పుష్యా పూర్ణా తథా దీపా విదీపా సూర్యతేజసా । సహస్రవృషదానాత్తు యత్ఫలం లభతే ధ్రువమ్
పుష్య, పూర్ణ, దీప, విదీప — ఇవన్నీ సూర్యుని తేజంతో ప్రకాశిస్తున్నాయి. వెయ్యి ఎద్దులను దానం చేస్తే లభించే ఫలం —
తత్ఫలం సమవాప్నోతి గంగాదర్శనతః క్షణాత్ । ఇయం గంగా మహాపుణ్యా బ్రహ్మఘ్నానాం విశేషతః
ఆ ఫలమే గంగను క్షణమాత్రం దర్శించినా లభిస్తుంది. ఈ గంగా మహా పవిత్రమైనది, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణ హంతకులకు కూడా.
తేషాం నిరయయుక్తానాం గంగా పాపప్రహారిణీ । చంద్ర సూర్యోపరాగే చ యత్ఫలం విద్యతేఽనఘ
నరకానికి బంధించబడినవారికి పాపాలను తొలగించే గంగా, చంద్రగ్రహణం లేదా సూర్యగ్రహణ సమయంలో లభించే ఫలితాన్ని ఇస్తుంది, ఓ నిర్దోషుడా.
తత్ఫలం సమవాప్నోతి గంగాదర్శనమాత్రతః । యథా సూర్యోదయే తాత తమో గచ్ఛతి దూరతః
అదే ఫలితం గంగను కళ్లతో చూడగానే లభిస్తుంది. ఎలా అంటే, ఓ ప్రియమైనవాడా, సూర్యోదయానికి చీకటి దూరంగా పారిపోతుందో అట్లే.
తథా గంగాప్రభావేన విలయం యాతి పాతకమ్ । మాన్యేయం సర్వదా లోకే పవిత్రా పాపనాశినీ
అదే విధంగా గంగ యొక్క మహిమ వల్ల పాపం నశిస్తుంది. ఈ లోకంలో గంగను ఎప్పుడూ గౌరవించాలి. ఆమె పవిత్రురాలు, పాపాలను నాశనం చేసే తల్లి.
కల్యాణరూపా సతతం విష్ణునా నిర్మితా పురా । దివ్యరూపా తు జననీ దీనానాం పావనీ స్మృతా
గంగ ఎప్పుడూ మంగళకరమైన రూపంతో ఉంది. ఆమెను విష్ణువు ఎప్పుడో సృష్టించాడు. ఆమె దివ్యమైన రూపంతో, బాధపడేవారిని పవిత్రం చేసే తల్లిగా గుర్తించబడింది.
దేవానాం చ యథా విష్ణుస్తథా గంగోత్తమా నదీ । యే కుర్వంతి నరాః స్నానం మాఘమాసే నిరంతరమ్
దేవతల్లో విష్ణువు ఎలా ఉన్నాడో, నదుల్లో గంగా అలా గొప్పది. మాఘమాసంలో ఎవరైతే నిరంతరం స్నానం చేస్తారో—
న తేషాం విద్యతే దుఃఖం కల్పానాం చ శతత్రయమ్ । యత్ర గంగా చ యమునా యత్ర చైవ సరస్వతీ । తత్ర స్నాత్వా చ పీత్వా చ ముక్తిభాగీ న సంశయః
వారికి మూడు వందల కల్పాల వరకూ బాధలు ఉండవు. గంగా, యమునా, సరస్వతి కలిసే చోటు ఎక్కడైతే ఉందో, అక్కడ స్నానం చేసి, నీళ్లు తాగితే తప్పకుండా ముక్తి లభిస్తుంది.
మహాదేవ ఉవాచ-। త్వద్వార్తాం ప్రియతో బ్రవీమి యదహం సా స్తుస్తుతిస్తే ప్రభో యద్భుంజే తవ తన్నివేదనమథో యద్యామి సా ప్రేష్యతా । యచ్ఛాంతః స్వపిమి త్వదంఘ్రియుగలే దండప్రణామోఽస్తు నః। స్వామిన్యచ్చ కరోమి తేన స భవాన్విశ్వేశ్వరః ప్రీయతామ్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు— నీ కథను ప్రేమతో చెబుతున్నాను. నేను చేసే స్తోత్రం నీకే అర్పణ. నేను అనుభవించేది నీ ప్రసాదం. నేను ఎక్కడికైనా వెళ్ళినా అది నీ అనుమతితోనే. నేను నిద్రపోతున్నప్పుడు నీ పాదాలకు నమస్కారం జరుగుతుండాలి. నేను చేసే ప్రతిదీ, ఓ విశ్వేశ్వరా, నీకు ఆనందాన్ని కలిగించాలి.
