బ్రహ్మహత్యాదికం పాపం యత్కించిత్కురుతే నరః । తత్సర్వం నాశయేదాశు శాలగ్రామశిలార్చనాత్
ఏ మనిషి ఎంతటి పాపం చేసినా, బ్రహ్మహత్య వంటి ఘోరమైనదైనా, అది అంతా శాలగ్రామ శిలను పూజించడం వల్ల త్వరగా నశిస్తుంది.
మహాదేవఉవాచ- ప్రయాగతీర్థమాహాత్మ్యం ప్రవక్ష్యామి యథా శ్రుతమ్ । మహాదానపరాః పుణ్యకర్మాణో యత్ర సంతి హి
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు — నేను ఇప్పుడు ప్రయాగ తీర్థ మహిమను, నేను వినిన విధంగా వివరించబోతున్నాను. అక్కడ మహాదానం చేసే వారు, పుణ్యకార్యాలు చేసే వారు ఉంటారు.
యత్ర గంగా చ యమునా యత్ర చైవ సరస్వతీ । తం దేవతీర్థప్రవరం దేవానామపి దుర్లభమ్
ఎక్కడ గంగా, యమునా, సరస్వతి నదులు కలిసిపోతాయో, ఆ పవిత్రమైన తీర్థం దేవతలకు కూడా దుర్లభమైనది.
ఈదృశం త్రిషు లోకేషు భూతం న చ భవిష్యతి । గ్రహాణాం చ యథా సూర్యో నక్షత్రాణాం యథా శశీ
ఇలాంటి స్థలం మూడూ లోకాల్లో ఎప్పుడూ లేదు, భవిష్యత్తులోనూ ఉండదు. గ్రహాలలో సూర్యుడు ఎలా ఉన్నాడో, నక్షత్రాలలో చంద్రుడు ఎలా ఉన్నాడో, అలానే ఇది.
తీర్థానాముత్తమం తీర్థం ప్రయాగాఖ్యమనుత్తమమ్ । ప్రాతఃకాలే తు భో విద్వన్ప్రయాగే స్నానమాచరేత్
అన్ని తీర్థాలలోనూ ప్రాయాగం అత్యుత్తమమైనది, దానికి సమానం లేదు. తెలివైనవాడా, ఉదయాన్నే ప్రాయాగంలో స్నానం చేయాలి.
మహాపాపాద్వినిర్ముక్తః స యాతి పరమం పదమ్ । దేయం కించిద్యథాశక్తి దారిద్ర్యాభావమిచ్ఛతా
అతడు మహా పాపాలనుండి విముక్తుడై, పరమ పదాన్ని పొందుతాడు. దారిద్ర్యాన్ని పోగొట్టుకోవాలనుకునేవాడు తన శక్తికి తగినంత దానం చేయాలి.
యో నరస్తత్ర గత్వా వై ప్రయాగే స్నానమాచరేత్ । ధనికో దీర్ఘజీవీ చ జాయతే నాత్ర సంశయః
ఎవరైనా అక్కడికి వెళ్లి ప్రాయాగంలో స్నానం చేస్తే, అతడు ధనవంతుడవుతాడు, దీర్ఘాయుష్మంతుడవుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యత్ర వటస్యాక్షయస్య దర్శనం కురుతే నరః । తేన దర్శనమాత్రేణ బ్రహ్మహత్యా వినశ్యతి
ఎక్కడ అక్షయవట వృక్షాన్ని మనిషి దర్శిస్తాడో, ఆ దర్శనంతోనే బ్రహ్మహత్య పాపం నశిస్తుంది.
స చాక్షయవటః ఖ్యాతః కల్పాంతేపి చ దృశ్యతే । శేతే విష్ణుర్యస్య పత్రే అతోయమవ్యయః స్మృతః
ఆ అక్షయవట వృక్షం ప్రసిద్ధమైనది, యుగాంతానికీ కనిపిస్తుంది. విష్ణువు, నశించని వాడు, నీరు లేకుండా, దాని ఆకుపై విశ్రాంతి తీసుకుంటాడని చెబుతారు.
తత్ర పూజాం ప్రకుర్వంతి మానవా విష్ణువల్లభాః । సూత్రేణాచ్ఛాదితం కృత్వా పూజాం చైవ తు కారయేత్
అక్కడ విష్ణువు భక్తులు పూజలు నిర్వహిస్తారు. దానిని దారంతో కప్పి, పూజ చేయాలి.
