వాగీశ విష్ణ్వీశ పురందరాద్యాః పాపప్రణాశాయ విదాంవిదోఽపి। । భజంతి యత్తీరమనీలనీలం సతీర్థరాజో జయతి ప్రయాగః
వాక్పతులు, విష్ణువు, ఇంద్రుడు వంటి దేవతలు, వేదజ్ఞులు కూడా పాపాలను తొలగించేందుకు ఆ గాలి లాంటి నీలిరంగు తీరాన్ని పూజిస్తారు. పవిత్రతలకు రాజైన ప్రయాగం విజయవంతంగా నిలుస్తోంది.
కలిందజా సంగమ వాప్యయత్ర ప్రత్యగ్గతా స్వర్గధునీధునోతి। । అధ్యాత్మ తాపత్రితయం జనస్య స తీర్థరాజో జయతి ప్రయాగః
కళిందీ నది కలిసే చోటు, స్వర్గనది గంగా తూర్పు వైపు ప్రవహిస్తూ ప్రజల మూడు విధాల బాధలను తొలగించే ప్రదేశం — ఆ తీర్థరాజ ప్రయాగం సర్వలోకాలకు శిరోమణిగా నిలుస్తోంది.
శ్యామో వటః శ్యామగుణోవృణోతి స్వచ్ఛాయయా శ్యామల యాజనానామ్। । శ్యామశ్రమం కృంతతి యత్రదృష్టః స తీర్థరాజో జయతి ప్రయాగః
నీలిరంగు వటవృక్షం, నీలమైన గుణాలతో, ఆరాధకులను తన స్వచ్ఛమైన నీడతో కప్పేస్తుంది. దాన్ని చూసినవారికి మానసిక అలసట తొలగిపోతుంది. అలాంటి ప్రదేశమైన ప్రయాగం తీర్థరాజుగా వెలుగొందుతోంది.
బ్రహ్మాదయోప్యాత్మకృతిం విహాయ భజంతి పుణ్యాత్మక భాగధేయమ్
బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు కూడా తమ స్వరూపాలను విడిచిపెట్టి, పవిత్రమైన ఆ భాగ్యాన్ని పొందేందుకు ఇక్కడికి వస్తారు.
యత్సేవయా దేవ నృదేవతాది దేవర్షయః ప్రత్యహమామనంతి। । స్వర్గం చ సర్వోత్తమ భూమిరాజ్యం స తీర్థరాజో జయతి ప్రయాగః
దీనిని సేవించేవారిని దేవతలు, మనుషులు, ఋషులు ప్రతిరోజూ స్తుతిస్తారు. ఇది స్వర్గాన్ని, ఉత్తమ భూమిని, రాజ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. అలాంటి తీర్థరాజ ప్రయాగం విజయవంతంగా నిలుస్తోంది.
ఏనాంసి హంతీతి ప్రసిద్ధవార్తా నామ ప్రతాపేన దృశో భవంతి। । యస్య త్రిలోకీం ప్రతతాప గోభిః స తీర్థరాజో జయతి ప్రయాగః
దీనివల్ల పాపాలు నశిస్తాయని అందరికీ తెలుసు. దీని కీర్తి కనబడుతుంది. దీని గోవుల వల్ల దీప్తి మూడు లోకాలూ వ్యాపిస్తుంది. అలాంటి ప్రయాగం తీర్థరాజుగా వెలుగొందుతోంది.
ధత్తే ఽభితశ్చామర చారుకాంతిం సితాసితే యత్రసరిద్వరేణ్యే
ఎదురుగా, చుట్టూ తెలుపు-నలుపు రంగుల అందాన్ని ధరించిన చోటు, నదులు అడవిలో కలిసే ప్రదేశం.
బ్రాహ్మీనపుత్రీ త్రిపథాస్త్రివేణీ సమాగమే సాక్షతయాగమాత్రాత్
బ్రహ్మ కుమార్తె అయిన త్రిపథా, త్రివేణి సంగమంలో, పూజతో ప్రత్యక్షంగా లభిస్తుంది.
