రతిం త్యక్త్వా వియోగార్తః శ్రీకంఠోఽహం త్వయా కృతః । వాసుదేవోఽపి మాం త్యక్తం న జానాతి త్వయా ప్రియే
'ఆనందాన్ని వదిలి, వियोगంలో బాధపడుతున్నాను. నీవు నన్ను విడిచిపెట్టావు, అందుకే శ్రీకంఠుడైన నేను బాధపడుతున్నాను. వాసుదేవుడూ నన్ను వదిలేశాడు, ప్రియమైనవాడా, అతనికీ నీవు తెలియవు.'
యజ్ఞే దక్షస్యాగ్నికుండే శిరో దేవి హుతం త్వయా । భూయో హి భవతీ లబ్ధా కథం త్యజసి మాం పునః
'దక్షుని యజ్ఞంలో, అమ్మా, నువ్వు నీ తలని అగ్నికుండలో అర్పించావు. మళ్లీ నీవు నాకు దొరికావు. మరలా నన్ను ఎందుకు విడిచిపోతున్నావు?'
ఉతిష్ఠోతిష్ఠ చార్వంగి గిరిజే మాం ప్రబోధయ । అత్రాంతరే శివం జ్ఞాత్వా దైత్యమాయావిమోహితమ్
'లేచి రా, లేచి రా, సుందరాంగినీ! గిరిజా, నన్ను మేల్కొనిపర్చు!' ఇదిలా జరుగుతుండగా, శివుడు తాను దానవ మాయకు గురయ్యానని గ్రహించాడు.
దేవతాగణమధ్యస్థో హ్యంతరిక్షాదుపాగమత్ । విలపంతమువాచేదమదృశ్యః కమలాసనః
దేవతల మధ్య నిలబడి, ఆకాశం నుండి దిగివచ్చాడు. అప్పటికి అతను విలపిస్తూ ఉండగా, కనబడని కమలాసనుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు.
బ్రహ్మోవాచ- త్వం శోకమోహపితృమాతృవివర్జితోఽసి దుఃఖం సుఖం సుతకలత్రరిపుర్న చాస్తి । జాతోఽసి నైవ జనకేన జనిష్యమాణస్త్వం మన్యసే ఋషిగణైశ్చ కుతో విమోహః
బ్రహ్మా ఇలా అన్నాడు — 'నీకు దుఃఖం, మోహం, తండ్రి, తల్లి లేవు; నీవు బాధ, ఆనందం, సంతానం, భార్య, శత్రువు ఏదీ కలిగి లేవు. నిన్ను ఎవరూ పుట్టించలేదు, నీవు పుట్టబోయే వాడివి కూడా కాదు; మునులు కూడా ఇదే చెబుతున్నారు — నీకు మోహం ఎలా కలుగుతుంది?'
ఏకోఽసి నాథ బహుధా కృతవిగ్రహోఽసి సూర్యో యథా జలధివీచిషు దృశ్యమానః । ధ్యానేన యాంతి యమినస్తవ పాదమూలం రూపం పరం దురవబోధమవాచ్యమేవ
'ప్రభూ! నీవొక్కడివే అయినా అనేక రూపాలు ధరించేవాడివి. సముద్రపు అలల్లో సూర్యుడు కనబడినట్టు. యములు ధ్యానం ద్వారా నీ పాదాలను చేరుతారు. నీ పరమ రూపం గ్రహించడానికి చాలా కష్టం, అది మాటల్లో చెప్పలేం.'
నైషా ప్రియా తవ సమానతయా విపన్నా జాలంధరేణ రచితాం జహి దేవ మాయామ్ । సా పార్వతీ కమలకోశగతా హి శంభో యుద్ధస్వ వైరినివహం జహి పాహి చాస్మాన్
'ప్రభూ! నీవు కోల్పోయినది నీ నిజమైన ప్రియమైనది కాదు; జాలంధరుడు సృష్టించిన మాయ మాత్రమే. ఆ మాయను తొలగించు. పార్వతీ కమలంలో ఉంది, శంభూ! శత్రువులను యుద్ధంలో సంహరించు, మమ్మల్ని రక్షించు.'
శ్రుత్వేతి బ్రహ్మణో వాక్యమవబుద్ధో మహేశ్వరః । జ్ఞాత్వా తాం దానవీమాయాం ముమోచ మహతీ శిలామ్
బ్రహ్మా మాటలు విని, మహేశ్వరుడు అర్థం చేసుకున్నాడు. అది దానవ మాయ అని గ్రహించి, పెద్ద రాయిని విసిరాడు.
తయా జఘాన సమరే దైత్యకోటిశతత్రయమ్ । తతో వృషభమారుహ్య క్రోధేన మహతా నృప
ఆ రాయితో యుద్ధంలో మూడు వందల మిలియన్ దానవులను సంహరించాడు. ఆపై, మహా కోపంతో వృషభంపై ఎక్కాడు, రాజా!
