తపో యజ్ఞాశ్చ పుణ్యం చ తథా దేవర్షిపూజనమ్ । ఆద్యో విధిశ్చ విద్యా చ సర్వం సత్యే ప్రతిష్ఠితమ్
తపస్సు, యజ్ఞాలు, పుణ్యకార్యాలు, అలాగే దేవర్షుల పూజ, మొదటిది అయిన విధి, విద్య — ఇవన్నీ సత్యంపై ఆధారపడి ఉన్నాయి.
సత్యం యజ్ఞస్తథా దానం మంత్రా దేవీ సరస్వతీ । వ్రతచర్యా తథా సత్యమోఙ్కారః సత్యమేవ చ
సత్యమే యజ్ఞం, దానం, మంత్రం, సరస్వతీ దేవి, వ్రతాచరణ, అలాగే ఓంకారం — ఇవన్నీ సత్యమే.
సత్యేన వాయురభ్యేతి సత్యేన తపతే రవిః । సత్యేన చాగ్నిర్దహతి స్వర్గః సత్యేన తిష్ఠతి
సత్యంతో గాలి కదులుతుంది, సత్యంతో సూర్యుడు ప్రకాశిస్తాడు, సత్యంతో అగ్ని కాలుస్తుంది, స్వర్గం కూడా సత్యంతో నిలుస్తుంది.
పూజనం సర్వదేవానాం సర్వతీర్థావగాహనమ్ । సత్యం చ వదతే లోకే సర్వమాప్నోత్యసంశయః
ప్రపంచంలో సత్యాన్ని చెప్పేవాడు, అన్ని దేవతలను పూజించినా, అన్ని తీర్థాలలో స్నానం చేసినా, ఎటువంటి సందేహం లేకుండా అన్నీ పొందుతాడు.
అశ్వమేధసహస్రం చ సత్యం చ తులయా ధృతమ్ । సర్వేషాం సర్వయజ్ఞానాం సత్యమేవ విశిష్యతే
వెయ్యి అశ్వమేధ యజ్ఞాలు ఒక పక్క, సత్యం ఒక పక్క తూచులో పెట్టినా, అన్ని యజ్ఞాలలో సత్యమే మించినది.
సత్యేన దేవాః ప్రీయంతే పితరో ఋషయస్తథా । సత్యమాహుః పరం ధర్మం సత్యమాహుః పరం పదమ్
సత్యంతో దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులు సంతోషిస్తారు. వారు సత్యాన్ని పరమధర్మం, సత్యాన్ని పరమపదమని ప్రకటిస్తారు.
సత్యమాహుః పరం బ్రహ్మ తస్మాత్సత్యం వదామి తే । మునయః సత్యనిరతాః తపస్తప్త్వా సుదుష్కరమ్
వారు సత్యాన్ని పరబ్రహ్మమని అంటారు. అందుకే నేను నీకు సత్యమే చెబుతున్నాను. మునులు సత్యానికి నిబద్ధులై, కఠినమైన తపస్సు చేసి—
సత్యధర్మరతాః సిద్ధాస్తతః స్వర్గమితో గతాః । అప్సరోగణసంఘుష్టైర్విమానైః పరితో వృతాః
సత్యధర్మంలో నిష్టతో ఉన్న సిద్ధులు ఇక్కడి నుండి స్వర్గానికి వెళ్లారు. అప్సరసలు, విమానాలతో చుట్టూ వున్నారు.
వక్తవ్యం చ సదా సత్యం న సత్యాద్విద్యతే పరమ్ । అగాధే విపులే సిద్ధే సత్తీర్థే చ శుచౌ హృది
ఎప్పుడూ సత్యమే చెప్పాలి; సత్యానికి మించినది లేదు. లోతైన, విశాలమైన, పవిత్రమైన హృదయంలో, పవిత్రక్షేత్రంలో—
స్నాతవ్యం మనసా యుక్తైః స్నానం తత్పరమం స్మృతమ్ । ఆత్మార్థే వా పరార్థే వా పుత్రార్థే వాపి మానవాః । అనృతం యే న భాషంతే తే నరాః స్వర్గగామినః
ఏ మనిషైనా ఏ ఉద్దేశ్యంతోనైనా, మనసు ఏకాగ్రతతో స్నానం చేయాలి. అలాంటి స్నానం ఉత్తమమైనదిగా చెప్పబడింది. తనకోసం, వేరొకరికోసం, కుమారునికోసం అయినా, అబద్ధం చెప్పని వారు స్వర్గానికి వెళ్తారు.
