తస్య మూలే స్థితో బ్రహ్మా మధ్యే దేవో జనార్దనః । మంజర్యాం వసతే రుద్రః తులసీ తేన పావనీ
తులసి వృక్షం మూలలో బ్రహ్మదేవుడు, మధ్యలో జనార్దనుడు, పుష్పంలో రుద్రుడు నివసిస్తారు. అందుకే తులసి పవిత్రతను ఇస్తుంది.
వినా యస్తులసీం కుర్యాత్సంధ్యాకాలే తు మార్జనమ్ । తత్సర్వం రాక్షసహృతం నరకం చ ప్రయచ్ఛతి
సాయంకాలంలో తులసి లేకుండా శుద్ధి చేసే వారు చేసినది అంతా రాక్షసులకు దక్కుతుంది, వారు నరకానికి పోతారు.
తులసీపత్రగలితం తోయం యః శిరసావహేత్ । గంగాఫలమవాప్నోతి శతధేనుఫలం లభేత్
తులసి ఆకులు పడిన నీటిని ఎవరు తలపై ధరిస్తారో, వారు గంగా స్నానం చేసిన ఫలితాన్ని, వంద గోవులను దానం చేసిన ఫలితాన్ని పొందుతారు.
శివాలయే విశేషేణ రోపయేత్తులసీం యది । బీజసంఖ్యా వసేత్స్వర్గే ప్రత్యేకం యుగసంఖ్యయా
శివాలయంలో తులసిని ప్రత్యేకంగా నాటితే, ప్రతి విత్తనం కోసం యుగాల సంఖ్యతో సమానంగా స్వర్గంలో నివసించవచ్చు.
ఉమయా తు పురా దేవి శంకరార్థం హిమాలయే । రోపితాః శతవృక్షాస్తు తులస్యాః ప్రణతోఽస్మ్యహమ్
దేవీ, ప్రాచీన కాలంలో ఉమాదేవి శంకరుని కోసం హిమాలయాల్లో వంద తులసి మొక్కలు నాటింది. ఆమెకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
పర్వణ్యవసరే యస్తు శ్రావణే చాథ రోపయేత్ । సంక్రాంతిదివసే చైవ తులసీ చాతిపుణ్యదా
ఎవరైనా పర్వదినాల్లో, శ్రావణ మాసంలో, లేదా సంక్రాంతి రోజున తులసిని నాటితే, తులసి ద్వారా అపారమైన పుణ్యం లభిస్తుంది.
తులసీం పూజయేన్నిత్యం దరిద్ర ఈశ్వరో భవేత్ । సర్వసిద్ధికరామూర్తిః కృష్ణః కీర్తిం దదాతి చ
ఎవరైనా తులసిని ప్రతిరోజూ పూజిస్తే, వారు ఎంత దరిద్రుడైనా, ప్రభువులవారవుతారు. కృష్ణుడు అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదించి, మంచి పేరు ఇస్తాడు.
శాలగ్రామశిలా యత్ర తత్ర సంనిహితో హరిః । తత్ర స్నానం చ దానం చ వారాణస్యాం శతాధికమ్
ఎక్కడైనా శాలగ్రామ శిల ఉంటుంది, అక్కడ హరిదేవుడు స్వయంగా ఉంటాడు. అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం వారణాసిలో వంద రెట్లు పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది.
కురుక్షేత్రం ప్రయాగం చ నైమిషారణ్యమేవ చ । తస్య కోటిగుణం పుణ్యం శాలగ్రామశిలార్చనాత్
కురుక్షేత్రం, ప్రయాగం, నైమిశారణ్యం — వీటికన్నా కోటి రెట్లు ఎక్కువ పుణ్యం శాలగ్రామ శిలను పూజించడం వల్ల లభిస్తుంది.
శాలగ్రామమయీ ముద్రా సంస్థితా యత్ర హి క్వచిత్ । వారాణస్యాం చ యత్పుణ్యం సర్వం తత్రైవ తద్భవేత్
ఎక్కడైనా శాలగ్రామంతో చేసిన ఉంగరం ఉంటే, వారణాసిలో లభించే అన్ని పుణ్యాలు అక్కడే లభిస్తాయి.
