పుత్రప్రీత్యాసురాన్హంతుం సగణః శంకరోఽపి చ । తతో ఘోరతరం యుద్ధమభూదద్భుతసైన్యయోః
తన కుమారునిపై ప్రేమతో శంకరుడు కూడా తన గణాలతో కలిసి రాక్షసులను సంహరించేందుకు బయలుదేరాడు; అప్పుడు ఆ అద్భుతమైన సైన్యాల మధ్య మరింత భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
హరసింధుజయోర్యుద్ధే గతప్రాణేవ రోదసీ । అథ జాలంధరః క్రుద్ధో బాణం సంధాయ దారుణమ్
హరుడు, సింధుజుడి మధ్య యుద్ధంలో భూమి, ఆకాశం ప్రాణం లేని విధంగా కనిపించాయి; అప్పుడు కోపంతో జాలంధరుడు భయంకరమైన బాణాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
సహస్రశతసంఖ్యాకైః పత్రైః సర్వత్ర భూషితమ్ । దైత్యేంద్రస్తేన బాణేన లలాటేతాడయచ్ఛివమ్
వెయ్యి వందల రెక్కలతో అందంగా అలంకరించబడిన ఆ బాణంతో, దానవేంద్రుడు శివుని నుదుటిపై బలంగా కొట్టాడు.
మమజ్జాపుంఖమర్యాదం లలాటే శంకరస్య చ । భాలే శశాంకవచ్ఛంభోః స రరాజ మహాప్రభః
ఆ బాణపు అంచు శంకరుని నుదుటి సరిహద్దులో మునిగిపోయింది; శంభుని నుదుటిపై ఆ బాణం చంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తూ మెరిసింది.
యథాదిత్యో హి ఘర్మాంతే సంధ్యాకాలేంబుదాగమే । అథ రుద్రో మహాబాణం జగ్రాహ జ్వలనోపమమ్
ఎలా అంటే, వేసవి ముగిసినప్పుడు సూర్యుడు సంధ్యాకాలంలో మేఘాల మధ్య మెరిసేలా, అప్పుడు రుద్రుడు అగ్నిలా మండే గొప్ప బాణాన్ని పట్టుకున్నాడు.
యస్య వేగే తు పవనః ఫలే యస్యాగ్నిభాస్కరౌ । కాలో గ్రంథిషు సర్వేషు శరే దేవీ ధరా స్థితా
ఆ బాణానికి గాలి వేగం, అంచు అగ్ని, సూర్యుడు లాంటి ప్రకాశం; దాని ముడుల్లో కాలం ఉంది, భూమిదేవి ఆ బాణంలో స్థిరంగా ఉంది.
హరస్తేన శరేణాశు వివ్యాధ హృది సింధుజమ్ । తేన బాణప్రహారేణ రుధిరౌఘపరిప్లుతః
ఆ బాణంతో హరుడు సింధుజుని హృదయంలో వేగంగా పొడిచాడు; ఆ బాణపు దెబ్బతో అతడు రక్తపు ప్రవాహంలో తడిసిపోయాడు.
పపాత శరభిన్నాంగో వజ్రాహత ఇవాచలః । తదా దైత్యాః సమాక్రందన్జగర్జుః ప్రమథాస్తథా
బాణం గాయపరిచిన శరీరంతో అతడు వజ్రంతో కొట్టిన పర్వతంలా పడిపోయాడు; అప్పుడు దానవులు అరవడం మొదలుపెట్టారు, అలాగే ప్రమథగణాలు కూడా.
సింధుజం మూర్ఛితం దృష్ట్వా రురుధుర్దానవాః శివమ్ । రక్షార్థముద్యతాః కేచిత్కేచిత్తం పరితః స్థితాః
సింధుజుడు అపస్మారంలో ఉన్నాడని చూసి, దానవులు శివుని చుట్టుముట్టారు; కొందరు అతన్ని రక్షించేందుకు సిద్ధమయ్యారు, మరికొందరు చుట్టూ నిలబడ్డారు.
యావజ్జాలంధరో మూర్ఛాం ప్రాప్తో వారిధినందనః । తావద్రుద్రేణ నారాచైర్హతా జాలంధరీ చమూః
జాలంధరుడు, సముద్రుని కుమారుడు, ఇంకా అపస్మారంలో ఉన్నప్పుడే, రుద్రుడు బాణాలతో జాలంధరుని సైన్యాన్ని సంహరించాడు.