ధనుః పినాకం యుద్ధాయ ధూర్జటిర్జగృహే శరాన్ । అథ మాయాపరిత్యక్తం శర్వమాలోక్య సింధుజః
ధూర్జటి యుద్ధానికి తన పినాక ధనస్సు, బాణాలను తీసుకున్నాడు. ఆ సమయంలో, మాయను వదిలిన శర్వుడిని చూసి సముద్రుని కుమారుడు ఆశ్చర్యపోయాడు.
సురేశమోహనం మాయాజాలమత్యద్భుతం నృప । అన్యదావిశ్చకారాశు భృశం మాయామహాబలమ్
రాజా! జాలంధరుడు వెంటనే మరొక అద్భుతమైన, శక్తివంతమైన మాయాజాలాన్ని సృష్టించి, దేవతాధిపతిని మాయలో పడేశాడు.
జాలంధరః కోటిభుజో బభూవ వృక్షాస్త్రశస్త్రైర్యుయుధే వృషాంకమ్ । అథాంతరాలే పృథివీం చకార సముద్రసూనుర్గిరిధాతుమండితామ్ 6.18.
జాలంధరుడు కోటి చేతులతో, చెట్లు, ఆయుధాలు, అస్త్రాలతో వృషభంపై నిలబడి యుద్ధం చేశాడు. అప్పుడు సముద్రుని కుమారుడు ఒక్కసారిగా భూమిని పర్వతాలతో అలంకరించాడు.
దేవతాయతనై రమ్యైర్నానాపుష్పసమాకులైః । మండితాం నృప భూమిం చ చకారోదధినందనః । నృత్యంతి యత్రాప్సరసో మేనకాద్యా మనోహరా
ఆ భూమిని దేవాలయాలతో, ఎన్నో రకాల పువ్వులతో అందంగా తీర్చిదిద్దాడు, రాజా! అక్కడ మేనకాదులు వంటి అప్సరసలు నాట్యం చేస్తూ కనిపించేవారు.
విస్మృత్య శంభుస్తదపాస్యకార్ముకం సద్యః ప్రతస్థే వృషభోపరి స్థితః । వాదిత్రగీతైర్భువి మోహితో భృశం దైత్యేంద్రమాయామయ తాండవేన సః
శంభుడు తనను తాను మర్చిపోయి, వెంటనే తన విల్లు పక్కన పెట్టి, వృషభంపై నిలబడి, భూమిపై మాయా రాజు తాండవంతో, వాద్యగీతాల మధ్య, మోహించబడ్డాడు.
విమోహితం వీక్ష్య వృషస్థితం హరం నిత్యం సముద్రః సహ తాండవేన । గీతేన వాద్యేన చ నృత్యలీలయా ననాద రూపీ తరసా విమోహితుమ్
ఎప్పుడూ వృషభంపై కూర్చున్న హరుడిని మోహితుడిగా చూసి, సముద్రం తాండవంతో పాటుగా, పాటలు, వాద్యాలు, నాట్యక్రీడతో కలిపి, అనేక రూపాల్లో గర్జిస్తూ, హరుణ్ని ఆకర్షించడానికి వేగంగా ప్రయత్నించిందని చెప్పాలి.
జంతూన్క్షిప్త్వోదధౌ తాంశ్చ సహస్రం స తతోత్సవః । క్వ చ తా దేవతాః సర్వాః క్వ నందిప్రముఖా గణాః
అతడు వేలాది జీవులను ఆ సముద్రంలో వేసి, ఆ సందర్భాన్ని ఒక పెద్ద ఉత్సవంగా మార్చాడు. కానీ, ఆ సమయంలో ఆ దేవతలు ఎక్కడ? నంది మొదలైన గణాలు ఎక్కడ?
అపి త్వం మాననీయోఽసి మోహితో దైత్యమాయయా । కిమద్య శంభో భగవన్నుపేక్ష్యతే ఉదీర్యచక్రం జఠరస్థితం చ
పూజించదగినవాడవైన నీవు కూడా, దైత్య మాయ వల్ల మోహితుడవయ్యావు. శంభూ! నీవు ఈ రోజు నీ చక్రాన్ని, నీ పొట్టలో ఉన్నదాన్ని ఎందుకు పట్టించుకోవడం లేదు?
వధాయ చాస్యైవ కృతం మహేశ జాలంధరం సంహరతే న చాజౌ । ఇతి కృష్ణస్య వచనాత్తత్స్మృత్వాత్మానమీశ్వరమ్
మహేశ్వరా! అతని వధకోసమే జాలంధరుడు యుద్ధంలో నిలిచాడు, కానీ కృష్ణుని మాట విని, తనను తానే పరమేశ్వరుడిగా గుర్తు చేసుకున్నాడు.
ఆరుహ్య వృషభం శీఘ్రమాజగామ మహారణమ్ । తమాగతం శివం దృష్ట్వా సర్వసైన్యసమావృతః
వృషభాన్ని వేగంగా ఎక్కి, మహా యుద్ధరంగంలోకి ప్రవేశించాడు. శివుడు వచ్చి, తన సైన్యంతో చుట్టుముట్టిన దృశ్యాన్ని చూశాడు.