దృష్టేన వందితేనాపి స్పృష్టేన చ ధృతేన కే
దృష్టితో, స్తుతితో, స్పర్శతో, ధరించడముతో—
తావద్ భ్రమంతి భువనే మనుజా భవోత్థ దారిద్య్ర రోగ మరణ వ్యసనాభిభూతాః
ఇంతవరకూ మనుషులు ఈ లోకంలో పుట్టుక వల్ల కలిగే దారిద్ర్యం, వ్యాధి, మరణం, కష్టాల వల్ల తిరుగుతూ ఉంటారు.
యత్సంస్మృతిః సపది కృంతతి దుష్కృతౌఘం పాపావలీం జయతి యోజన లక్షతోఽపి
ఆమెను స్మరించగానే వెంటనే చెడు కార్యాల సముదాయాన్ని తొలగిస్తుంది, పాపాల పరంపరను జయిస్తుంది, లక్ష యోజనల దూరంలో ఉన్నా కూడా.
ఆలోకోత్కంఠితేన ప్రముదిత మనసా వర్త్మ యస్యాః ప్రయాతం సద్యస్మిన్కృత్యమేతామథ ప్రథమ కృతీ జజ్ఞివాన్స్వర్గసింధుమ్
ఆమెను చూడాలని తపనతో, ఆనందంతో ఎవరు ఆమె దారిలో అడుగుపెడతారో, వారు వెంటనే ఆ కార్యాన్ని పూర్తిచేస్తారు. అందుకే మొదట చేసినవారు స్వర్గసముద్రంలో జన్మించారు.
దేవీభూత పరం బ్రహ్మ పరమానందదాయినీ
ఆమె దేవతగా మారింది, పరబ్రహ్మగా, పరమానందాన్ని ప్రసాదించే తల్లిగా నిలిచింది.
సాక్షాద్ధర్మ ద్రవౌఘం మురరిపు చరణాంభోజ పీయూషసారం।। దుఃఖస్యాబ్ధేస్తరిత్రం సురమనుజనుతం స్వర్గసోపాన మార్గమ్। । సర్వాంహోహారి వారి ప్రవర గుణగణంభాసి యా సంవహంతీ
ఆమె నేరుగా ధర్మప్రవాహం, మురరిపువు పాదపద్మాల అమృతసారం. బాధల సముద్రాన్ని దాటించే తడుగు, దేవతలు మానవులు స్తుతించే మార్గం, స్వర్గానికి దారి. ఆమె నీరు అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది, గొప్ప గుణాలతో ప్రకాశిస్తుంది, వాటిని ముందుకు తీసుకెళుతుంది.
స్వఃసింధో దురితాబ్ధిమగ్న జనతా సంతారణి ప్రోల్లసత్కల్లోలా। । మలకాంతినాశితతమస్తోమే జగత్పావని
ఆమె తరంగాలు ఉప్పొంగి, పాపాల సముద్రంలో మునిగిన జనులను రక్షించే స్వర్గనది. ఆమె పవిత్ర కాంతి చీకటి సముదాయాన్ని తొలగిస్తుంది, జగత్తును పవిత్రం చేస్తుంది.
హం హో మానస కంపసే కిము సఖే త్రస్తోభయాన్నారకాత్కిం తే। భీతిరితి శ్రుతిర్దురితకృత్సంజాయతే నారకీ ।। మాభైషీః శృణు మే గతిం యది మయా పాపాచల। స్పర్ద్ధినీ ప్రాప్తా తే నిరయం కథః కిమపరం కిం మే న ధర్మం ధనమ్
హా! హా! ఓ మనసా, నీవు ఎందుకు కంపించుచున్నావు? సఖీ! నరకాన్ని ఎందుకు భయపడుతున్నావు? పాపాల గురించి వినడం వల్ల భయం కలుగుతుంది, పాపాలు చేస్తే నరకం కలుగుతుంది. భయపడవద్దు; నా మార్గాన్ని విను: నన్ను ఆశ్రయించితే పాపపర్వతాన్ని దాటి పోవచ్చు. నరకానికి వెళ్ళినా ఏమి పోయింది? ధర్మమూ, ధనమూ నాకేమీ తగ్గవు.
