మాధవాఖ్యస్తత్ర దేవః సుఖం తిష్ఠతి నిత్యశః । తస్య వై దర్శనం కార్యం మహాపాపైః ప్రముచ్యతే
అక్కడ మాధవుడు అనే దేవుడు ఎప్పటికీ ఆనందంగా ఉంటాడు. అతని దర్శనం చేయాలి, ఎందుకంటే దాంతో మహా పాపాల నుంచి విముక్తి లభిస్తుంది.
యత్ర దేవాశ్చ ఋషయో మనుష్యాశ్చాపి సర్వశః । స్వస్వస్థానం సమాశ్రిత్య తత్ర తిష్ఠంతి నిత్యశః
అక్కడ దేవతలు, ఋషులు, అన్ని మనుష్యులు తమ తమ స్థానాల్లో స్థిరంగా ఎప్పటికీ నివసిస్తారు.
గోఘ్నో వాపి చ చాండాలో దుష్టో వా దుష్టచేతనః । బాలఘాతీ తథాఽవిద్వాన్మ్రియతే తత్ర వై తదా
ఎవరైనా పశుహంతకుడు, చండాలుడు, దుష్టుడు, బాలహంతకుడు, అజ్ఞాని — అలాంటి వారు అక్కడ ఆ సమయంలో మరణిస్తే,
స వై చతుర్భుజో భూత్వా వైకుంఠే వసతే చిరమ్ । ప్రయాగే తు నరో యస్తు మాఘస్నానం కరోతి చ
అతడు నలుగురు చేతులతో వైకుంఠంలో చాలా కాలం నివసిస్తాడు. ప్రాయాగంలో మాఘ మాసంలో స్నానం చేసినవాడు కూడా —
న తస్య ఫలసంఖ్యాస్తి శృణు దేవర్షిసత్తమ । ఆపో నారా ఇతి ప్రోక్తా సర్వలోకేషు శుశ్రుమ
అతనికి లభించే ఫలితాన్ని లెక్కించలేరు, దేవర్షిశ్రేష్ఠా. అన్ని లోకాలలో 'నీరు'ని 'నార' అని పిలుస్తారని మేము విన్నాము.
తేన నారాయణః ప్రోక్తః స్నాతానాం భుక్తిముక్తిదః । గ్రహాణాం చ యథా సూర్యో నక్షత్రాణాం యథా శశీ
అందుకే ఆయనను నారాయణుడు అంటారు, స్నానం చేసినవారికి భోగం, మోక్షం ఇస్తాడు. గ్రహాలలో సూర్యుడు, నక్షత్రాలలో చంద్రుడు ఎలా ఉన్నారో —
మాసానాం హి తథా మాఘః శ్రేష్ఠః సర్వేషు కర్మసు । మకరస్థే రవౌ మాఘే ప్రాతఃకాలే తథామలే
మాసాలలో మాఘ మాసం అన్ని కర్మల్లో ఉత్తమమైనది. మకరరాశిలో సూర్యుడు ఉన్నప్పుడు, మాఘ మాసపు పవిత్ర ఉదయాన్నే —
గోఃపదేఽపి జలే స్నానం స్వర్గదం పాపినామపి । యోగోఽయం దుర్లభో విద్వన్త్రైలోక్యే సచరాచరే
గోమూత్రపు నీటిలో స్నానం చేసినా పాపులకు స్వర్గప్రాప్తి కలుగుతుంది. ఈ యోగం మూడూ లోకాలలో, చరాచరాల్లో దుర్లభమైనది, జ్ఞానివా!
అస్మిన్యో యత్నమాపన్నః స్నాయాదపి దినత్రయమ్ । పంచ వా సప్త వాప్యత్ర స్నానం కుర్వన్ప్రయాగజమ్
ఇక్కడ ఎవరు శ్రమ చేసి, కనీసం మూడు రోజులు, లేదా ఐదు, లేదా ఏడు రోజులు ప్రాయాగస్నానం చేస్తే —
చంద్రవద్వర్ద్ధతే సోఽపి కులే వాడవసత్తమ । చరాచరాశ్చ యే జీవాస్తథైవ మనుజాదయః
అతనూ తన వంశంలో చంద్రుడిలా అభివృద్ధి చెందుతాడు, భారతశ్రేష్ఠా! అలాగే అన్ని చరాచర జీవులు, మనుష్యులు కూడా —
ప్రయాగం తీర్థమాశ్రిత్య వైకుంఠం యాంతి తేఽచిరాత్ । యే వసిష్ఠాదయస్తత్ర ఋషయః సనకాదయః
ప్రయాగం అనే పవిత్రక్షేత్రాన్ని ఆశ్రయించిన వారు త్వరగా వైకుంఠాన్ని చేరుకుంటారు. అక్కడ వసిష్ఠుడు, సనకుడు మొదలైన ఋషులు నివసిస్తున్నారు.