రురోధ సమరే రాజన్క్రుద్ధో జాలంధరోఽసురః । హరస్య కుపితస్యాసీత్సృష్టిసంహారకారకమ్
రాజా! కోపంతో ఉన్న జాలంధరుడు యుద్ధంలో హరుణ్ని అడ్డగించాడు. హరుడి కోపం వల్ల సృష్టి, లయశక్తి ఉద్భవించాయి.
రూపం తృతీయనేత్రాగ్నౌ దానవాః శలభా యథా । రుపం దృష్ట్వా భగవతో రౌద్రజ్వాలామయం నృప
మూడవ కన్ను నుండి వచ్చిన అగ్నిలో, దానవుల రూపాలు పురుగుల్లా కాలిపోయాయి. భయంకరమైన జ్వాలలతో కూడిన భగవంతుని రూపాన్ని చూసి, రాజా!
శుంభాదయస్తదా దైత్యా రాహుప్రభృతయశ్చ యే । రుద్రం నిరీక్ష్య సంత్రస్తాః పాతాలం వివిశుర్భయాత్
ఆ సమయంలో శుంభుడు మొదలైన దైత్యులు, రాహువు వంటి వారు, రుద్రుణ్ని చూసి భయంతో పాతాళంలోకి పారిపోయారు.
సేనాభటాననేకాంశ్చ హతాన్దృష్ట్వా మహామృధే । శుంభాదీన్హతశేషాంస్తాన్దృష్ట్వాత్మానం పలాయితాన్
మహాయుద్ధంలో అనేక మంది సైనికులు చనిపోయిన దృశ్యాన్ని, శుంభుడు మొదలైన వారు మిగిలినవారు కూడా నాశనం కావడాన్ని, తామే పారిపోతున్నామని చూసారు.
తదా జాలంధరః సంఖ్యే ఏకో గిరిరివస్థితః । పరమార్థం రుద్రరూపం హృష్టః సాక్షాద్విలోకయన్
ఆ సమయంలో జాలంధరుడు ఒక్కడే పర్వతంలా నిలబడి, పరమార్థమైన రుద్రుని స్వరూపాన్ని ఆనందంగా ప్రత్యక్షంగా చూశాడు.
తతో జాలంధరః ప్రాహ మహాదేవం ప్రహస్య చ । రూపం సంహర యేన త్వం దహసే సచరాచరమ్
అప్పుడా జాలంధరుడు నవ్వుతూ మహాదేవునితో ఇలా అన్నాడు: 'నీవు చరాచరమంతటిని కాల్చే ఆ రూపాన్ని ఉపసంహరించు.'
శస్త్రేణ కురు సంగ్రామం త్యక్త్వా యోగబలం నిజమ్ । ఇతి జాలంధరవచః శ్రుత్వోవాచ తతః శివః
'నీ యోగబలాన్ని విడిచిపెట్టి, ఆయుధాలతో యుద్ధం చేయి.' జాలంధరుని మాటలు విని, శివుడు ఇలా అన్నాడు.
వరం వరయ దైత్యేశ ప్రీతోఽస్మి తవ కర్మణా । ఈదృక్షమపి మద్రూపం దృష్ట్వా యన్నిర్భయోఽధునా
'దైత్యాధిపతి! నీ కార్యంతో నేను సంతోషించాను. నా ఇలాంటి రూపాన్ని చూసినా నీవు భయపడకుండా ఉన్నావు. కావలసిన వరాన్ని కోరుకో.'
అపి బ్రహ్మాండమఖిలం మద్రూపస్యాస్య దానవ । తేజసో వీక్షణేనాలం తత్ర త్వమసి నిర్భయః
'దానవా! నా ఈ రూపాన్ని చూసి బ్రహ్మాండమంతా తట్టుకోలేకపోతుంది. అయినా ఇక్కడ నీవు భయపడకుండా ఉన్నావు.'
నారద ఉవాచ- ఇతి శంభోః ప్రసాదం చ మత్వా సంసారనిస్పృహః । జాలంధరో హరాద్వవ్రే ముక్తిం సాయుజ్యతాం పరామ్
నారదుడు చెప్పాడు: 'శంభుని అనుగ్రహాన్ని గ్రహించిన జాలంధరుడు, లోకాసక్తి లేకుండా, హరుని నుండి పరమమైన ముక్తిని—ఏకత్వాన్ని—కోరాడు.'
శ్రీమహాదేవ ఉవాచ-। దివ్యం దేహమిదం దైత్య భోగసిద్ధియుతం తవ । వృందా మనోహరం రమ్యమిహస్థం కాలమశ్నుతే
శ్రీమహాదేవుడు అన్నాడు: 'దైత్యా! నీకు ఈ దివ్యదేహం, అనుభవాలు, సిద్ధులతో కూడి ఉంది. వృందా ఆకర్షణీయమైనది, అందమైనది, ఇక్కడే ఉండి తన కాలాన్ని అనుభవిస్తుంది.'