బ్రహ్మహత్యాదికం పాపం యత్కించిత్కురుతే నరః । తత్సర్వం నాశయేదాశు శాలగ్రామశిలార్చనాత్
ఏ మనిషి ఎంతటి పాపం చేసినా, బ్రహ్మహత్య వంటి ఘోరమైనదైనా, అది అంతా శాలగ్రామ శిలను పూజించడం వల్ల త్వరగా నశిస్తుంది.
మహాదేవఉవాచ- ప్రయాగతీర్థమాహాత్మ్యం ప్రవక్ష్యామి యథా శ్రుతమ్ । మహాదానపరాః పుణ్యకర్మాణో యత్ర సంతి హి
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు — నేను ఇప్పుడు ప్రయాగ తీర్థ మహిమను, నేను వినిన విధంగా వివరించబోతున్నాను. అక్కడ మహాదానం చేసే వారు, పుణ్యకార్యాలు చేసే వారు ఉంటారు.
యత్ర గంగా చ యమునా యత్ర చైవ సరస్వతీ । తం దేవతీర్థప్రవరం దేవానామపి దుర్లభమ్
ఎక్కడ గంగా, యమునా, సరస్వతి నదులు కలిసిపోతాయో, ఆ పవిత్రమైన తీర్థం దేవతలకు కూడా దుర్లభమైనది.
ఈదృశం త్రిషు లోకేషు భూతం న చ భవిష్యతి । గ్రహాణాం చ యథా సూర్యో నక్షత్రాణాం యథా శశీ
ఇలాంటి స్థలం మూడూ లోకాల్లో ఎప్పుడూ లేదు, భవిష్యత్తులోనూ ఉండదు. గ్రహాలలో సూర్యుడు ఎలా ఉన్నాడో, నక్షత్రాలలో చంద్రుడు ఎలా ఉన్నాడో, అలానే ఇది.
తీర్థానాముత్తమం తీర్థం ప్రయాగాఖ్యమనుత్తమమ్ । ప్రాతఃకాలే తు భో విద్వన్ప్రయాగే స్నానమాచరేత్
అన్ని తీర్థాలలోనూ ప్రాయాగం అత్యుత్తమమైనది, దానికి సమానం లేదు. తెలివైనవాడా, ఉదయాన్నే ప్రాయాగంలో స్నానం చేయాలి.
మహాపాపాద్వినిర్ముక్తః స యాతి పరమం పదమ్ । దేయం కించిద్యథాశక్తి దారిద్ర్యాభావమిచ్ఛతా
అతడు మహా పాపాలనుండి విముక్తుడై, పరమ పదాన్ని పొందుతాడు. దారిద్ర్యాన్ని పోగొట్టుకోవాలనుకునేవాడు తన శక్తికి తగినంత దానం చేయాలి.
యో నరస్తత్ర గత్వా వై ప్రయాగే స్నానమాచరేత్ । ధనికో దీర్ఘజీవీ చ జాయతే నాత్ర సంశయః
ఎవరైనా అక్కడికి వెళ్లి ప్రాయాగంలో స్నానం చేస్తే, అతడు ధనవంతుడవుతాడు, దీర్ఘాయుష్మంతుడవుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యత్ర వటస్యాక్షయస్య దర్శనం కురుతే నరః । తేన దర్శనమాత్రేణ బ్రహ్మహత్యా వినశ్యతి
ఎక్కడ అక్షయవట వృక్షాన్ని మనిషి దర్శిస్తాడో, ఆ దర్శనంతోనే బ్రహ్మహత్య పాపం నశిస్తుంది.
స చాక్షయవటః ఖ్యాతః కల్పాంతేపి చ దృశ్యతే । శేతే విష్ణుర్యస్య పత్రే అతోయమవ్యయః స్మృతః
ఆ అక్షయవట వృక్షం ప్రసిద్ధమైనది, యుగాంతానికీ కనిపిస్తుంది. విష్ణువు, నశించని వాడు, నీరు లేకుండా, దాని ఆకుపై విశ్రాంతి తీసుకుంటాడని చెబుతారు.
తత్ర పూజాం ప్రకుర్వంతి మానవా విష్ణువల్లభాః । సూత్రేణాచ్ఛాదితం కృత్వా పూజాం చైవ తు కారయేత్
అక్కడ విష్ణువు భక్తులు పూజలు నిర్వహిస్తారు. దానిని దారంతో కప్పి, పూజ చేయాలి.