కేషాంచిజ్జన్మకోటిర్వ్రజతి సువచసాం యామియామీతి యస్మిన్కేషాం।। చిత్ప్రేప్సతాం యం నియతమతియతేద్ వర్షవృందం వరిష్ఠమ్। । యత్ప్రాప్తం భాగ్యలక్షైర్భవతి భవతి నో వాస వాచామవాచ్యో। । దిష్ట్యా వేణీ విశిష్టో భవతి దృగతిథిః కం ప్రయాగ ప్రయాగః
కొంతమందికి లక్షల జన్మలు గడిచిపోతూ 'వెళ్లుదాం, వెళ్లుదాం' అని ఆశపడతారు. కానీ పరమార్థాన్ని కోరేవారికి ఉత్తమమైన సంవత్సరాన్ని ఇక్కడ పొందుతారు. వేల అదృష్టాలతో దక్కే దాన్ని మాటల్లో చెప్పలేము. విధిగా త్రివేణి ప్రత్యేకతను పొందుతుంది, ప్రయాగ దర్శనం అరుదైనది.
లోకానామక్షమాణాం మఖకృతిషు కలౌ స్వర్గకామైర్జయ స్తుత్యాది స్తోత్రైర్వచోభిః అగ్నిష్టోమాశ్వమేధ ప్రముఖ మఖఫలం సమ్యగాలోచ్యసాంగం
కలియుగంలో యజ్ఞాలు చేయలేని వారు, స్వర్గాన్ని కోరుతూ స్తోత్రాలు, ప్రార్థనలతో ఇక్కడ సేవిస్తారు. ఇక్కడ అగ్నిష్టోమ, అశ్వమేధాది యజ్ఞఫలాలు సంపూర్ణంగా లభిస్తాయి.
మయా ప్రమాదాతురతాది దోషతః సంధ్యా విధిర్నో సముపాసితోఽభూత్। । చేదత్ర సంధ్యాం చరతే ప్రసాదతః సంధ్యాస్తు పూర్ణా ఽఖిలజన్మనోఽపి మే
నా నిర్లక్ష్యం వల్ల లేదా ఇతర దోషాల వల్ల సంధ్యావందనం సరిగా చేయలేకపోయాను. కానీ ఇక్కడ భక్తితో సంధ్యావందనం చేసినవారికి, నా వంటి వారికి కూడా అన్ని జన్మలకు సంధ్యా ఫలం లభిస్తుంది.
అన్యత్రాపి ప్రగర్జన్మహిమని తపసి ప్రేమభిర్విప్రకృష్టైర్ధ్యాతః శ్రీమత్పాంశుం త్రివేణీపరివృఢమ్ అతులం తీర్థరాజం ప్రయాగం గోలంకారప్రకాశం స్వయమమరవరం చేతనం తం నమామి
ఇతరత్రా ఎంత తపస్సు, ప్రేమతో ధ్యానం చేసినా, త్రివేణి పవిత్ర ధూళిని దూరంగా ఉన్నవారు కూడా మనసులో ఉంచుతారు. ఆ అపూర్వమైన తీర్థరాజ ప్రయాగాన్ని, వలయాకారంగా ప్రకాశించే, చైతన్యమయమైన ఆ అమరేశ్వరుని నేను నమస్కరిస్తాను.
అస్మాభిః సుతపోన్వతప్త కిమహో ఏజ్యంత కింవాధ్వరాః। పాత్రే దానమదాయి కిం బహువిధం కిం వా సురాశ్చార్చితాః । కిం సత్తీర్థమసేవి కిం ద్విజకులం పూజాదిభిః సత్కృతం యేన ప్రాపి సదా। శివస్య శివదా సా రాజధానీ స్వయమ్
మనము ఏ తపస్సు చేసాము? ఏ యజ్ఞాలు సమర్పించాము? యోగ్యులకు ఏ దానాలు ఇచ్చాము? ఎన్నో విధాల పూజలు చేసాము? దేవతలను ఆరాధించాము? పవిత్ర ప్రదేశాలను సేవించాము? బ్రాహ్మణ కుటుంబాలను గౌరవించాము? ఇవన్నీ వల్లే శివుని శుభదాయకమైన రాజధాని ఎల్లప్పుడూ లభించిందా?
