తస్మాదన్నం విశేషేణ దాతుమిచ్ఛంతి మానవాః । అన్నేన సదృశం దానం న భూతం న భవిష్యతి
అందుకే, మనుషులు ముఖ్యంగా అన్నదానమే చేయాలని కోరుకుంటారు. అన్నానికి సమానమైన దానం గతంలో ఎప్పుడూ లేదు, భవిష్యత్తులో ఉండదు.
అన్నేన ధార్యతే విశ్వం జగత్స్థావరజంగమమ్ । అన్నమూర్జస్కరం లోకే ప్రాణాహ్యన్నే ప్రతిష్ఠితాః
అన్నంతోనే ఈ జగత్తు, స్థావరజంగమములన్నీ నిలబడినవి. లోకంలో బలాన్ని అన్నమే ఇస్తుంది, ప్రాణాలు అన్నంలోనే ఆధారపడినవి.
దాతవ్యం భక్ష్యమేవాన్నం బ్రాహ్మణాయ మహాత్మనే । కుటుంబం పీడయిత్వాపి ఆత్మనో భూతిమిచ్ఛతా
తన కుటుంబానికి కష్టం వచ్చినా సరే, తన శ్రేయస్సు కోరేవాడు, మహాత్ముడైన బ్రాహ్మణునికి తినదగిన అన్నాన్ని తప్పక దానం చేయాలి.
నారదాసౌ విదాంశ్రేష్ఠో యో దద్యాదన్నమర్థినే । బ్రాహ్మణాయార్తరూపాయ పారలౌకికమాత్మనః
విద్వాంసులలో శ్రేష్ఠుడవైన నారదా! ఎవరు అవసరంలో ఉన్న బ్రాహ్మణునికి తన పరలోక శ్రేయస్సుకోసం అన్నదానం చేస్తారో,
ఆత్మీయభూతిమన్విచ్ఛేత్కాలే ద్విజముపస్థితమ్ । శ్రాంతమధ్వని వర్త్తంతం గృహస్థం గృహమాగతమ్
సరైన సమయంలో వచ్చిన, ప్రయాణంలో అలసిపోయిన, గృహస్థుడైన ద్విజుడిని మన ఇంటికి వచ్చినప్పుడు మనం ఆత్మీయంగా ఆహ్వానించాలి.
అన్నదః ప్రాప్నుతే విద్వాన్సుశీలో వీతమత్సరః । క్రోధముత్పతితం హిత్వా దివి చేహ చ యత్సుఖమ్
ఆహారం ఇచ్చే జ్ఞాని, మంచి స్వభావం కలవాడు, అసూయ లేని వాడు కోపాన్ని వదిలి ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ సుఖాన్ని పొందుతాడు.
నాభినిందేచ్చ అతిథిం న ద్రుహ్యాచ్చ కథంచన । బ్రహ్మవిదేఽర్పయేదన్నం తచ్చ దానం విశిష్యతే
అతిథిని ఎప్పుడూ నిందించకూడదు, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ హాని చేయకూడదు. బ్రహ్మజ్ఞాని కి అన్నం సమర్పించడం అత్యుత్తమ దానం.
శ్రాంతాయాదృష్టపూర్వాయ అన్నమధ్వని వర్తినే । యో దద్యాచ్చ పరిక్లిష్టం సర్వధర్మమవాప్నుయాత్
ఇప్పటివరకు చూడని, ప్రయాణంలో అలసిపోయిన వాడికి ఎవరు అన్నం ఇస్తారో వారు అన్ని ధర్మాలను పొందుతారు.
పితృదేవాంస్తథా విప్రాతిథీంశ్చ మహామునే । యో నరః ప్రీణయేతాన్నైస్తస్య పుణ్యమనంతకమ్
మహామునీ, పితృదేవతలు, దేవతలు, బ్రాహ్మణులు, అతిథులను అన్నంతో సంతృప్తిపర్చిన మనిషికి అంతులేని పుణ్యం లభిస్తుంది.
