అచింత్యైవ గదాపాతం సోఽసురో భృశదారుణః । ప్రహత్య ముష్టినా చండం పాతయామాస భూతలే
ఆ భయంకరమైన అసురుడు ఊహించలేని గదదెబ్బతో దాడి చేశాడు. వెంటనే ముష్టితో చండుడిని కొట్టి, భూమిపై పడేశాడు.
చండీశశస్త్రాభిహతో రోమకంఠో మహాసురః । చండీశం పాదయోర్ధృత్వా రథమూర్ధ్ని న్యపాతయత్
చండీశుని ఆయుధం దెబ్బ తగిలి రోమకంఠుడు, ఆ మహాసురుడు, చండీశుని పాదాలు పట్టుకుని రథం పైభాగంలో పడేశాడు.
పపాత సహసా భూమౌ యయౌ తం భీషణేక్షణః । ఉరునేత్రేణ సమరే హతో లంబోదరః శరైః 6.17.
అతడు అకస్మాత్తుగా భూమిపై పడిపోయాడు. భయంకరమైన చూపుతో ఉన్నవాడు అతని దగ్గరకు వచ్చాడు. యుద్ధంలో ఊరునేత్రుడు తన బాణాలతో లంబోదరుణ్ణి సంహరించాడు.
దంతేనోరసి తం హత్వా పాతయామాస భూతలే । ఊరునేత్రః క్షణాచ్ఛాంతిమాగత్యాశు రథం క్షణాత్
దంతంతో ఛాతీలో కొట్టి అతన్ని చంపి భూమిపై పడేశాడు. ఊరునేత్రుడు తక్షణమే శాంతిని పొందాడు, వెంటనే తన రథంపైకి ఎక్కాడు.
జఘాన ముద్గరేణాసౌ మూర్ధ్ని సిందూరమండితే । గణేశ్వరః పట్టిశేన జఘానోరసి దానవమ్
వెంగపూతతో అలంకరించబడిన తలపై ముసలితో గణపతి కొట్టాడు; ఆ గణాధిపతి, పటిషతో ఆ దానవుని ఛాతీను పొడిచాడు.
తన్ముఖాదథ నిష్క్రాంతో నవశీర్షోఽసురో మహాన్ । అష్టాదశభుజో రాజన్సోఽప్యధావత శాంకరిమ్
ఆ తరువాత, అతని నోటిలోనుంచి తొమ్మిది తలలతో, పదహారు చేతులతో గొప్ప రాక్షసుడు బయటికొచ్చాడు, ఓ రాజా! అతడు శంకరుని వైపు పరుగెత్తాడు.
నవశీర్షోరునేత్రాభ్యాం రణే రుద్ధో వినాయకః । జర్జరీకృతదేహోఽపి జగ్రాహ పరశుం రుషా
తొమ్మిది తలలవాడు, విస్తారమైన కళ్లవాడు యుద్ధంలో వినాయకుడిని అడ్డుకున్నారు; శరీరం బాగా గాయపడినా, కోపంతో అతడు తన పరశువును పట్టుకున్నాడు.
తేన చిచ్ఛేద శస్త్రాణి తయోరాజౌ గణేశ్వరః । రుద్ధం గణేశ్వరం దృష్ట్వా తాభ్యాం సంఖ్యేఽథ షణ్ముఖః
ఆ పరశువుతో గణేశ్వరుడు ఆ ఇద్దరు రాజుల ఆయుధాలను నశింపజేశాడు; యుద్ధంలో గణేశ్వరుడు వారిద్దరితో అడ్డుపడినట్టు చూసి, అప్పుడు షణ్ముఖుడు—
శీఘ్రమాగత్య సేనానీర్జఘాన నవశీర్షకమ్ । నవశీర్షం రణే హత్వా ఉరునేత్రమధావత
సేనాధిపతి వేగంగా వచ్చి, తొమ్మిది తలలవాడిని చంపాడు; యుద్ధంలో అతన్ని సంహరించిన తరువాత, విస్తారమైన కళ్లవాడి వైపు పరుగెత్తాడు.
స్కందః స్వశక్తిఘాతేన పాతయామాస తం నృప । పశ్యఞ్జాలంధరః స్కందం యయౌ సైన్యేన సంవృతః
స్వంత శక్తితో స్కందుడు అతన్ని నేలకూల్చాడు, ఓ రాజా! ఇది చూసి, జాలంధరుడు తన సైన్యంతో కూడి స్కందుని వైపు దూసుకొచ్చాడు.