భాగ్యైర్మేఽధిగతా హ్యనేకజనుషాం సర్వాఘవిధ్వంసినీ। సర్వాశ్చర్యమయీ శివపురీ సంసారసింధోస్తరీ । లబ్ధం సజ్జనుషః ఫలం కులమలం చక్రే పవిత్రీకృతః। స్వాత్మా చాప్యఖిలం కృతం కిమపరం సర్వోపరిష్టాత్స్థితమ్
అనేక జన్మల పాపాలను నాశనం చేసే, అద్భుతాలతో నిండిన, శివుని నగరాన్ని నా అదృష్టంతో పొందాను. ఇది సంసారసాగరాన్ని దాటించే తుప్పు వలె. మంచి జన్మకు ఫలం దక్కింది, కుటుంబం పవిత్రమైంది, ఆత్మ సంపూర్ణమైంది. ఇకపై మరేదీ మిగలలేదు, ఇది అన్నింటికీ మించినది.
జీవన్నరః పశ్యతి భద్ర లక్షమేవం వదంతీతి మృషా న యస్మాత్ । తస్మాన్మయా వై వపుషే దృశే న ప్రాప్తాపి కాశీ క్షణభంగురేణ
జీవితంలో లక్షమంది మంగళాలను చూస్తారు అని చెప్పడం అబద్ధం కాదు. అందుకే నా శరీరానికి, చూపుకు, కాశీలో ఒక్క క్షణమైనా దక్కలేదు.
కాశ్యాం విధాతుమమరైరపి దివ్యభూమౌ సత్తీర్థ లింగగణనార్చనతా న శక్యా । యానీహ గుప్త వివృతాని పురాతనాని సిద్ధాని యోజితకరః ప్రణమామి తేభ్యః
కాశీలో ఉన్న పవిత్ర లింగాలను దేవతలు కూడా లెక్కించలేరు. ఇక్కడ ప్రాచీనంగా, దాగి ఉన్నవి, వెలికి వచ్చినవి, సిద్ధమైన పవిత్ర స్థలాలకు నేను చేతులు జోడించి నమస్కరిస్తాను.
కిం భీత్యా దురితవ్రజాత్కిము ముదా పుణ్యైరగణ్యైః కృతైః। కిం విద్యాభ్యసనాన్మదేన జడతాదోషాద్విషాదేన కిమ్ । కిం గర్వేణ ధనోదయాదధనతాతాపేన కిం భోజనాః । స్నాత్వా శ్రీమణికర్ణికాపయసి చేద్విశ్వేశ్వరో దృశ్యతే
పాప భయంతో ఏమి లాభం? ఎన్నో పుణ్యాల ఆనందంతో ఏమి ప్రయోజనం? విద్యాభ్యాసపు గర్వంతో, మాంద్యపు బాధతో ఏమి లాభం? ధన సంపాదన గర్వంతో, దారిద్య్రపు బాధతో ఏమి లాభం? భోజనాలతో ఏమి ప్రయోజనం? శ్రీ మణికర్ణికా జలంలో స్నానం చేసి, విశ్వేశ్వరుని దర్శించగలిగితే చాలు.