సర్వేశాది ప్రశంసా ముదమనుభవనం మజ్జనం యత్ర చోక్తం స్వర్నార్యోవీక్ష్యహృష్టా। విబుధ సురపతిః ప్రాప్తిసంభావనేన దేవత్వం తే లభంతే స్ఫుటమ్ అశుభకృతోప్యత్ర వేదాః ప్రమాణమ్
ప్రపంచాధిపతి స్తుతి, ఆనందానుభవం, స్నానం ఎక్కడ ఉన్నాయో, అక్కడ బంగారు నదిని చూసి ఆనందిస్తారు. దేవేంద్రుడు సైతం ఆశతో అక్కడికి వస్తాడు. అక్కడ దుష్టులు కూడా దేవత్వాన్ని పొందుతారు. దీనికి వేదాలే సాక్ష్యం.
బుద్ధే సద్బుద్ధిరేవం భవతు తవ సఖే మానస స్వస్తితే ఽస్తు వాణి ప్రాణప్రియేధి ప్రకట గుణ వపుః ప్రాప్నుహి ప్రాణి పుష్టిం యస్మాత్సర్వైర్భవద్భిః
నీకు మంచి బుద్ధి కలగాలి, ఓ స్నేహితుడా, ఓ మనసా, నీకు శుభం కలగాలి. నీ మాటలు ప్రాణప్రియంగా ఉండాలి, నీకు మంచి గుణాలు, ఆరోగ్యం కలగాలి. ఎందుకంటే మీ అందరి ద్వారా—
శ్రీజాహ్నవీ రవిసుతా పరమేష్ఠిపుత్రీ సింధుత్రయాభరణతీర్థవర ప్రయాగ। । సర్వేశ మామనుగృహాణ నయస్వ చోర్ధ్వమంతస్తమో దశవిధం దలయ స్వధామ్నా
ఓ పవిత్ర జాహ్నవీ, సూర్యుని కుమార్తె, బ్రహ్మ కుమార్తె, మూడు నదులకు అలంకారం అయిన తీర్థరాజ ప్రయాగ, ఓ జగన్నాథా, నన్ను అనుగ్రహించు, పైకి నడిపించు, నీ స్వధామంతో నా అంతరంగంలోని పది విధాల చీకటిని తొలగించు.
వాగీశ విష్ణ్వీశ పురందరాద్యాః పాపప్రణాశాయ విదాంవిదోఽపి। । భజంతి యత్తీరమనీలనీలం సతీర్థరాజో జయతి ప్రయాగః
వాక్పతులు, విష్ణువు, ఇంద్రుడు వంటి దేవతలు, వేదజ్ఞులు కూడా పాపాలను తొలగించేందుకు ఆ గాలి లాంటి నీలిరంగు తీరాన్ని పూజిస్తారు. పవిత్రతలకు రాజైన ప్రయాగం విజయవంతంగా నిలుస్తోంది.
కలిందజా సంగమ వాప్యయత్ర ప్రత్యగ్గతా స్వర్గధునీధునోతి। । అధ్యాత్మ తాపత్రితయం జనస్య స తీర్థరాజో జయతి ప్రయాగః
కళిందీ నది కలిసే చోటు, స్వర్గనది గంగా తూర్పు వైపు ప్రవహిస్తూ ప్రజల మూడు విధాల బాధలను తొలగించే ప్రదేశం — ఆ తీర్థరాజ ప్రయాగం సర్వలోకాలకు శిరోమణిగా నిలుస్తోంది.
శ్యామో వటః శ్యామగుణోవృణోతి స్వచ్ఛాయయా శ్యామల యాజనానామ్। । శ్యామశ్రమం కృంతతి యత్రదృష్టః స తీర్థరాజో జయతి ప్రయాగః
నీలిరంగు వటవృక్షం, నీలమైన గుణాలతో, ఆరాధకులను తన స్వచ్ఛమైన నీడతో కప్పేస్తుంది. దాన్ని చూసినవారికి మానసిక అలసట తొలగిపోతుంది. అలాంటి ప్రదేశమైన ప్రయాగం తీర్థరాజుగా వెలుగొందుతోంది.