పుత్రప్రీత్యాసురాన్హంతుం సగణః శంకరోఽపి చ । తతో ఘోరతరం యుద్ధమభూదద్భుతసైన్యయోః
తన కుమారునిపై ప్రేమతో శంకరుడు కూడా తన గణాలతో కలిసి రాక్షసులను సంహరించేందుకు బయలుదేరాడు; అప్పుడు ఆ అద్భుతమైన సైన్యాల మధ్య మరింత భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
హరసింధుజయోర్యుద్ధే గతప్రాణేవ రోదసీ । అథ జాలంధరః క్రుద్ధో బాణం సంధాయ దారుణమ్
హరుడు, సింధుజుడి మధ్య యుద్ధంలో భూమి, ఆకాశం ప్రాణం లేని విధంగా కనిపించాయి; అప్పుడు కోపంతో జాలంధరుడు భయంకరమైన బాణాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
సహస్రశతసంఖ్యాకైః పత్రైః సర్వత్ర భూషితమ్ । దైత్యేంద్రస్తేన బాణేన లలాటేతాడయచ్ఛివమ్
వెయ్యి వందల రెక్కలతో అందంగా అలంకరించబడిన ఆ బాణంతో, దానవేంద్రుడు శివుని నుదుటిపై బలంగా కొట్టాడు.
మమజ్జాపుంఖమర్యాదం లలాటే శంకరస్య చ । భాలే శశాంకవచ్ఛంభోః స రరాజ మహాప్రభః
ఆ బాణపు అంచు శంకరుని నుదుటి సరిహద్దులో మునిగిపోయింది; శంభుని నుదుటిపై ఆ బాణం చంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తూ మెరిసింది.
యథాదిత్యో హి ఘర్మాంతే సంధ్యాకాలేంబుదాగమే । అథ రుద్రో మహాబాణం జగ్రాహ జ్వలనోపమమ్
ఎలా అంటే, వేసవి ముగిసినప్పుడు సూర్యుడు సంధ్యాకాలంలో మేఘాల మధ్య మెరిసేలా, అప్పుడు రుద్రుడు అగ్నిలా మండే గొప్ప బాణాన్ని పట్టుకున్నాడు.
యస్య వేగే తు పవనః ఫలే యస్యాగ్నిభాస్కరౌ । కాలో గ్రంథిషు సర్వేషు శరే దేవీ ధరా స్థితా
ఆ బాణానికి గాలి వేగం, అంచు అగ్ని, సూర్యుడు లాంటి ప్రకాశం; దాని ముడుల్లో కాలం ఉంది, భూమిదేవి ఆ బాణంలో స్థిరంగా ఉంది.
హరస్తేన శరేణాశు వివ్యాధ హృది సింధుజమ్ । తేన బాణప్రహారేణ రుధిరౌఘపరిప్లుతః
ఆ బాణంతో హరుడు సింధుజుని హృదయంలో వేగంగా పొడిచాడు; ఆ బాణపు దెబ్బతో అతడు రక్తపు ప్రవాహంలో తడిసిపోయాడు.
పపాత శరభిన్నాంగో వజ్రాహత ఇవాచలః । తదా దైత్యాః సమాక్రందన్జగర్జుః ప్రమథాస్తథా
బాణం గాయపరిచిన శరీరంతో అతడు వజ్రంతో కొట్టిన పర్వతంలా పడిపోయాడు; అప్పుడు దానవులు అరవడం మొదలుపెట్టారు, అలాగే ప్రమథగణాలు కూడా.
సింధుజం మూర్ఛితం దృష్ట్వా రురుధుర్దానవాః శివమ్ । రక్షార్థముద్యతాః కేచిత్కేచిత్తం పరితః స్థితాః
సింధుజుడు అపస్మారంలో ఉన్నాడని చూసి, దానవులు శివుని చుట్టుముట్టారు; కొందరు అతన్ని రక్షించేందుకు సిద్ధమయ్యారు, మరికొందరు చుట్టూ నిలబడ్డారు.
యావజ్జాలంధరో మూర్ఛాం ప్రాప్తో వారిధినందనః । తావద్రుద్రేణ నారాచైర్హతా జాలంధరీ చమూః
జాలంధరుడు, సముద్రుని కుమారుడు, ఇంకా అపస్మారంలో ఉన్నప్పుడే, రుద్రుడు బాణాలతో జాలంధరుని సైన్యాన్ని సంహరించాడు.