అల్పస్ఫీతి నిరామయాపి తనుతా ప్రవ్యక్తశక్యాత్మతా ప్రోత్సాహాఢ్య బలేన కేవలమనోరాగద్వితీయేన యత్ । అప్రాప్యాపి మనోరథైరవిషయాస్వప్నప్రవృత్తేరపి ప్రాప్తా సా। పి గదాధరస్య నగరీ సద్యోపవర్గప్రదా
శరీరం చిన్నదైనా, ఆరోగ్యంగా ఉన్నా, బలహీనంగా ఉన్నా, స్పష్టమైన సామర్థ్యం ఉన్నా, ఉత్సాహంతో, లేదా కేవలం మనసు కోరికతో ఉన్నా, కోరికలతో, కలలతో కూడా అందుకోలేకపోయినా, గదాధరుని నగరం తక్షణమే మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
మన్యేనాత్మకృతిర్నపూర్వపురుషప్రాప్తేర్బలం చాత్ర యన్నాపీదం స్వజన। ప్రమాణమచలం కింస్వాపతాపాదికమ్। యాదుష్ప్రాప గయాప్రయాగయమునా కాశీసుపర్వాగమాత్ప్రాప్తిస్తత్ర। మహాఫలో విజయతే శ్రీశారదానుగ్రహః
నా అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ కార్యం మునుపటి మనుషులకు సాధ్యపడలేదు, ఇక్కడ శక్తి కూడా లేదు. ఇది నా కుటుంబానికి స్థిరమైన ఆధారం కాదు, లేదా కష్టకాలాల్లో నమ్మదగిన ప్రమాణం కాదు. గయ, ప్రయాగ, యమునా, కాశీ వంటి పవిత్ర ప్రదేశాలకు చేరడం ఎంత కష్టమో తెలుసు. అక్కడ, శ్రీ శారదాదేవి అనుగ్రహంతో మహా ఫలితం లభిస్తుంది.
యః శ్రాద్ధసమయే దూరాత్స్మృతోఽపి పితృముక్తిదః । తం గయాయాం స్థితం సాక్షాన్నమామి శ్రీగదాధరమ్
శ్రాద్ధ సమయంలో దూరం నుండైనా ఎవరు ఆయనను స్మరించుకున్నా పితృదేవతలకు మోక్షం ప్రసాదించే వాడు, ఆ గయలో ప్రత్యక్షంగా ఉన్న శ్రీ గదాధరుని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
పంథానం సమతీత్య దుస్తరమిమం దూరాదవీయస్తరం క్షుద్ర వ్యాఘ్రతరక్షుకంటకఫణిప్రత్యార్థిభిః సంకులమ్ । ఆగత్య ప్రథమవ్యయం కృపణవాగ్యాచేజ్జనః । కర్పరీశ్రీమద్వారిగదాధర ప్రతిదినం త్వాం ద్రష్టుముత్కంఠతే
ఈ దుర్గమయమైన మార్గాన్ని దాటి, దూరమైన ప్రదేశానికి చేరి, చిన్న చిన్న ప్రమాదాలు — పులులు, దొంగలు, ముల్లు, పాములు వంటి విఘ్నాలతో నిండిన ఈ ప్రయాణం ముగించాక, మొదటి ఖర్చు దగ్గర కొందరు దయనీయంగా ప్రార్థిస్తూ, 'కర్పరేశ్వరా, మహిమ గల గదాధరా, ప్రతి రోజు నిన్ను దర్శించాలనే తపన నాకు ఉంది' అని మనసులో కోరుకుంటారు.
సర్వాత్మన్నిజదర్శనేన చ గయాశ్రాద్ధేన వై దేవతాః ప్రీణన్విశ్వమనీహవత్కథమిహౌదాసీన్యమాలంబసే । కిం తే సర్వదనిర్దయత్వమధునా కిం వా ప్రభుత్వం కలేః కిం వా సత్వనిరీక్షణం నృషు చిరం కిం వాస్య సేవారుచిః
సర్వవ్యాపకుడా! నీ దర్శనంతో, గయలో శ్రాద్ధం చేయడం వల్ల దేవతలు సంతోషిస్తారు, ప్రపంచం ఆనందిస్తుంది. అయినా ఇక్కడ నీవు ఎందుకు నిర్లక్ష్యంగా ఉంటున్నావు? ఇది నీలో దయలేమేనా? లేక కలియుగ ప్రభావమా? లేక జనుల్లో ధర్మాన్ని పట్టించుకోకపోవడమా? లేదా నీ సేవలో ఆనందం లేకపోవడమా?