తేఽపి ప్రయాగజం తీర్థం సేవంతే చ పునఃపునః । యత్ర విష్ణుశ్చ రుద్రశ్చ యత్రేంద్రశ్చ తథా పునః
ఆ ఋషులు కూడా మళ్లీ మళ్లీ ప్రయాగంలో పుట్టిన పవిత్రక్షేత్రాన్ని సేవిస్తారు. అక్కడ విష్ణువు, రుద్రుడు, ఇంద్రుడు కూడా తరచూ ఉంటారు.
తేఽపి సర్వే వసంతీహ ప్రయాగే తీర్థసత్తమే । దానం తత్ర ప్రశంసంతి నియమాంశ్చ తథైవ చ
వారు అందరూ ఇక్కడ ప్రయాగంలో, పవిత్రక్షేత్రాల్లో అగ్రగణ్యమైనదానిలో నివసిస్తున్నారు. అక్కడ దానం చేయడాన్ని, నియమాలను కూడా వారు ప్రశంసిస్తారు.
తత్ర స్నాత్వా చ పీత్వా చ పునర్జన్మ న విద్యతే
అక్కడ స్నానం చేసి, నీరు తాగితే మళ్లీ జన్మించాల్సిన అవసరం ఉండదు.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే పంచపంచాశత్సహస్రసంహితాయాం ఉత్తరఖణ్డే ఉమాపతినారదసంవాదే ప్రయాగమాహాత్మ్యే చతుర్వింశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో, ఉత్తరకాండలో, ఉమాపతి-నారద సంభాషణలో, ప్రయాగ మహాత్మ్యాన్ని వివరించే ఇరవై నాల్గవ అధ్యాయం ముగిసింది.
నారదఉవాచ- ఏవం తులస్యా మాహాత్మ్యం త్వత్ప్రసాదాచ్ఛ్రుతం మయా । సాంప్రతం తు సమాచక్ష్వ త్రిరాత్రం తులసీవ్రతమ్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు— నీ అనుగ్రహంతో తులసీ మహిమను నేను వినాను. ఇప్పుడు మూడు రాత్రుల తులసీ వ్రతాన్ని వివరించు.
సదాశివ ఉవాచ- శృణు విప్ర మహాబుద్ధే వ్రతమేతత్పురాతనమ్ । యచ్ఛ్రుత్వా సర్వపాపేభ్యో ముచ్యతే నాత్ర సంశయః
సదాశివుడు ఇలా అన్నాడు— ఓ మహాబుద్ధిమంతుడా బ్రాహ్మణా! ఈ పురాతన వ్రతాన్ని విను. దీన్ని వినినవాడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
పురా రైభ్యంతరే కల్పే రాజా హ్యాసీత్ప్రజాపతిః । తస్య భార్యా చ విఖ్యాతా చంద్రరూపా మహాసతీ
పూర్వం రైభ్య అనే కల్పంలో ఒక రాజు, ప్రజాపతి ఉండేవాడు. అతని భార్య చంద్రబింబంలా అందంగా, గొప్ప పతివ్రతగా ప్రసిద్ధురాలు.
సా వై వ్రతమిదం చక్రే సర్వకామఫలప్రదమ్ । త్రిరాత్రం తు వ్రతం తస్యా ధర్మకామార్థ మోక్షదమ్
ఆమె ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించింది. ఇది అన్ని కోరికలు తీర్చే ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ఆమె చేసిన మూడు రాత్రుల వ్రతం ధర్మం, కామం, అర్థం, మోక్షాన్ని ప్రసాదించింది.
సఫలం జీవితం తేషాం యైః శ్రుతం తులసీవ్రతమ్ । కార్తికే శుక్లపక్షే తు నవమ్యాం చైవ నారద
తులసీ వ్రతాన్ని విన్నవారికి జీవితం సఫలమవుతుంది, ఓ నారదా! ముఖ్యంగా కార్తీక మాసంలో శుక్లపక్షం తొమ్మిదవ రోజున వింటే.
నియమస్థో వ్రతీ తిష్ఠేద్భూమిశాయీ జితేంద్రియః । వ్రతం త్రిరాత్రముద్దిశ్య శుచిః సంయతమానసః
వ్రతదారి నియమంగా ఉండాలి, భూమిపై పడుకుని నిద్రించాలి, ఇంద్రియాలను నియంత్రించాలి, శుద్ధిగా ఉండాలి, మనస్సును కట్టడి చేసుకోవాలి—ఈ మూడు రాత్రుల వ్రతంలో.