వేదా యజ్ఞాస్తథా మంత్రాః సంతి విప్రేషు నిత్యశః । న భాంత్యుజ్ఝిత సత్యేషు తస్మాత్సత్యం సమాచరేత్
వేదాలు, యజ్ఞాలు, మంత్రాలు బ్రాహ్మణులలో ఎప్పుడూ ఉంటాయి. సత్యంలో నిలిచినవారిలో అవి తొలగవు. అందుకే సత్యాన్ని ఆచరించాలి.
నారద ఉవాచ-। తపసాం మే ఫలం బ్రూహి పునరేవ విశేషతః । సర్వేషాం చైవ వర్ణానాం బ్రాహ్మణానాం తపోబలమ్
నారదుడు అడిగాడు — తపస్సుకు ఫలితం ఏమిటో, ప్రత్యేకంగా మళ్లీ చెప్పు. అన్ని వర్ణాలలో, బ్రాహ్మణులలో తపస్సు శక్తి గురించి చెప్పు.
ప్రవక్ష్యామి తపోధ్యానం సర్వకామార్థసాధకమ్ । సుదుశ్చరం ద్విజాతీనాం తన్మే నిగదతః శృణు
తపస్సు ధ్యానం అన్నీ కోరికలు, లక్ష్యాలు సాధించేది. ద్విజులకు అది చాలా కష్టం. నేను చెప్పేది విను.
తపో హి పరమం ప్రోక్తం తపసా విందతే ఫలమ్ । తపోరతో హి యో నిత్యం మోదతే సహ దైవతైః
తపస్సే అత్యుత్తమమని చెప్పబడింది. తపస్సుతో దాని ఫలితాన్ని పొందుతారు. ఎవరైనా తపస్సులో నిత్యం నిష్టగా ఉంటే, వారు దేవతలతో ఆనందిస్తారు.
తపసా ప్రాప్యతే స్వర్గస్తపసా ప్రాప్యతే యశః । తపసా మోక్షమాప్నోతి తపసా విందతే మహత్
తపస్సుతో స్వర్గం అందుతుంది, తపస్సుతో కీర్తి వస్తుంది. తపస్సుతో మోక్షం లభిస్తుంది, తపస్సుతో మహత్త్వాన్ని పొందుతారు.
జ్ఞానవిజ్ఞానసంపత్తిః సౌభాగ్యం రూపమేవ చ । తపసా లభతే సర్వం మనసా యద్యదిచ్ఛతి
జ్ఞానం, విజ్ఞానం, అదృష్టం, అందం — మనసు కోరినదన్నీ తపస్సుతో లభిస్తుంది.
నాతప్తతపసో యాంతి బ్రహ్మలోకం కదాచన । యత్కార్యం కించిదాస్థాయ పురుషస్తప్యతే తపః
తపస్సు చేయని వారు ఎప్పుడూ బ్రహ్మలోకానికి చేరరు. మనిషి ఏ పని చేసినా, అది తపస్సే.
తత్సర్వం సమవాప్నోతి పరత్రేహ చ మానవః । సురాపః పరదారీ చ బ్రహ్మహా గురుతల్పగః । తపసా తరతే సర్వం సర్వతశ్చ విముచ్యతే
మనిషి ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ అన్నీ పొందుతాడు. మద్యపానం చేసినవాడు, పరస్త్రీతో సంభోగించినవాడు, బ్రాహ్మణ హంతకుడు, గురుపత్నిని అపహరించినవాడు అయినా, తపస్సుతో అన్నీ దాటి, అన్ని బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
అపి సర్వేశ్వరః స్థాణుర్విష్ణుశ్చైవ సనాతనః । బ్రహ్మా హుతాశనః శక్రో యే చాన్యే తపసాన్వితాః
సర్వలోకాధిపతి అయిన పరమేశ్వరుడు, స్థిరుడైన శివుడు, శాశ్వతుడైన విష్ణువు, బ్రహ్మా, అగ్ని, ఇంద్రుడు మరియు ఇతరులు — వీరందరూ గొప్ప తపస్సుతో ఉన్నవారు.
షడశీతిసహస్రాణి మునీనామూర్ద్ధ్వరేతసామ్ । తపసా దివి మోదంతే సమేతా దైవతైః సహ
ఎనభై ఆరు వేల మంది మునులు, బ్రహ్మచర్యంలో నిలిచినవారు, తమ తపస్సు వల్ల దేవతలతో కలిసి స్వర్గంలో ఆనందంగా జీవిస్తున్నారు.
