రూపం తృతీయనేత్రాగ్నౌ దానవాః శలభా యథా । రుపం దృష్ట్వా భగవతో రౌద్రజ్వాలామయం నృప
మూడవ కన్ను నుండి వచ్చిన అగ్నిలో, దానవుల రూపాలు పురుగుల్లా కాలిపోయాయి. భయంకరమైన జ్వాలలతో కూడిన భగవంతుని రూపాన్ని చూసి, రాజా!
శుంభాదయస్తదా దైత్యా రాహుప్రభృతయశ్చ యే । రుద్రం నిరీక్ష్య సంత్రస్తాః పాతాలం వివిశుర్భయాత్
ఆ సమయంలో శుంభుడు మొదలైన దైత్యులు, రాహువు వంటి వారు, రుద్రుణ్ని చూసి భయంతో పాతాళంలోకి పారిపోయారు.
సేనాభటాననేకాంశ్చ హతాన్దృష్ట్వా మహామృధే । శుంభాదీన్హతశేషాంస్తాన్దృష్ట్వాత్మానం పలాయితాన్
మహాయుద్ధంలో అనేక మంది సైనికులు చనిపోయిన దృశ్యాన్ని, శుంభుడు మొదలైన వారు మిగిలినవారు కూడా నాశనం కావడాన్ని, తామే పారిపోతున్నామని చూసారు.
తదా జాలంధరః సంఖ్యే ఏకో గిరిరివస్థితః । పరమార్థం రుద్రరూపం హృష్టః సాక్షాద్విలోకయన్
ఆ సమయంలో జాలంధరుడు ఒక్కడే పర్వతంలా నిలబడి, పరమార్థమైన రుద్రుని స్వరూపాన్ని ఆనందంగా ప్రత్యక్షంగా చూశాడు.
తతో జాలంధరః ప్రాహ మహాదేవం ప్రహస్య చ । రూపం సంహర యేన త్వం దహసే సచరాచరమ్
అప్పుడా జాలంధరుడు నవ్వుతూ మహాదేవునితో ఇలా అన్నాడు: 'నీవు చరాచరమంతటిని కాల్చే ఆ రూపాన్ని ఉపసంహరించు.'
శస్త్రేణ కురు సంగ్రామం త్యక్త్వా యోగబలం నిజమ్ । ఇతి జాలంధరవచః శ్రుత్వోవాచ తతః శివః
'నీ యోగబలాన్ని విడిచిపెట్టి, ఆయుధాలతో యుద్ధం చేయి.' జాలంధరుని మాటలు విని, శివుడు ఇలా అన్నాడు.
వరం వరయ దైత్యేశ ప్రీతోఽస్మి తవ కర్మణా । ఈదృక్షమపి మద్రూపం దృష్ట్వా యన్నిర్భయోఽధునా
'దైత్యాధిపతి! నీ కార్యంతో నేను సంతోషించాను. నా ఇలాంటి రూపాన్ని చూసినా నీవు భయపడకుండా ఉన్నావు. కావలసిన వరాన్ని కోరుకో.'
అపి బ్రహ్మాండమఖిలం మద్రూపస్యాస్య దానవ । తేజసో వీక్షణేనాలం తత్ర త్వమసి నిర్భయః
'దానవా! నా ఈ రూపాన్ని చూసి బ్రహ్మాండమంతా తట్టుకోలేకపోతుంది. అయినా ఇక్కడ నీవు భయపడకుండా ఉన్నావు.'
నారద ఉవాచ- ఇతి శంభోః ప్రసాదం చ మత్వా సంసారనిస్పృహః । జాలంధరో హరాద్వవ్రే ముక్తిం సాయుజ్యతాం పరామ్
నారదుడు చెప్పాడు: 'శంభుని అనుగ్రహాన్ని గ్రహించిన జాలంధరుడు, లోకాసక్తి లేకుండా, హరుని నుండి పరమమైన ముక్తిని—ఏకత్వాన్ని—కోరాడు.'
శ్రీమహాదేవ ఉవాచ-। దివ్యం దేహమిదం దైత్య భోగసిద్ధియుతం తవ । వృందా మనోహరం రమ్యమిహస్థం కాలమశ్నుతే
శ్రీమహాదేవుడు అన్నాడు: 'దైత్యా! నీకు ఈ దివ్యదేహం, అనుభవాలు, సిద్ధులతో కూడి ఉంది. వృందా ఆకర్షణీయమైనది, అందమైనది, ఇక్కడే ఉండి తన కాలాన్ని అనుభవిస్తుంది.'