మాధవాఖ్యస్తత్ర దేవః సుఖం తిష్ఠతి నిత్యశః । తస్య వై దర్శనం కార్యం మహాపాపైః ప్రముచ్యతే
అక్కడ మాధవుడు అనే దేవుడు ఎప్పటికీ ఆనందంగా ఉంటాడు. అతని దర్శనం చేయాలి, ఎందుకంటే దాంతో మహా పాపాల నుంచి విముక్తి లభిస్తుంది.
యత్ర దేవాశ్చ ఋషయో మనుష్యాశ్చాపి సర్వశః । స్వస్వస్థానం సమాశ్రిత్య తత్ర తిష్ఠంతి నిత్యశః
అక్కడ దేవతలు, ఋషులు, అన్ని మనుష్యులు తమ తమ స్థానాల్లో స్థిరంగా ఎప్పటికీ నివసిస్తారు.
గోఘ్నో వాపి చ చాండాలో దుష్టో వా దుష్టచేతనః । బాలఘాతీ తథాఽవిద్వాన్మ్రియతే తత్ర వై తదా
ఎవరైనా పశుహంతకుడు, చండాలుడు, దుష్టుడు, బాలహంతకుడు, అజ్ఞాని — అలాంటి వారు అక్కడ ఆ సమయంలో మరణిస్తే,
స వై చతుర్భుజో భూత్వా వైకుంఠే వసతే చిరమ్ । ప్రయాగే తు నరో యస్తు మాఘస్నానం కరోతి చ
అతడు నలుగురు చేతులతో వైకుంఠంలో చాలా కాలం నివసిస్తాడు. ప్రాయాగంలో మాఘ మాసంలో స్నానం చేసినవాడు కూడా —
న తస్య ఫలసంఖ్యాస్తి శృణు దేవర్షిసత్తమ । ఆపో నారా ఇతి ప్రోక్తా సర్వలోకేషు శుశ్రుమ
అతనికి లభించే ఫలితాన్ని లెక్కించలేరు, దేవర్షిశ్రేష్ఠా. అన్ని లోకాలలో 'నీరు'ని 'నార' అని పిలుస్తారని మేము విన్నాము.
తేన నారాయణః ప్రోక్తః స్నాతానాం భుక్తిముక్తిదః । గ్రహాణాం చ యథా సూర్యో నక్షత్రాణాం యథా శశీ
అందుకే ఆయనను నారాయణుడు అంటారు, స్నానం చేసినవారికి భోగం, మోక్షం ఇస్తాడు. గ్రహాలలో సూర్యుడు, నక్షత్రాలలో చంద్రుడు ఎలా ఉన్నారో —
మాసానాం హి తథా మాఘః శ్రేష్ఠః సర్వేషు కర్మసు । మకరస్థే రవౌ మాఘే ప్రాతఃకాలే తథామలే
మాసాలలో మాఘ మాసం అన్ని కర్మల్లో ఉత్తమమైనది. మకరరాశిలో సూర్యుడు ఉన్నప్పుడు, మాఘ మాసపు పవిత్ర ఉదయాన్నే —
గోఃపదేఽపి జలే స్నానం స్వర్గదం పాపినామపి । యోగోఽయం దుర్లభో విద్వన్త్రైలోక్యే సచరాచరే
గోమూత్రపు నీటిలో స్నానం చేసినా పాపులకు స్వర్గప్రాప్తి కలుగుతుంది. ఈ యోగం మూడూ లోకాలలో, చరాచరాల్లో దుర్లభమైనది, జ్ఞానివా!
అస్మిన్యో యత్నమాపన్నః స్నాయాదపి దినత్రయమ్ । పంచ వా సప్త వాప్యత్ర స్నానం కుర్వన్ప్రయాగజమ్
ఇక్కడ ఎవరు శ్రమ చేసి, కనీసం మూడు రోజులు, లేదా ఐదు, లేదా ఏడు రోజులు ప్రాయాగస్నానం చేస్తే —
చంద్రవద్వర్ద్ధతే సోఽపి కులే వాడవసత్తమ । చరాచరాశ్చ యే జీవాస్తథైవ మనుజాదయః
అతనూ తన వంశంలో చంద్రుడిలా అభివృద్ధి చెందుతాడు, భారతశ్రేష్ఠా! అలాగే అన్ని చరాచర జీవులు, మనుష్యులు కూడా —
ప్రయాగం తీర్థమాశ్రిత్య వైకుంఠం యాంతి తేఽచిరాత్ । యే వసిష్ఠాదయస్తత్ర ఋషయః సనకాదయః
ప్రయాగం అనే పవిత్రక్షేత్రాన్ని ఆశ్రయించిన వారు త్వరగా వైకుంఠాన్ని చేరుకుంటారు. అక్కడ వసిష్ఠుడు, సనకుడు మొదలైన ఋషులు నివసిస్తున్నారు.