తపసా ప్రాప్యతే రాజ్యం శక్రః సర్వే పురా సురాః । తపసా పాలయన్సర్వానహన్యహని వృత్తిదాః
తపస్సు ద్వారా రాజ్యాన్ని పొందవచ్చు; ఇంద్రుడు మరియు పూర్వకాల దేవతలందరూ తపస్సుతోనే అన్ని ప్రాణులను రోజూ పోషిస్తూ, వారికి జీవనోపాధిని ఇస్తున్నారు.
సూర్యాచంద్రమసౌ దేవౌ సర్వలోకహితే రతౌ । తపసైవ ప్రకాశంతే నక్షత్రాణి గ్రహాస్తథా
ప్రపంచమంతా మేలుకోసం సూర్యుడు, చంద్రుడు తపస్సు వల్ల వెలుగుతారు; అలాగే నక్షత్రాలు, గ్రహాలు కూడా తపస్సుతో ప్రకాశిస్తాయి.
సర్వం చ తపసాభ్యేతి సర్వం చ సుఖమశ్నుతే । తపస్తపతి యోఽరణ్యే వనమూలఫలాశనః
తపస్సుతో అన్నీ సాధించవచ్చు, అన్నీ సుఖాలు పొందవచ్చు; అడవిలో వేర్లు, పండ్లు తినుతూ తపస్సు చేసే వాడు ప్రకాశిస్తాడు.
యోఽధీతే శ్రుతిమేవాదౌ సమం స్యాత్తపసా మునే । శ్రుతేరధ్యాపనాత్పుణ్యం యదాప్నోతి ద్విజోత్తమః
వేదాన్ని ప్రారంభంలో చదివేవాడు కూడా తపస్సు చేసినవాడితో సమానమే, వేదాన్ని బోధించడంవల్ల ద్విజుడు పొందే పుణ్యం —
తదధ్యాయస్య జప్యాచ్చ ద్విగుణం ఫలమశ్నుతే । జగద్యథా నిరాలోకం జాయతే శశిభాస్కరౌ
ఆ వేదపఠనాన్ని జపించడం వల్ల ఆ పుణ్యం రెండింతలు అవుతుంది; చంద్రుడు, సూర్యుడు లేకపోతే లోకం చీకటిగా మారినట్లు —
వినా తథా పురాణం హి ధ్యేయమస్మాన్మహామునే । తప్యమానస్తపో జ్ఞానం యో ధారయతి శాస్త్రతః
అలాగే, పురాణాన్ని కూడా ధ్యానం చేయాలి, ఓ మహామునీ! తపస్సు చేస్తూ శాస్త్రజ్ఞానాన్ని నిలుపుకునే వాడు —
సంబోధయతి లోకం చ తస్మాత్పూజ్యతమో గురుః । సర్వేషాం చైవ పాత్రాణాం శ్రేష్ఠపాత్రం పురాణవిత్
అతడు లోకాన్ని జ్ఞానంతో వెలిగిస్తాడు, అందుకే అతడు గురువులందరిలో అత్యంత పూజ్యుడు; అందరికన్నా ఉత్తముడైన పాత్రుడు పురాణాన్ని తెలిసినవాడే.
పతనాత్త్రాయతే యస్మాత్తస్మాత్పాత్రముదాహృతమ్ । ధనం ధాన్యం హిరణ్యం వా వాసాంసి వివిధాని చ
పతనమునుంచి రక్షించేవాడే నిజమైన పాత్రుడు; ధనం, ధాన్యం, బంగారం లేదా వివిధ వస్త్రాలు —
యే యచ్ఛంతి సుపాత్రాయ తే యాంతి చ పరాం గతిమ్ । గాశ్చైవ మహిషీర్వాపి గజానశ్వాంశ్చ శోభనాన్
వీటిని మంచి పాత్రునికి ఇచ్చేవారు పరమగతిని పొందుతారు; ఆవులు, ఎద్దులు, ఏనుగులు, మంచి గుర్రాలు —
యః ప్రయచ్ఛతి ముఖ్యాయ తత్పుణ్యస్య ఫలం శృణు । అక్షయం సర్వలోకానాం సోఽశ్వమేధఫలం లభేత్ 6.27.
వీటిని ప్రధాన పాత్రునికి ఇచ్చేవాడికి వచ్చే పుణ్యఫలం విను; అతడు అన్ని లోకాలలో అశ్వమేధయాగ ఫలాన్ని, అది ఎప్పటికీ తరుగని ఫలంగా పొందుతాడు.