ముహూర్తం పరమాత్మానం తమేకాకినమవ్యయమ్ । అబుద్ధ్వా త్యజసే మూర్ఖ కథం త్వం ముక్తిమిచ్ఛసి
'ఒక క్షణం కూడా పరమాత్మను—ఏకత్వంగా, నశించనిదిగా ఉన్నదాన్ని—తెలియకుండా వదిలేస్తావు. మూర్ఖుడా! అలా చేస్తూ ముక్తిని ఎలా కోరగలవు?'
వృందా తవ ప్రియా రాజ్ఞీ హృతా సా యోగమాయయా । బ్రహ్మస్వరూపం విజ్ఞాయ ప్రాప్తా తత్పరమం పదమ్
'నీ ప్రియమైన రాణి వృందా, యోగమాయ వల్ల అపహరించబడింది. బ్రహ్మస్వరూపాన్ని తెలుసుకొని, ఆమె పరమపదాన్ని పొందింది.'
ఇదానీం దుర్ల్లభా సా చ తత్పదం చైవ దుర్ల్లభమ్ । స్వర్గాపవర్గయోర్మధ్యే సంసారే వరమాప్నుహి
ఇప్పుడు అది దొరకడం చాలా కష్టం, ఆ పరమ పదమూ అందరికీ చేరడం అంత సులభం కాదు. స్వర్గం, మోక్షం మధ్య ఈ సంసారంలో నీవు ఏది మంచిదో అదే ఎంచుకో.
జాలంధర ఉవాచ- దేవముక్తపదం లభ్యం కృతకృత్యేన కేనచిత్ । ఇదానీం కృతకృత్యోఽస్మి యత్త్వాం పశ్యే త్వయా హతః
జాలంధరుడు ఇలా అన్నాడు — దేవతలు, ముక్తులు పొందే స్థానం ఎవరు తమ కార్యాన్ని పూర్తిచేసారో వారికి లభిస్తుంది. ఇప్పుడు నిన్ను చూసినందుకు, నీ చేతిలో నేను చనిపోతున్నందుకు నా పని పూర్తయింది.
శివ ఉవాచ- మత్స్థానం పరమం క్షేత్రం యది త్వం గంతుముత్సుకః । తర్హి మాం కోపయస్వాశు దైత్యం హత్వా దృఢైః శరైః
శివుడు ఇలా అన్నాడు — నీవు నా పరమ స్థలానికి వెళ్లాలని ఆశపడితే, వెంటనే ఆ దానవుణ్ణి బలమైన బాణాలతో చంపి నన్ను కోపపెట్టవు.
తతోఽహం త్వాం హనిష్యామి మత్స్థానం యాస్యసేఽనఘ । మహేశ్వరవచః శ్రుత్వా ప్రాహ జాలంధరః శివమ్
అప్పుడు నేను నిన్ను సంహరిస్తాను, నీవు పాపరహితుడవై నా లోకానికి వస్తావు. మహేశ్వరుని మాటలు విని జాలంధరుడు శివునితో మాట్లాడాడు.
త్వయి సర్వజగత్పూజ్యే పూర్వం న ప్రహరామ్యహమ్
ఈ లోకమంతా నిన్ను పూజిస్తుంటే, ముందుగా నేను నిన్ను దాడి చేయను.
నారద ఉవాచ- ఏవముక్తో జఘానాశు సింధుజం విశిఖైః శివః । తే శరాః సింధుపుత్రస్య దేహలగ్నా విభాంతి చ
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — ఇలా అన్న వెంటనే శివుడు సముద్రుని కుమారుడిని బాణాలతో వేగంగా గాయపరిచాడు. ఆ బాణాలు సముద్రుని కుమారుని శరీరంలో మెరిసిపోతూ కనిపించాయి.
యథా లోహగిరిప్రాంతే వేణవో వహ్నిదీపితాః । జాలంధరో హరస్యాంగం పూరయామాస మార్గణైః
ఇనుప కొండ అంచున మంటపట్టిన గడ్డి వలె, జాలంధరుడు హరుడి అవయవాలను బాణాలతో నింపాడు.
తైః శరైః శుశుభే రుద్రో యథా ఖం ఖేచరాకులమ్ । జాలంధరేశయోర్యుద్ధం తథా ద్వంద్వమభూన్నృప
ఆ బాణాలతో రుద్రుడు ఆకాశంలో దేవతలు గుమిగూడినట్టు ప్రకాశించాడు. రాజా! అలా జాలంధరుడు, హరుడు ఇద్దరి మధ్య గొప్ప యుద్ధం మొదలైంది.