కృత్వాపి సుమహత్పాపం యో దద్యాదన్నమర్థినే । బ్రాహ్మణాయ విశేషేణ స తు పాపైః ప్రముచ్యతే
ఎవరైనా ఎంత పెద్ద పాపం చేసినా, దరిద్రుడికి, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణునికి అన్నం ఇస్తే ఆ పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
బ్రాహ్మణేష్వక్షయం దానమన్నం శూద్రే మహత్ఫలమ్ । అన్నదానం చ శూద్రే చ బ్రాహ్మణే చావశిష్యతే
బ్రాహ్మణులకు అన్నదానం చేయడం వల్ల అనంతమైన ఫలం లభిస్తుంది; శూద్రునికి ఇస్తే గొప్ప ఫలం లభిస్తుంది; అన్నదానం బ్రాహ్మణునికైనా, శూద్రునికైనా మేలు చేస్తుంది.
న పృచ్ఛేద్గోత్రచరణం న చ స్వాధ్యాయమేవ చ । భిక్షుకో బ్రాహ్మణో హ్యత్ర దద్యాదన్నం ప్రయాతి చ
భిక్షగాను బ్రాహ్మణుడిని ఆయన వంశం, ఆచారం, విద్య గురించి అడగకూడదు; ఆయనకు అన్నం ఇచ్చి పంపించాలి.
అన్నదస్య శుభా వృక్షాః సర్వకామఫలాన్వితాః । సంభవంతీహ లోకే చ హర్షయుక్తాస్త్రివిష్టపే
అన్నం ఇచ్చేవారికి అన్ని కోరికలు తీర్చే మంగళకరమైన చెట్లు ఈ లోకంలోనూ, స్వర్గంలోనూ ఆనందంగా ఉంటాయి.
అన్నదానేన యే లోకాస్తాన్శృణుష్వమహామునే । విమానాని ప్రకాశంతే దివి తేషాం మహాత్మనామ్
మహామునీ, అన్నదానం చేసే వారికి లభించే లోకాలను విను; ఆ మహాత్ములకు స్వర్గంలో ప్రకాశించే విమానాలు కనిపిస్తాయి.
నానాసంస్థానరూపాణి నానాకామాన్వితాని చ । సర్వకామఫలాశ్చాపి వృక్షా భువనసంస్థితాః
వివిధ రూపాలుగల, వివిధ ప్రదేశాలలో ఉన్న, అన్ని కోరికలు తీరే చెట్లు అన్ని లోకాలలో స్థాపించబడి ఉంటాయి.
హేమవాప్యః శుభాః సర్వా దీర్ఘికాశ్చైవ సర్వశః । ఘోషవంతి చ యానాని ముక్తాన్యథ సహస్రశః
అక్కడ అన్ని బంగారు చెరువులు, కుంటలు ఉంటాయి; వేలాది ముత్యాలతొ అలంకరించిన రథాలు శబ్దంతో సంచరిస్తుంటాయి.
భక్ష్యభోజ్యమయాః శైలా వాసాంస్యాభరణాని చ । క్షీరం స్రవంత్యః సరితస్తథైవాజ్యస్య పర్వతాః
అక్కడ అన్నివిధాల భోజ్య పదార్థాలతో కూడిన పర్వతాలు, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, పాలతో ప్రవహించే నదులు, నెయ్యితో కూడిన కొండలు ఉంటాయి.
ప్రాసాదాః శుభ్రవర్ణాభాః శయ్యాశ్చ కనకోజ్వలాః । తదన్నం దాతుమిచ్ఛంతి తస్మాదన్నప్రదో భవేత్
అక్కడ తెల్లగా మెరిసే ప్రాసాదాలు, బంగారు మెరుపుతో మంచాలు ఉంటాయి; అలాంటి అన్నాన్ని ఇవ్వాలనుకునేవారు అన్నదాతలుగా మారాలి.
ఏతే లోకాః పుణ్యకృతామన్నదానం మహత్ఫలమ్ । తస్మాదన్నం విశేషేణ దాతవ్యం మానవైర్భువి
ఈ లోకాలు పుణ్యశీలులకు లభిస్తాయి; అన్నదానం గొప్ప ఫలం ఇస్తుంది. అందువల్ల మానవులు భూమిపై ప్రత్యేకంగా అన్నం ఇవ్వాలి.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే పంచపంచాశత్సహస్రసంహితాయాం ఉత్తరఖణ్డే ఉమాపతినారదసంవాదే అన్నదానప్రశంసానామ షడ్వింశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో, ఉమాపతి-నారద సంభాషణలో, ఉత్తరకండలో, అన్నదాన మహిమను వివరించే ఇరవై ఆరవ అధ్యాయం ముగిసింది.