చిరాజ్జాలంధరస్త్యక్త్వా మూర్ఛాం సైన్యం హతం నృప । దృష్ట్వా భయాన్వితః సేనాం వికీర్ణాం చ తథా రణే
చాలా సేపటి తరువాత జాలంధరుడు అపస్మారాన్ని వదిలి, తన సైన్యం నాశనం అయిందని, యుద్ధంలో చెల్లాచెదురైందని చూసి భయంతో నిండిపోయాడు.
తతః కావ్యం స సస్మార మనసా పరమం గురుమ్ । స్మృతస్తేన త్వరన్ప్రాప్తః కవిర్జాలంధరం ప్రతి
అప్పుడు అతడు తన మనసులో పరమ గురువు కావ్యుని స్మరించాడు; తనను స్మరించగానే, కావ్యుడు వేగంగా జాలంధరుని వద్దకు వచ్చాడు.
స్వస్తి కృత్వా జగాదాథ భార్గవః సింధునందనమ్ । కిం కరోమి మహారాజ తవ కార్యం మహాబల
ఆశీర్వచనం చెప్పి, భృగుకులవంశజుడు, సముద్రుని కుమారుడైన మహారాజును అడిగాడు: 'ఓ మహాబలవంతుడా! నీకు నేను ఏం చేయాలి? నీ కోరిక ఏమిటి?'
నారద ఉవాచ- ఇతి కావ్యవచః శ్రుత్వా భార్గవం బహు మానయన్ । నత్వా గురుమువాచాథ రాజా జాలంధరస్తథా
నారదుడు చెప్పెను — కావ్యుడు చెప్పిన మాటలు విని, భృగుని ఎంతో గౌరవించి, రాజు జాలంధరుడు తన గురువుకు నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
రాజోవాచ- జీవయైతాన్మృతాఞ్ఛుక్ర దైత్యాన్సర్వాన్సమంతతః । ఇత్యుక్తః సింధుజేనాజౌ సైన్యం తత్ర వ్యలోకయత్
రాజు అన్నాడు — 'శుక్రాచార్యా! ఈ యుద్ధభూమిలో చనిపోయిన అందరు దైత్యులను తిరిగి బ్రతికించు.' అని సముద్రుని కుమారుడు చెప్పగానే, శుక్రుడు ఆ సైన్యాన్ని యుద్ధరంగంలో చూశాడు.
పంచవింశత్సహస్రాణి యోజనానాం ప్రమాణతః । దైత్యాంగరథసంకీర్ణముపర్యుపరి పార్థివ
ఓ రాజా! అక్కడ ఇరవై ఐదు వేల యోజనాల మేర భూమి, దైత్యులు, రథాలు, శరీర భాగాలతో పొరలుగా కప్పబడి ఉండింది.
ఉచ్ఛ్రయే పంచనవతియోజనానాం మహీం చితామ్ । యోధవాహనదేహాద్యైరివ పూర్ణాం ధరాం తతః
అక్కడ తొంభై ఐదు యోజనాల పొడవునా యుద్ధభూమి, యోధులు, వాహనాలు, జంతువుల శవాలతో, ఒక పెద్ద చితిలా నిండిపోయింది.
మంత్రోదకేన చాభ్యుక్ష్య దైత్యానుత్థాపయత్కవిః । యావద్రుద్రో జటాజూటం బబంధ భుజగైర్దృఢమ్
మంత్రజలంతో ఆ దైత్యులపై అభిషేకం చేసి, కావ్యుడు వారిని బ్రతికించాడు. అప్పటికి రుద్రుడు తన జటలను పాములతో గట్టిగా కట్టుకుంటూ ఉన్నాడు.
తావత్కావ్యేన తత్సైన్యం మంత్రేణోత్థాపితం నృప । వ్యాఘ్రాన్యథా కేసరిణో గజేంద్రాః శూకరాన్యథా
అదే సమయంలో, కావ్యుని మంత్రబలంతో ఆ సైన్యం మళ్లీ లేచింది, రాజా! అది సింహం పిలిచినప్పుడు పులులు, ఏనుగు పిలిచినప్పుడు ఇతర ఏనుగులు, పంది పిలిచినప్పుడు పందులు లేచినట్టు అయింది.
ఆగతాన్దానవాన్దృష్ట్వా చింతయామాస శంకరః । కిమేతదిహ సంజాతం మృతాన్సృజతి కుత్రచిత్
దానవులు తిరిగి వచ్చినదాన్ని చూసి, శంకరుడు ఆశ్చర్యపడి ఆలోచించాడు: 'ఇక్కడ ఏమైంది? చనిపోయినవాళ్లను ఎవరు బ్రతికిస్తున్నారు?'