గదాధర మయా శ్రాద్ధం సంచీర్ణం త్వత్ప్రసాదతః । అనుజానీహి మాం దేవ గమనాయ గృహం ప్రతి
గదాధరా! నీ కృపతో నేను శ్రాద్ధం పూర్తి చేసుకున్నాను. దేవా! ఇప్పుడు ఇంటికి వెళ్లేందుకు నాకు అనుమతి ఇవ్వు.
చతుర్ణాం దేవతానాం చ స్తోత్రం స్వర్గార్థదాయకమ్ । శ్రాద్ధకాలే పఠేన్నిత్యం స్నానకాలే తు యః పఠేత్
ఈ నలుగురు దేవతల స్తోత్రాన్ని శ్రాద్ధ సమయంలో లేదా స్నానం చేసే సమయంలో ఎవరైనా ప్రతిరోజూ పఠిస్తే, వారికి స్వర్గఫలం లభిస్తుంది.
సర్వతీర్థసమం స్నానం శ్రవణాత్పఠనాజ్జపాత్ । ప్రయాగస్య చ గంగాయా యమునాయాః స్తుతేర్ద్విజ । శ్రవణేన వినశ్యంతి దోషాశ్చైవ తు కర్మజాః
ప్రయాగ, గంగా, యమునా దేవతల స్తోత్రాన్ని వినడం, పఠించడం, జపించడం వలన స్నానం అన్ని తీర్థాలలో స్నానం చేసినట్లే ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ఈ స్తోత్రాన్ని వినడం వలన కర్మఫలితంగా వచ్చిన పాపాలు నశించిపోతాయి.
మహాదేవఉవాచ- శృణు నారద వక్ష్యామి మాహాత్మ్యం తులసీభవమ్ । యచ్ఛ్రుత్వా ముచ్యతే పాపాదాజన్మమరణాంతికాత్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు — నారదా! నేను తులసి జనన మహిమను చెబుతాను. దీన్ని వినేవాడు పాపాల నుండి, జననం నుంచి మరణం వరకు, విముక్తి పొందుతాడు.
పత్రం పుష్పం ఫలం మూలం శాఖా త్వక్స్కంధసంజ్ఞితమ్ । తులసీ సంభవం సర్వం పావనం మృత్తికాదికమ్
తులసి మొక్కలోని ఆకులు, పువ్వులు, ఫలాలు, వేర్లు, కొమ్మలు, తొక్క, కాండం, అలాగే దాని చుట్టూ ఉన్న మట్టి — ఇవన్నీ పవిత్రతను ప్రసాదిస్తాయి.
శరీరం దహ్యతే యేషాం తులసీకాష్ఠవహ్నినా । దత్వా చ తులసీకాష్ఠం సర్వాంగేషు మృతస్య వై
ఎవరెవరి శరీరాలు తులసి చెక్కతో కాల్చబడతాయో, మరణించిన వారి శరీరంపై తులసి చెక్కను ఉంచితే,
పశ్చాద్యః కురుతే దాహం సోఽపి పాపాత్ప్రముచ్యతే । మరణే యస్య సంప్రాప్తం కీర్తనం స్మరణం హరేః
తర్వాత ఆ దహనాన్ని చేసే వాడు కూడా పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు. మరణ సమయంలో హరి నామస్మరణ లేదా కీర్తనం ఉంటే,
తులసీదారుణా దాహో న తస్య పునరావృతిః । యద్యేకం తులసీకాష్ఠం మధ్యే కాష్ఠశతస్య హి
తులసి చెక్కతో దహనం జరిగితే, అతడికి మళ్లీ జననం ఉండదు. వంద చెక్కల మధ్య కనీసం ఒక్క తులసి చెక్క అయినా ఉంటే,