దీపకాకృతి । ఉచ్చైశ్చక్రాణి చత్వారి బాహుమూలే తు దక్షిణే
బాహుమూలంలో వెనుపత్రం ఆకారంలో, మరొకటి దీపం ఆకారంలో; కుడి బాహుమూలంలో నాలుగు ఎత్తైన చక్రాలు ధరించాలి.
నామముద్రాద్వయం నీచైః శంఖమేకం తయోరపి । మధ్యే తతః పార్శ్వయోస్తు ద్వే ద్వే పద్మే చ ధారయేత్
కింద భాగంలో రెండు నామముద్రలు, వాటి మధ్యలో ఒక శంఖాన్ని, తరువాత రెండు పక్కలలో రెండు పద్మాలను ధరించాలి.
వామేఽపి చతురః శంఖాన్నామముద్రే చ పూర్వవత్ । చక్రమేకంగదే ద్వే ద్వే తయోరితి విభేదతః
ఎడమవైపున కూడా నాలుగు శంఖాల గుర్తులు, పేరు ముద్రను మునుపటిలాగే, ఒక చక్రం, రెండు గదలు, రెండేసి చిహ్నాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి.
లలాటే చ గదామేకాం నామముద్రాం తథా హృది । త్రీణిత్రీణి విచిత్రాణి మధ్యే శాఖావుభావుభౌ
నుదుటిపై ఒక గద గుర్తు, హృదయంలో కూడా పేరు ముద్రను, మధ్యలో మూడు మూడు రకరకాల గుర్తులు, రెండు చేతుల మధ్యలో రెండేసి ఉంటాయి.
హృది పార్శ్వే స్తనాదూర్ధ్వం గదాపద్మాని బాహువత్ । త్రీణి చత్వారి చక్రాణి కర్ణమూలే ద్వయోరధః
హృదయంలో, పక్కన, వక్షోజాల పైన, చేతులపై ఉన్నట్లే గదలు, పద్మాలు ఉంటాయి. రెండు చెవుల మూలాల్లో, కింద భాగంలో మూడు నాలుగు చక్రాలు ఉంటాయి.
ఏకమేకం తదన్యేషు తిలకేషు చ ధారయేత్ । సంప్రదాయజముద్రాం తు ధార్యా శిష్టానుసారతః
ఇతర తిలకాల్లో ఒక్కొక్కటి వేసుకోవాలి. సంప్రదాయ ముద్రను మంచి వారి ఆచారం ప్రకారం ధరించాలి.
యథారుచ్యథవా ధార్యా న తత్ర నియమా యతః । ఆచాండాలాద్విశుద్ధ్యంతి తిలకస్యైవ ధారణాత్
ఇష్టానుసారం ధరించవచ్చు, లేక వేరేలా కూడా వేసుకోవచ్చు. ఇందులో ఎలాంటి నియమం లేదు, ఎందుకంటే చాండాలుడైనా తిలకం ధరించడంవల్ల పవిత్రుడవుతాడు.
చాండాలాదధికం మన్యే వైష్ణవానాం హి నిందకమ్ । స చ విష్ణుసమో జ్ఞేయో నాత్ర కార్యా విచారణా
వైష్ణవులను నిందించే వాడు చాండాలుడికంటే అధముడు అని నేను భావిస్తున్నాను. అలాంటి వాడిని విష్ణుతో సమానంగా చూడాలి—ఇందులో సందేహం లేదు.
వైష్ణవో బ్రాహ్మణో యస్తు విష్ణుధ్యానేషు తత్పరః । నాంతరస్తస్య వై జ్ఞేయః స వై విష్ణుర్భవేదిహ
విష్ణువును ధ్యానించడంలో నిమగ్నమైన వైష్ణవ బ్రాహ్మణుడి అంతరంగ స్వభావం కూడా అలాగే తెలుసుకోవాలి. ఇక్కడ అతడు నిజంగా విష్ణువే అవుతాడు.
శంఖచక్రధరో విప్రో వేదాధ్యయనతత్పరః । స వై నారాయణ ఇతి వేదే చైవ తు పఠ్యతే
శంఖం, చక్రం ధరించి, వేదపఠనంలో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణుడు నిజంగా నారాయణుడని వేదంలో కూడా చెప్పబడింది.
తప్తచక్రధరో విప్రః పంక్తిపావనపావనః । తస్య భక్తియుతో బ్రహ్మన్మహాపాపైః ప్రముచ్యతే
తప్త చక్రాన్ని ధరించిన బ్రాహ్మణుడు వంశాన్ని పవిత్రం చేసే వాడవుతాడు. భక్తితో ఉన్న అతడు, ఓ బ్రాహ్మణా, మహాపాపాలనుండి విముక్తి పొందుతాడు.
తులసీపత్రమాలాం వా తులసీకాష్ఠసంభవామ్ । ధృత్వా వై బ్రాహ్మణో భూయాన్ముక్తిభాగీ న సంశయః
తులసి ఆకుల మాల లేదా తులసి కట్టెలతో చేసిన మాల ధరించిన బ్రాహ్మణుడు తప్పకుండా మోక్షాన్ని పొందుతాడు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.