దదర్శ చింతయన్కావ్య ఇతి తస్మిన్రణే భవః । జీవయంతం రణే దైత్యాన్ధావంతం వేగవత్తరమ్
అలా ఆలోచిస్తూ ఉండగా, భవుడు ఆ యుద్ధరంగంలో కావ్యుణ్ణి చూసాడు. అతడు దైత్యులను బ్రతికిస్తూ, వారు మరింత వేగంగా పరుగెత్తుతున్నారు.
తతః క్రుద్ధో మహాదేవః శుక్రం హంతుం మనో దధే । త్రిశూలినమనుజ్ఞాయ రహశ్చోవాచ తం కవిః
అప్పుడే మహాదేవుడు కోపంతో శుక్రుణ్ని సంహరించాలనుకున్నాడు. కాని కావ్యుడు అది గ్రహించి, త్రిశూలధారికి అనుమతి తీసుకుని, ఒంటరిగా అతనితో మాట్లాడాడు.
బ్రాహ్మణోఽహం కథం హంసి సర్వవిద్యావిశారదమ్ । బ్రహ్మహత్యా మయి హతే తవ రుద్ర భవిష్యతి
'నేను బ్రాహ్మణుడను. అన్ని విద్యల్లో నైపుణ్యం కలవాడిని. నన్ను ఎలా చంపగలవు? ఓ రుద్రా! నన్ను చంపితే బ్రహ్మహత్య పాపం నీ మీద పడుతుంది.'
ఇతి శ్రుత్వా కవేర్వాక్యం శూలం తత్యాజ శంకరః । స్మృత్వా తత్పూర్వవృత్తాంతం యల్లగ్నం బ్రహ్మణః శిరః
కావ్యుని మాటలు విని, శంకరుడు త్రిశూలాన్ని పక్కన పెట్టాడు. అప్పుడతడు, బ్రహ్మదేవుని తల తనకు అంటుకున్న పూర్వ సంఘటనను గుర్తు చేసుకున్నాడు.
బ్రాహ్మణో న హి హంతవ్యో హరన్ప్రాణానపి ప్రియాన్ । అయం తు జీవయన్దైత్యాన్నిగ్రాహ్యః సర్వథా మయా
'బ్రాహ్మణుడిని చంపకూడదు. అతడు ఎంత ప్రియమైనవాళ్ల ప్రాణాలు తీసినా. కానీ ఇతడు దైత్యులను బ్రతికిస్తున్నందున, ఏ విధమైనా ఇతడిని ఆపాలి.'
తస్మాదేనం క్షిపామ్యాశు స్త్రీయోనౌ దైత్యజీవనమ్ । ఏవముక్తవతః శంభోస్తృతీయనయనాద్ద్రుతమ్
'అందుకే, ఇతడిని దైత్యుల ప్రాణాలతో పాటు ఒక స్త్రీ గర్భంలో వేస్తాను.' అని శంభుడు చెప్పగానే, తన మూడవ కన్ను నుండి వేగంగా—
కృత్యా వివాసా చాత్యుగ్రా ముక్తకేశీ మహోదరా । స్థూలలంబస్తనీ యోనీ దంష్ట్రాలోచనభీషణా
ఒక భయంకరమైన కృత్యా బయలుదేరింది. ఆమె జుట్టు విప్పి, పెద్ద పొట్టతో, బరువైన వేలాడే వక్షోజాలతో, భయంకరమైన యోని, పెళ్లికూతురు వంటి దంతాలు, భయానకమైన కళ్ళతో కనిపించింది.
ఆజ్ఞాపయేతి స తయా ప్రోక్తస్తామబ్రవీచ్ఛివః । కృత్యే త్వం దానవాచార్యం స్వయోనౌ క్షిప దుర్మతిమ్
'ఆజ్ఞాపించు!' అని ఆమె చెప్పగా, శివుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ కృత్యా! దైత్య గురువైన ఆ దుర్మార్గుణ్ని నీ గర్భంలో వేయి.'
యావజ్జాలంధరం హన్మి తావదేనం భగే వహ । హతే జాలంధరే దైత్యే పశ్చాన్నిస్తీర్య మోచయ
'నేను జాలంధరుణ్ని సంహరించే వరకు, ఇతడిని నీ గర్భంలో ఉంచు. జాలంధరుడు చనిపోయిన తరువాత ఇతడిని విడుదల చేయి.'
హరేణోక్తేతి సా కృత్యా భార్గవం సమధావత । పపాత భూమౌ తాం దృష్ట్వా కవిర్దైత్యాః ప్రదుద్రువుః
హరుడు ఇలా ఆజ్ఞాపించగానే, కృత్యా భృగుపుత్రుడి మీద దూకింది. ఆమె భూమిపై పడిపోతుండగా, కావ్యుడు, దైత్యులు భయంతో పారిపోయారు.