చిరాజ్జాలంధరస్త్యక్త్వా మూర్ఛాం సైన్యం హతం నృప । దృష్ట్వా భయాన్వితః సేనాం వికీర్ణాం చ తథా రణే
చాలా సేపటి తరువాత జాలంధరుడు అపస్మారాన్ని వదిలి, తన సైన్యం నాశనం అయిందని, యుద్ధంలో చెల్లాచెదురైందని చూసి భయంతో నిండిపోయాడు.
తతః కావ్యం స సస్మార మనసా పరమం గురుమ్ । స్మృతస్తేన త్వరన్ప్రాప్తః కవిర్జాలంధరం ప్రతి
అప్పుడు అతడు తన మనసులో పరమ గురువు కావ్యుని స్మరించాడు; తనను స్మరించగానే, కావ్యుడు వేగంగా జాలంధరుని వద్దకు వచ్చాడు.
స్వస్తి కృత్వా జగాదాథ భార్గవః సింధునందనమ్ । కిం కరోమి మహారాజ తవ కార్యం మహాబల
ఆశీర్వచనం చెప్పి, భృగుకులవంశజుడు, సముద్రుని కుమారుడైన మహారాజును అడిగాడు: 'ఓ మహాబలవంతుడా! నీకు నేను ఏం చేయాలి? నీ కోరిక ఏమిటి?'
నారద ఉవాచ- ఇతి కావ్యవచః శ్రుత్వా భార్గవం బహు మానయన్ । నత్వా గురుమువాచాథ రాజా జాలంధరస్తథా
నారదుడు చెప్పెను — కావ్యుడు చెప్పిన మాటలు విని, భృగుని ఎంతో గౌరవించి, రాజు జాలంధరుడు తన గురువుకు నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
రాజోవాచ- జీవయైతాన్మృతాఞ్ఛుక్ర దైత్యాన్సర్వాన్సమంతతః । ఇత్యుక్తః సింధుజేనాజౌ సైన్యం తత్ర వ్యలోకయత్
రాజు అన్నాడు — 'శుక్రాచార్యా! ఈ యుద్ధభూమిలో చనిపోయిన అందరు దైత్యులను తిరిగి బ్రతికించు.' అని సముద్రుని కుమారుడు చెప్పగానే, శుక్రుడు ఆ సైన్యాన్ని యుద్ధరంగంలో చూశాడు.
పంచవింశత్సహస్రాణి యోజనానాం ప్రమాణతః । దైత్యాంగరథసంకీర్ణముపర్యుపరి పార్థివ
ఓ రాజా! అక్కడ ఇరవై ఐదు వేల యోజనాల మేర భూమి, దైత్యులు, రథాలు, శరీర భాగాలతో పొరలుగా కప్పబడి ఉండింది.
ఉచ్ఛ్రయే పంచనవతియోజనానాం మహీం చితామ్ । యోధవాహనదేహాద్యైరివ పూర్ణాం ధరాం తతః
అక్కడ తొంభై ఐదు యోజనాల పొడవునా యుద్ధభూమి, యోధులు, వాహనాలు, జంతువుల శవాలతో, ఒక పెద్ద చితిలా నిండిపోయింది.
మంత్రోదకేన చాభ్యుక్ష్య దైత్యానుత్థాపయత్కవిః । యావద్రుద్రో జటాజూటం బబంధ భుజగైర్దృఢమ్
మంత్రజలంతో ఆ దైత్యులపై అభిషేకం చేసి, కావ్యుడు వారిని బ్రతికించాడు. అప్పటికి రుద్రుడు తన జటలను పాములతో గట్టిగా కట్టుకుంటూ ఉన్నాడు.
తావత్కావ్యేన తత్సైన్యం మంత్రేణోత్థాపితం నృప । వ్యాఘ్రాన్యథా కేసరిణో గజేంద్రాః శూకరాన్యథా
అదే సమయంలో, కావ్యుని మంత్రబలంతో ఆ సైన్యం మళ్లీ లేచింది, రాజా! అది సింహం పిలిచినప్పుడు పులులు, ఏనుగు పిలిచినప్పుడు ఇతర ఏనుగులు, పంది పిలిచినప్పుడు పందులు లేచినట్టు అయింది.
ఆగతాన్దానవాన్దృష్ట్వా చింతయామాస శంకరః । కిమేతదిహ సంజాతం మృతాన్సృజతి కుత్రచిత్
దానవులు తిరిగి వచ్చినదాన్ని చూసి, శంకరుడు ఆశ్చర్యపడి ఆలోచించాడు: 'ఇక్కడ ఏమైంది? చనిపోయినవాళ్లను ఎవరు బ్రతికిస్తున్నారు?'