మహాదేవ ఉవాచ- పానీయదానం పరమం దానానాముత్తమం సదా । తస్మాద్వాపీశ్చ కూపాంశ్చ తడాగాని చ కారయేత్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు: నీరు ఇవ్వడం అన్ని దానాలలో శ్రేష్ఠమైనది, ఎప్పుడూ ఉత్తమమైనది. అందుకే బావులు, కుళాయిలు, చెరువులు నిర్మించాలి.
అర్ద్ధం పాపం సంహరంతి పురుషస్య వికర్మణః । కూపాః ప్రవృత్తపానీయాః సుప్రవృత్తస్య నిత్యశః
నిత్యం మంచినీరు కలిగిన బావులు, చెరువులు, చెరువులు మనిషి చేసిన పాపాల్లో సగాన్ని తొలగిస్తాయి.
స చ తారయతే వంశం యస్య ఖాత జలాశయే । గావః పిబంతి విప్రాశ్చ సాధవశ్చ నరాః సదా
తన చెరువులో గోవులు, బ్రాహ్మణులు, మంచివారు ఎప్పుడూ నీళ్లు తాగితే, ఆ మనిషి తన వంశాన్ని పైకి తీసుకెళ్తాడు.
నిదాఘకాలే పానీయం యస్య తిష్ఠతి నారద । దుర్గే విషమకృచ్ఛ్రే చ న కదాచిదవాప్యతే
ఎండాకాలంలో కూడా, నారదా, ఎవరి చెరువులో నీళ్లు నిలిచి ఉంటాయో, దుర్గమమైన చోట్లైనా అది ఎప్పుడూ తక్కువగా ఉండదు.
తడాగానాం చ వక్ష్యామి కృతానాం యే గుణాః స్మృతాః । త్రిషు లోకేషు సర్వత్ర పూజితో యస్తడాగవాన్
నిర్మించిన చెరువుల గొప్పతనాన్ని నేను చెబుతాను. మూడు లోకాలందులోను చెరువు ఉన్నవాడు ఎక్కడైనా గౌరవించబడతాడు.
అథవా మిత్రసదనం మిత్రమైత్రీవివర్ద్ధనమ్ । కీర్తిసంజననం శ్రేష్ఠం తడాగస్యోపలక్షయేత్
లేదంటే, చెరువును స్నేహానికి నిలయంగా, స్నేహాన్ని పెంచే దానిగా, గొప్ప పేరు తెచ్చే దానిగా భావించాలి.
ధర్మ్యస్యార్థస్య కామస్య ఫలమాహుర్మనీషిణః । తడాగం సుకృతం దేశే క్షేత్రమధ్యే మహాశ్రయమ్
ధర్మం, ధనం, కామానికి ఫలం ఏమిటంటే, మంచి భూమిలో, పొలమధ్యలో ఉన్న గొప్ప చెరువు అని పండితులు అంటారు.
చతుర్విధానాం భూతానాం తడాగస్యోపలక్షయేత్ । తడాగాని చ సర్వాణి దిశంతి శ్రేయముత్తమమ్
నాలుగు రకాల జీవులకు చెరువు ఉపయోగపడుతుందని గుర్తించాలి. అన్ని చెరువులు ఉత్తమమైన మేలు ఇస్తాయి.
దేవామనుష్యాగంధర్వాః పితరో నాగ రాక్షసాః । స్థావరాణి చ భూతాని సంశ్రయంతి జలాశయమ్
దేవతలు, మనుషులు, గంధర్వులు, పితృదేవతలు, నాగులు, రాక్షసులు, అలాగే స్థావరజీవులు అందరూ చెరువును ఆశ్రయిస్తారు.
వర్షాఋతౌ తడాగే తు సలిలం యత్ర తిష్ఠతి । అగ్నిహోత్రఫలం తస్య జాయతే నాత్ర సంశయః
వర్షాకాలంలో చెరువులో నీళ్లు నిలిచి ఉంటే, ఆ యజమానికి అగ్నిహోత్ర యాగ ఫలం లభిస్తుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.