జటాజూటే చ సంధార్య వర్షాణామయుతం స్థితమ్ । న నిఃసృతా తదా గంగా ఈశస్యైవ ప్రభావతః
పది వేల సంవత్సరాలు ఆయన జటాజూటంలో గంగను నిలిపివేశాడు. ఆ సమయంలో గంగా బయటకు రాలేదు. అది ఈశ్వరుని శక్తివల్ల జరిగింది.
విచారితం తదా తేన క్వ గతా మమ మాతృకా । స ధ్యానేన విచార్యైవం గృహీతా చేశ్వరేణ తు
అప్పుడు అతడు — 'నా తల్లి ఎక్కడికి పోయింది?' అని ఆలోచించాడు. ధ్యానంలో ఆలోచించి, ఆమెను ఈశ్వరుడు తీసుకున్నాడని గ్రహించాడు.
తతః కైలాసమగమత్స తు భగీరథో నృపః । తత్ర గత్వా మునిశ్రేష్ఠ హ్యకరోదుల్బణం తపః
ఆ తరువాత భగీరథుడు కైలాసానికి వెళ్లాడు. అక్కడికి చేరుకొని, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, అతడు ఘోర తపస్సు చేశాడు.
ఆరాధితస్తదా తేన దత్తవానహమాపగామ్ । ఏకం కేశం పరిత్యజ్య దత్తా త్రిపథగా తదా
ఆ సమయంలో అతడు నాకు సేవ చేసి సంతుష్టిని కలిగించాడు. నేను ఒక జటాను విడిచిపెట్టి, మూడు మార్గాల్లో ప్రవహించే గంగను ప్రసాదించాను.
స గృహీత్వా గతో గంగాం పాతాలే యత్ర పూర్వజాః । అలకనందా తదా నామ గంగాయాః ప్రథమం స్మృతమ్
ఆయన ఆమెను తీసుకొని పాతాళంలోకి వెళ్లాడు, అక్కడ పూర్వీకులు నివసిస్తున్నారు. ఆ సమయంలో గంగను మొదట అలకానంద అనే పేరుతో పిలిచేవారు.
హరిద్వారే యదాయాతా విష్ణుపాదోదకీ తదా । తదేవ తీర్థం ప్రవరం దేవానామపి దుర్ల్లభమ్
హరిద్వారుకు వచ్చినప్పుడు, ఆమె విష్ణువు పాదజలంగా మారింది. ఆ స్థలం దేవతలకు కూడా దుర్లభమైన అతి ముఖ్యమైన తీర్థంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
తత్తీర్థే చ నరః స్నాత్వా హరిం దృష్ట్వా విశేషతః । ప్రదక్షిణం యే కుర్వంతి న చైతే దుఃఖభాగినః
ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి, హరిని దర్శించి, అక్కడ ప్రదక్షిణ చేయువారు ఎవరైనా, వారు బాధలను అనుభవించరు.
బ్రహ్మహత్యాది పాపానాం రాశయః సంత్యనేకశః । విలయం యాంతి తే సర్వే హరేర్దర్శనతః సదా
బ్రాహ్మణ హత్య వంటి ఎన్నో పెద్ద పాపాలు ఉన్నా, అవన్నీ హరిని దర్శించిన వెంటనే పూర్తిగా నశించిపోతాయి.
ఏకదా కేశవస్థానే హరిద్వారే హ్యహం గతః । తస్మాత్తీర్థప్రభావాచ్చ జాతోఽహం విష్ణురూపవాన్
ఒకసారి నేను హరిద్వారులోని కేశవుని స్థలానికి వెళ్లాను. ఆ తీర్థ మహిమ వల్లనే నేను విష్ణువు రూపాన్ని పొందాను.
యే గచ్ఛంతి నరశ్రేష్ఠాస్తే వై యాంతి హ్యనామయమ్ । చతుర్భుజాస్తు తే లోకాః నరా నార్యశ్చ సర్వశః
అక్కడికి వెళ్లే ఉత్తమ పురుషులు ఎలాంటి వ్యాధి లేకుండా ఉంటారు. వారి లోకాలు నలుగురు భుజాలతో ఉంటాయి; పురుషులు, స్త్రీలు అందరూ అలాగే ఉంటారు.
వైకుంఠం యాంతి తే సర్వే హరేర్దర్శనమాత్రతః । మమాప్యధిక తీర్థం తు హరిద్వారం సుశోభనమ్
హరిని దర్శించగానే వారు అందరూ వైకుంఠానికి వెళ్తారు. నాకు కూడా హరిద్వారమే అత్యుత్తమమైన, అతి అందమైన తీర్థం.