మాధవాఖ్యస్తత్ర దేవః సుఖం తిష్ఠతి నిత్యశః । తస్య వై దర్శనం కార్యం మహాపాపైః ప్రముచ్యతే
అక్కడ మాధవుడు అనే దేవుడు ఎప్పటికీ ఆనందంగా ఉంటాడు. అతని దర్శనం చేయాలి, ఎందుకంటే దాంతో మహా పాపాల నుంచి విముక్తి లభిస్తుంది.
యత్ర దేవాశ్చ ఋషయో మనుష్యాశ్చాపి సర్వశః । స్వస్వస్థానం సమాశ్రిత్య తత్ర తిష్ఠంతి నిత్యశః
అక్కడ దేవతలు, ఋషులు, అన్ని మనుష్యులు తమ తమ స్థానాల్లో స్థిరంగా ఎప్పటికీ నివసిస్తారు.
గోఘ్నో వాపి చ చాండాలో దుష్టో వా దుష్టచేతనః । బాలఘాతీ తథాఽవిద్వాన్మ్రియతే తత్ర వై తదా
ఎవరైనా పశుహంతకుడు, చండాలుడు, దుష్టుడు, బాలహంతకుడు, అజ్ఞాని — అలాంటి వారు అక్కడ ఆ సమయంలో మరణిస్తే,
స వై చతుర్భుజో భూత్వా వైకుంఠే వసతే చిరమ్ । ప్రయాగే తు నరో యస్తు మాఘస్నానం కరోతి చ
అతడు నలుగురు చేతులతో వైకుంఠంలో చాలా కాలం నివసిస్తాడు. ప్రాయాగంలో మాఘ మాసంలో స్నానం చేసినవాడు కూడా —
న తస్య ఫలసంఖ్యాస్తి శృణు దేవర్షిసత్తమ । ఆపో నారా ఇతి ప్రోక్తా సర్వలోకేషు శుశ్రుమ
అతనికి లభించే ఫలితాన్ని లెక్కించలేరు, దేవర్షిశ్రేష్ఠా. అన్ని లోకాలలో 'నీరు'ని 'నార' అని పిలుస్తారని మేము విన్నాము.
తేన నారాయణః ప్రోక్తః స్నాతానాం భుక్తిముక్తిదః । గ్రహాణాం చ యథా సూర్యో నక్షత్రాణాం యథా శశీ
అందుకే ఆయనను నారాయణుడు అంటారు, స్నానం చేసినవారికి భోగం, మోక్షం ఇస్తాడు. గ్రహాలలో సూర్యుడు, నక్షత్రాలలో చంద్రుడు ఎలా ఉన్నారో —
మాసానాం హి తథా మాఘః శ్రేష్ఠః సర్వేషు కర్మసు । మకరస్థే రవౌ మాఘే ప్రాతఃకాలే తథామలే
మాసాలలో మాఘ మాసం అన్ని కర్మల్లో ఉత్తమమైనది. మకరరాశిలో సూర్యుడు ఉన్నప్పుడు, మాఘ మాసపు పవిత్ర ఉదయాన్నే —
గోఃపదేఽపి జలే స్నానం స్వర్గదం పాపినామపి । యోగోఽయం దుర్లభో విద్వన్త్రైలోక్యే సచరాచరే
గోమూత్రపు నీటిలో స్నానం చేసినా పాపులకు స్వర్గప్రాప్తి కలుగుతుంది. ఈ యోగం మూడూ లోకాలలో, చరాచరాల్లో దుర్లభమైనది, జ్ఞానివా!
అస్మిన్యో యత్నమాపన్నః స్నాయాదపి దినత్రయమ్ । పంచ వా సప్త వాప్యత్ర స్నానం కుర్వన్ప్రయాగజమ్
ఇక్కడ ఎవరు శ్రమ చేసి, కనీసం మూడు రోజులు, లేదా ఐదు, లేదా ఏడు రోజులు ప్రాయాగస్నానం చేస్తే —
చంద్రవద్వర్ద్ధతే సోఽపి కులే వాడవసత్తమ । చరాచరాశ్చ యే జీవాస్తథైవ మనుజాదయః
అతనూ తన వంశంలో చంద్రుడిలా అభివృద్ధి చెందుతాడు, భారతశ్రేష్ఠా! అలాగే అన్ని చరాచర జీవులు, మనుష్యులు కూడా —