హరాదన్యేన హంతాస్తి న సోఢాన్యోఽర్ణవాత్మజాత్ । గిరికోటిసహస్రైస్తు తదా పృథ్వీపుటోద్ధృతైః
హరుడిని తప్ప మరెవ్వరూ సముద్రుని కుమారుడిని తట్టుకోలేరు. అప్పుడు భూమిని పగలగొట్టి వేల కొండ శిఖరాలను తీసి,
పూరయామాస సమరే సింధుజః పార్వతీపతిమ్ । తతః శూలేన నిహతో రుద్రేణోరసి దానవః
యుద్ధంలో సముద్రుని కుమారుడు పార్వతీపతిని వాటితో నింపాడు. వెంటనే రుద్రుడు తన త్రిశూలంతో ఆ దానవుణ్ని ఛాతీలో గాయపరిచాడు.
నిఃససార ముఖాత్తస్య జ్వరో జంభో భయంకరః । స చ వీరజ్వరోనామ సింహవక్త్రో నరాకృతిః
అప్పుడు అతని నోటినుండి జంభుడిలా భయంకరమైన జ్వరం బయటకు వచ్చింది. ఆ జ్వరం 'వీరజ్వరం' అని పిలవబడుతుంది; అది సింహం ముఖం, మానవాకారం కలిగి ఉంది.
దైత్యదేహాద్వినిష్క్రాంతం దృష్ట్వా సింహముఖం జ్వరమ్ । హుంకారమకరోద్ఘోరం శరభస్తత్ర నిర్యయౌ
దానవుని శరీరం నుంచి సింహముఖం గల జ్వరం బయటకు వస్తున్నదాన్ని చూసి, శరభుడు ఘోరంగా అరచి అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
శివస్య నిఃసృతేనాసౌ శరభేణ నిపాతితః । అజేయం శంకరం దృష్ట్వా వృషభేంద్రేణ సంయుతమ్
శివుని నుండి వచ్చిన ఆ జ్వరాన్ని శరభుడు సంహరించాడు. ఓ దుర్జయుడైన శంకరుడు వృషభేంద్రునితో కలిసి ఉన్నాడని చూసి,
ఆయయౌ వృషభాభ్యాశే తరసా సాగరాత్మజః । వృషం పుచ్ఛే గృహీత్వా చ భ్రామయామాస చాంబరే
సముద్రుని కుమారుడు వేగంగా వృషభం దగ్గరకు వచ్చాడు. వృషభాన్ని తోక పట్టుకుని ఆకాశంలో తిప్పాడు.
జాలంధరో మహాబాహుశ్చిక్షేప హిమవద్గిరౌ । తతస్త్రిశూలమత్యుగ్రం ముమోచ గిరిజాపతిః
బలవంతుడు అయిన జాలంధరుడు దానిని హిమవంతం మీదకు విసిరేశాడు. వెంటనే గిరిజాపతి అత్యంత ఘోరమైన త్రిశూలాన్ని వదిలాడు.
తద్ధస్తేన గృహీత్వా చ దైత్యేశః శివసన్నిధౌ । రథారూఢో ధనుర్గృహ్య కాలకేదారమబ్ధిజః
దానిని చేతితో పట్టుకుని, దానవాధిపతి శివుని సమక్షంలో తన రథంపై ఎక్కి, విల్లు పట్టుకుని, సముద్రుని కుమారుడు కాలక్షేత్రానికి వెళ్లాడు.
పూరయామాస విశిఖైః శివముర్వీతలే స్థితమ్ । ఉగ్రః శస్త్రాఞ్ఛరాన్ఛిత్వా బాణై రథమచూర్ణయత్
భూమిమీద నిలబడి ఉన్న శివుని బాణాలతో నింపాడు. భయంకరుడు ఆయుధాలు, బాణాలను తెంచి, తన బాణాలతో రథాన్ని ధ్వంసం చేశాడు.
దశయోజనవిస్తీర్ణం సారథ్యశ్వ సమన్వితమ్ । జాలంరోఽపి విరథో అభ్యధావన్మృధే శివమ్
పది యోజనాల వెడల్పుతో, సారథి, గుర్రాలు కలిగిన ఆ రథం పోయినా, జాలంధరుడు రథం లేకపోయినా యుద్ధంలో శివుని మీద దూకాడు.