తీర్థానాం ప్రవరం తీర్థం చతుర్వర్గప్రదాయకమ్ । కలౌ ధర్మకరం పుంసాం మోక్షదం చార్థదం తథా
తీర్థాలలో ఇది అగ్రగణ్యమైనది, నాలుగు పురుషార్థాలను ప్రసాదిస్తుంది. కలియుగంలో ధర్మాన్ని పెంచుతుంది, మోక్షాన్ని, ధనాన్ని కూడా ఇస్తుంది.
యత్ర గంగా మహారమ్యా నిత్యం వహతి నిర్మలా । ఏతత్కథానకం పుణ్యం హరిద్వారాఖ్యముత్తమమ్
అక్కడ మహా రమ్యమైన, శాశ్వతంగా పవిత్రంగా ప్రవహించే గంగా ఉంది. ఇదే హరిద్వారమనే అత్యుత్తమమైన పవిత్ర కథనం.
ఉక్తం చ శృణ్వతాం పుంసాం ఫలం భవతి శాశ్వతమ్ । అశ్వమేధే కృతే యాగే గోసహస్రే తథైవ చ
ఇది వినేవారికి శాశ్వతమైన ఫలం లభిస్తుంది. ఇది అశ్వమేధ యాగం చేసినా, వెయ్యి గోమహిషాలను దానం చేసినా లభించే ఫలంతో సమానం.
తత్పుణ్యం లభతే విద్వాన్హరేర్దర్శనమాత్రతః । గోహంతా బ్రహ్మహా చైవ యే చాన్యే పితృఘాతకాః
హరిని దర్శించగానే జ్ఞాని ఆ పుణ్యాన్ని పొందుతాడు. గోవధ చేసినవారు, బ్రాహ్మణ హంతకులు, తండ్రిని హత్య చేసినవారు కూడా అలా ఫలితం పొందుతారు.
ఏవంవిధాని పాపాని బహూన్యపి చ వై ద్విజ । విలయం యాంతి సర్వాణి హరేర్దర్శనమాత్రతః
ఓ ద్విజుడా! ఎంతటి పాపాలైనా, అవన్నీ హరిని దర్శించగానే పూర్తిగా నశించిపోతాయి.
మహాదేవ ఉవాచ-। గాంగం వక్ష్యామి మాహాత్మ్యం యథోక్తం మునిసత్తమ । యస్య శ్రవణమాత్రేణ అఘం నశ్యతి తత్క్షణాత్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు — ఓ మునిశ్రేష్ఠా! నేను గంగామహిమను చెప్పబోతున్నాను. దాన్ని వినగానే పాపం వెంటనే నశిస్తుంది.
గంగాగంగేతి యోబ్రూయాద్యోజనానాం శతైరపి । ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యో విష్ణులోకం స గచ్ఛతి
ఎవరైనా 'గంగా, గంగా' అని వందల యోజనల దూరంలోనుండి పిలిచినా, వారు అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతారు, విష్ణు లోకానికి చేరుకుంటారు.
చరణాబ్జసముద్భూతా గంగా నామేతి విశ్రుతా । పాపానాం స్థూలరాశీనాం నాశినీ చేతి నారద
గంగా అనేది పాదపద్మాలనుండి ఉద్భవించింది అని ప్రసిద్ధి. ఓ నారదా! ఆమె పెద్ద పెద్ద పాపాలను నశింపజేసే తల్లి.
నర్మదా సరయూశ్చైవ తథా వేత్రవతీ నదీ । తాపీ పయోష్ణీ చంద్రా చ విపాశా కర్మనాశినీమ్
నర్మద, సరయూ, అలాగే వేత్రవతీ నది, తాపీ, పయోష్ణీ, చంద్రా, విపాశా — ఇవన్నీ కర్మలను నశింపజేసే నదులు.
పుష్యా పూర్ణా తథా దీపా విదీపా సూర్యతేజసా । సహస్రవృషదానాత్తు యత్ఫలం లభతే ధ్రువమ్
పుష్య, పూర్ణ, దీప, విదీప — ఇవన్నీ సూర్యుని తేజంతో ప్రకాశిస్తున్నాయి. వెయ్యి ఎద్దులను దానం చేస్తే లభించే ఫలం —
తత్ఫలం సమవాప్నోతి గంగాదర్శనతః క్షణాత్ । ఇయం గంగా మహాపుణ్యా బ్రహ్మఘ్నానాం విశేషతః
ఆ ఫలమే గంగను క్షణమాత్రం దర్శించినా లభిస్తుంది. ఈ గంగా మహా పవిత్రమైనది, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణ హంతకులకు కూడా.