తేఽపి ప్రయాగజం తీర్థం సేవంతే చ పునఃపునః । యత్ర విష్ణుశ్చ రుద్రశ్చ యత్రేంద్రశ్చ తథా పునః
ఆ ఋషులు కూడా మళ్లీ మళ్లీ ప్రయాగంలో పుట్టిన పవిత్రక్షేత్రాన్ని సేవిస్తారు. అక్కడ విష్ణువు, రుద్రుడు, ఇంద్రుడు కూడా తరచూ ఉంటారు.
తేఽపి సర్వే వసంతీహ ప్రయాగే తీర్థసత్తమే । దానం తత్ర ప్రశంసంతి నియమాంశ్చ తథైవ చ
వారు అందరూ ఇక్కడ ప్రయాగంలో, పవిత్రక్షేత్రాల్లో అగ్రగణ్యమైనదానిలో నివసిస్తున్నారు. అక్కడ దానం చేయడాన్ని, నియమాలను కూడా వారు ప్రశంసిస్తారు.
తత్ర స్నాత్వా చ పీత్వా చ పునర్జన్మ న విద్యతే
అక్కడ స్నానం చేసి, నీరు తాగితే మళ్లీ జన్మించాల్సిన అవసరం ఉండదు.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే పంచపంచాశత్సహస్రసంహితాయాం ఉత్తరఖణ్డే ఉమాపతినారదసంవాదే ప్రయాగమాహాత్మ్యే చతుర్వింశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో, ఉత్తరకాండలో, ఉమాపతి-నారద సంభాషణలో, ప్రయాగ మహాత్మ్యాన్ని వివరించే ఇరవై నాల్గవ అధ్యాయం ముగిసింది.
నారదఉవాచ- ఏవం తులస్యా మాహాత్మ్యం త్వత్ప్రసాదాచ్ఛ్రుతం మయా । సాంప్రతం తు సమాచక్ష్వ త్రిరాత్రం తులసీవ్రతమ్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు— నీ అనుగ్రహంతో తులసీ మహిమను నేను వినాను. ఇప్పుడు మూడు రాత్రుల తులసీ వ్రతాన్ని వివరించు.
సదాశివ ఉవాచ- శృణు విప్ర మహాబుద్ధే వ్రతమేతత్పురాతనమ్ । యచ్ఛ్రుత్వా సర్వపాపేభ్యో ముచ్యతే నాత్ర సంశయః
సదాశివుడు ఇలా అన్నాడు— ఓ మహాబుద్ధిమంతుడా బ్రాహ్మణా! ఈ పురాతన వ్రతాన్ని విను. దీన్ని వినినవాడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
పురా రైభ్యంతరే కల్పే రాజా హ్యాసీత్ప్రజాపతిః । తస్య భార్యా చ విఖ్యాతా చంద్రరూపా మహాసతీ
పూర్వం రైభ్య అనే కల్పంలో ఒక రాజు, ప్రజాపతి ఉండేవాడు. అతని భార్య చంద్రబింబంలా అందంగా, గొప్ప పతివ్రతగా ప్రసిద్ధురాలు.
సా వై వ్రతమిదం చక్రే సర్వకామఫలప్రదమ్ । త్రిరాత్రం తు వ్రతం తస్యా ధర్మకామార్థ మోక్షదమ్
ఆమె ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించింది. ఇది అన్ని కోరికలు తీర్చే ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ఆమె చేసిన మూడు రాత్రుల వ్రతం ధర్మం, కామం, అర్థం, మోక్షాన్ని ప్రసాదించింది.
సఫలం జీవితం తేషాం యైః శ్రుతం తులసీవ్రతమ్ । కార్తికే శుక్లపక్షే తు నవమ్యాం చైవ నారద
తులసీ వ్రతాన్ని విన్నవారికి జీవితం సఫలమవుతుంది, ఓ నారదా! ముఖ్యంగా కార్తీక మాసంలో శుక్లపక్షం తొమ్మిదవ రోజున వింటే.