స్వపేన్నియమపూర్వం తు తులసీవనసంనిధౌ । తతో మధ్యాహ్నసమయే నద్యాదౌ విమలే జలే
వాడు తులసీ వనంలో నియమంగా నిద్రించాలి. ఆ తరువాత మధ్యాహ్న సమయంలో నది వంటి స్వచ్ఛమైన నీటిలో స్నానం చేయాలి.
స్నానం కృత్వా పితౄన్దేవాంస్తర్పయేద్విధిపూర్వకమ్ । సువర్ణం కారయేద్దేవం లక్ష్మ్యా సహ జనార్దనమ్
స్నానం చేసిన తర్వాత పితృదేవతలకు, దేవతలకు విధిగా తర్పణం చేయాలి. తరువాత లక్ష్మితో కూడిన జనార్దనుని బంగారంతో తయారు చేయించాలి.
విత్తశాఠ్యం న కర్తవ్యమాత్మనః శ్రేయమిచ్ఛతా । వస్త్రయుగ్మం తతః కార్యం పీతే శుక్లేఽపి వాససీ । నవగ్రహాణామారంభం శాంతికం విధిపూర్వకమ్
తనకు మేలు కోరుకునే వాడు ధనంలో మోసం చేయకూడదు. తరువాత పసుపు లేదా తెలుపు రంగు వస్త్రాల జతను సిద్ధం చేయాలి. ఆ తరువాత నవగ్రహ శాంతి కర్మను విధిగా ప్రారంభించాలి.
శ్రపయిత్వా చరుం తత్ర వైష్ణవం హోమమాచరేత్ । ద్వాదశ్యాం దేవదేవేశం పూజయిత్వా ప్రయత్నతః
అక్కడ వైష్ణవ హోమానికి కావాల్సిన చరువు సిద్ధం చేసి, హోమం చేయాలి. ద్వాదశి రోజున దేవదేవుడిని శ్రద్ధతో పూజించాలి.
అవ్రణం శుద్ధకలశం స్థాపయేద్విధిపూర్వకమ్ । పంచరత్నసమోపేతం పల్లవైశ్చోషధీయుతమ్
పదినెల్లేని, శుద్ధమైన కలశాన్ని విధిగా స్థాపించాలి. ఆ కలశాన్ని ఐదు రత్నాలతో అలంకరించి, కొత్త మొక్కలు, ఔషధాలతో నింపాలి.
తస్యోపరిన్యసేత్పాత్రే లక్ష్మ్యా సహ జనార్దనమ్ । స్థాపయేత్తులసీమూలే మంత్రైర్వేదపురాణకైః
ఆ పాత్రపై లక్ష్మితో కూడిన జనార్దనుని ప్రతిష్ఠించాలి. వేదాలు, పురాణాలలోని మంత్రాలతో తులసీ మొక్క వేరుల వద్ద స్థాపించాలి.
పయసా కేవలేనైవ సించయేత్తులసీవనమ్ । పంచామృతేన సంస్నాప్య దేవదేవం జగద్గురుమ్
తులసీ వనాన్ని కేవలం పాలతో సించించాలి. ఆ తరువాత దేవదేవుడైన జగద్గురువును పంచామృతంతో అభిషేకించాలి.
యోఽనంతరూపోఽఖిలవిశ్వరూపో గర్భోదకే లోకవిధిం బిభర్త్తి । ప్రసీదతామేష సదేవ దేవో యో మాయయా విశ్వకృదేష దేవీ
అంతరంగ రూపం లేని వాడు, ఈ సమస్త జగత్తు రూపంగా ఉన్న వాడు, సృష్టిలోని అన్ని లోకాలను ఆ గర్భజలంలో నిలిపి ఉంచే వాడు, ఈ శాశ్వత దేవుడు దయచూపించాలి. తన మాయాశక్తితో సృష్టిని చేయువాడు, ఆ దేవుడు, ఆ దేవీ ఇద్దరూ మనపై కరుణ చూపాలి.
ప్రార్థనామంత్రః । ఆగచ్ఛాచ్యుత దేవేశ తేజోరాశే జగత్పతే । సదైవ తిమిరధ్వంసీ పాహి మాం భవసాగరాత్
ప్రార్థన మంత్రం: ఓ అచ్యుతా! దేవతల అధిపతీ! ప్రకాశరాశీ! జగత్పతీ! నిత్యం చీకటిని తొలగించేవాడా! భవసాగరంలో నుండి నన్ను రక్షించు.