తేషాం నిరయయుక్తానాం గంగా పాపప్రహారిణీ । చంద్ర సూర్యోపరాగే చ యత్ఫలం విద్యతేఽనఘ
నరకానికి బంధించబడినవారికి పాపాలను తొలగించే గంగా, చంద్రగ్రహణం లేదా సూర్యగ్రహణ సమయంలో లభించే ఫలితాన్ని ఇస్తుంది, ఓ నిర్దోషుడా.
తత్ఫలం సమవాప్నోతి గంగాదర్శనమాత్రతః । యథా సూర్యోదయే తాత తమో గచ్ఛతి దూరతః
అదే ఫలితం గంగను కళ్లతో చూడగానే లభిస్తుంది. ఎలా అంటే, ఓ ప్రియమైనవాడా, సూర్యోదయానికి చీకటి దూరంగా పారిపోతుందో అట్లే.
తథా గంగాప్రభావేన విలయం యాతి పాతకమ్ । మాన్యేయం సర్వదా లోకే పవిత్రా పాపనాశినీ
అదే విధంగా గంగ యొక్క మహిమ వల్ల పాపం నశిస్తుంది. ఈ లోకంలో గంగను ఎప్పుడూ గౌరవించాలి. ఆమె పవిత్రురాలు, పాపాలను నాశనం చేసే తల్లి.
కల్యాణరూపా సతతం విష్ణునా నిర్మితా పురా । దివ్యరూపా తు జననీ దీనానాం పావనీ స్మృతా
గంగ ఎప్పుడూ మంగళకరమైన రూపంతో ఉంది. ఆమెను విష్ణువు ఎప్పుడో సృష్టించాడు. ఆమె దివ్యమైన రూపంతో, బాధపడేవారిని పవిత్రం చేసే తల్లిగా గుర్తించబడింది.
దేవానాం చ యథా విష్ణుస్తథా గంగోత్తమా నదీ । యే కుర్వంతి నరాః స్నానం మాఘమాసే నిరంతరమ్
దేవతల్లో విష్ణువు ఎలా ఉన్నాడో, నదుల్లో గంగా అలా గొప్పది. మాఘమాసంలో ఎవరైతే నిరంతరం స్నానం చేస్తారో—
న తేషాం విద్యతే దుఃఖం కల్పానాం చ శతత్రయమ్ । యత్ర గంగా చ యమునా యత్ర చైవ సరస్వతీ । తత్ర స్నాత్వా చ పీత్వా చ ముక్తిభాగీ న సంశయః
వారికి మూడు వందల కల్పాల వరకూ బాధలు ఉండవు. గంగా, యమునా, సరస్వతి కలిసే చోటు ఎక్కడైతే ఉందో, అక్కడ స్నానం చేసి, నీళ్లు తాగితే తప్పకుండా ముక్తి లభిస్తుంది.
మహాదేవ ఉవాచ-। త్వద్వార్తాం ప్రియతో బ్రవీమి యదహం సా స్తుస్తుతిస్తే ప్రభో యద్భుంజే తవ తన్నివేదనమథో యద్యామి సా ప్రేష్యతా । యచ్ఛాంతః స్వపిమి త్వదంఘ్రియుగలే దండప్రణామోఽస్తు నః। స్వామిన్యచ్చ కరోమి తేన స భవాన్విశ్వేశ్వరః ప్రీయతామ్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు— నీ కథను ప్రేమతో చెబుతున్నాను. నేను చేసే స్తోత్రం నీకే అర్పణ. నేను అనుభవించేది నీ ప్రసాదం. నేను ఎక్కడికైనా వెళ్ళినా అది నీ అనుమతితోనే. నేను నిద్రపోతున్నప్పుడు నీ పాదాలకు నమస్కారం జరుగుతుండాలి. నేను చేసే ప్రతిదీ, ఓ విశ్వేశ్వరా, నీకు ఆనందాన్ని కలిగించాలి.
దృష్టేన వందితేనాపి స్పృష్టేన చ ధృతేన కే
దృష్టితో, స్తుతితో, స్పర్శతో, ధరించడముతో—