బ్రహ్మాదయోప్యాత్మకృతిం విహాయ భజంతి పుణ్యాత్మక భాగధేయమ్
బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు కూడా తమ స్వరూపాలను విడిచిపెట్టి, పవిత్రమైన ఆ భాగ్యాన్ని పొందేందుకు ఇక్కడికి వస్తారు.
యత్సేవయా దేవ నృదేవతాది దేవర్షయః ప్రత్యహమామనంతి। । స్వర్గం చ సర్వోత్తమ భూమిరాజ్యం స తీర్థరాజో జయతి ప్రయాగః
దీనిని సేవించేవారిని దేవతలు, మనుషులు, ఋషులు ప్రతిరోజూ స్తుతిస్తారు. ఇది స్వర్గాన్ని, ఉత్తమ భూమిని, రాజ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. అలాంటి తీర్థరాజ ప్రయాగం విజయవంతంగా నిలుస్తోంది.
ఏనాంసి హంతీతి ప్రసిద్ధవార్తా నామ ప్రతాపేన దృశో భవంతి। । యస్య త్రిలోకీం ప్రతతాప గోభిః స తీర్థరాజో జయతి ప్రయాగః
దీనివల్ల పాపాలు నశిస్తాయని అందరికీ తెలుసు. దీని కీర్తి కనబడుతుంది. దీని గోవుల వల్ల దీప్తి మూడు లోకాలూ వ్యాపిస్తుంది. అలాంటి ప్రయాగం తీర్థరాజుగా వెలుగొందుతోంది.
ధత్తే ఽభితశ్చామర చారుకాంతిం సితాసితే యత్రసరిద్వరేణ్యే
ఎదురుగా, చుట్టూ తెలుపు-నలుపు రంగుల అందాన్ని ధరించిన చోటు, నదులు అడవిలో కలిసే ప్రదేశం.
బ్రాహ్మీనపుత్రీ త్రిపథాస్త్రివేణీ సమాగమే సాక్షతయాగమాత్రాత్
బ్రహ్మ కుమార్తె అయిన త్రిపథా, త్రివేణి సంగమంలో, పూజతో ప్రత్యక్షంగా లభిస్తుంది.
కేషాంచిజ్జన్మకోటిర్వ్రజతి సువచసాం యామియామీతి యస్మిన్కేషాం।। చిత్ప్రేప్సతాం యం నియతమతియతేద్ వర్షవృందం వరిష్ఠమ్। । యత్ప్రాప్తం భాగ్యలక్షైర్భవతి భవతి నో వాస వాచామవాచ్యో। । దిష్ట్యా వేణీ విశిష్టో భవతి దృగతిథిః కం ప్రయాగ ప్రయాగః
కొంతమందికి లక్షల జన్మలు గడిచిపోతూ 'వెళ్లుదాం, వెళ్లుదాం' అని ఆశపడతారు. కానీ పరమార్థాన్ని కోరేవారికి ఉత్తమమైన సంవత్సరాన్ని ఇక్కడ పొందుతారు. వేల అదృష్టాలతో దక్కే దాన్ని మాటల్లో చెప్పలేము. విధిగా త్రివేణి ప్రత్యేకతను పొందుతుంది, ప్రయాగ దర్శనం అరుదైనది.
లోకానామక్షమాణాం మఖకృతిషు కలౌ స్వర్గకామైర్జయ స్తుత్యాది స్తోత్రైర్వచోభిః అగ్నిష్టోమాశ్వమేధ ప్రముఖ మఖఫలం సమ్యగాలోచ్యసాంగం
కలియుగంలో యజ్ఞాలు చేయలేని వారు, స్వర్గాన్ని కోరుతూ స్తోత్రాలు, ప్రార్థనలతో ఇక్కడ సేవిస్తారు. ఇక్కడ అగ్నిష్టోమ, అశ్వమేధాది యజ్ఞఫలాలు సంపూర్ణంగా లభిస్తాయి.