మందాకినీం దదర్శాథ పతంతీం మానసోత్తరే । హారమాలామివాయాంతీం వివిక్తాం గగనస్రజః
ఆమె మనససరోవరానికి ఉత్తరంగా పడుతున్న మందాకినిని చూసింది. ఆ నదీ ప్రవాహం ఆకాశహారాలలో ప్రత్యేకంగా, ముత్యాల హారంలా దిగుతూ కనిపించింది.
మందాకిన్యాః పయఃపూరో హ్యాకృష్టః స్వర్గతో యథా । శ్రుతీనాం పూరధారేవ బ్రహ్మణో వదనచ్యుతా
మందాకినీ జల ప్రవాహం పరలోకంనుండి లాగినట్లుగా, బ్రహ్మదేవుని నోటినుండి ప్రవహించే శ్రుతిప్రవాహంలా కనిపించింది.
దృష్ట్వా ముమోద తాం గంగాం స్నాత్వా చాలిసమన్వితా । సంపూజ్య స్వతనుం పశ్చాన్నివిష్టా స్వర్ణదీతటే
ఆ గంగను చూసి ఆమె ఆనందించింది. సఖులతో కలిసి స్నానం చేసి, తన స్వరూపాన్ని పూజించి, తరువాత బంగారు నదీ తీరంలో కూర్చుంది.
పరస్పరమథాలోక్య గౌరీ ప్రాహ సఖీం జయామ్ । త్వం గచ్ఛ మద్వపుః కృత్వా తత్సమీపం సఖీ త్వరా
తర్వాత, ఒకదానిని ఒకటి చూడగా, గౌరీ తన సఖి జయకు ఇలా చెప్పింది: 'సఖీ, నీవు నా రూపం ధరించి త్వరగా అతని దగ్గరకు వెళ్లు.'
జానీహి తత్వం కిం శంభుర్యది వాన్యో భవిష్యతి । యద్యసౌ త్వాం సమాలింగ్య కురుతే చుంబనాదికమ్
'అతను నిజంగా శంభువా లేదా మరొకరా అని తెలుసుకో. అతను నిన్ను ఆలింగనం చేస్తే లేదా ముద్దు పెట్టాలని ప్రయత్నిస్తే,'
తదా మాయాం సమాస్థాయ జానీహ్యసురమాగతమ్ । యది చేత్త్వాం ప్రతిబ్రూయాన్మన్నిమిత్తం శుభాశుభమ్
'అప్పుడు మాయారూపం ధరించి, వచ్చినవాడు అసురుడేనని తెలుసుకో. నన్ను గురించి మంచిదైనా చెడిదైనా ఏదైనా అడిగితే,'
అసంశయం పినాకీ స్యాదత్రాగత్య బ్రవీహి మామ్ । ఇత్యాదిష్టా జయా దేవ్యా గతా గంగాధరాంతికమ్
'అప్పుడు నిస్సందేహంగా అతను పినాకిని. అక్కడికి వెళ్లి నాకు చెప్పు.' దేవి ఇలా ఆజ్ఞాపించగా, జయ గంగాధరుని దగ్గరకు వెళ్లింది.
తామాయాంతీం స దృష్ట్వా చ భృశం మన్మథపీడితః । చకారాలింగనం తస్యా గౌరీరూపేణ భావయన్
ఆమె వస్తున్నదాన్ని చూసి, మన్మథబాధతో బాధపడుతున్న జాలంధరుడు, ఆమెను గౌరీగా భావించి ఆలింగనం చేశాడు.
తతో జాలంధరః సద్యో వీర్యం స్వం ప్రముమోచహ । అల్పేంద్రియశ్చ సంజాతో వేగతః కురునందన
ఆ సమయంలో జాలంధరుడు వెంటనే తన వీర్యాన్ని విడిచాడు. కోరిక వల్ల అతని ఇంద్రియాలు బలహీనమయ్యాయి, కురునందనా.
తయా సప్రోదితో దైత్య న త్వం రుద్రో భవిష్యసి । అల్పవీర్యోఽధమాచారో నాహం గౌరీ హి తత్సఖీ
ఆమె అతనిని మందలిస్తూ ఇలా చెప్పింది: 'నీవు రుద్రుడు కాదవు, నీ బలం తక్కువ, నీ ప్రవర్తన కూడా చెడ్డది. నేను గౌరీను కాదు, ఆమె సఖిని మాత్రమే.'
ఇత్యుక్త్వా నిజమాస్థాయ రూపం సా ప్రాహ తం పునః । అనేన బత పాపేన హతస్త్వం హి పినాకినా
ఇలా చెప్పి, ఆమె తన నిజరూపాన్ని ధరించి మళ్లీ ఇలా అన్నది: 'ఈ పాపకార్యంతో నీవు తప్పక పినాకినిచేత నాశనం అయ్యేవాడవు.'
ఇతి జ్ఞాత్వా చ సా ప్రాప్తా తత్ర గత్వాబ్రవీదుమామ్ । దేవి జాలంధరో హ్యేష న శంభుస్తవ వల్లభః
ఇది తెలుసుకుని, ఆమె అక్కడికి వెళ్లి ఉమాదేవికి ఇలా చెప్పింది: 'దేవీ, ఇది జాలంధరుడు, నీ ప్రియుడైన శంభువు కాదు.'
తతో భయార్తా హరవల్లభాభూద్ద్రుతం వివేశాథ సరోజమధ్యే । సఖ్యో భ్రమర్యః కమలేషు జాతా భయేన జాలంధరజేన రాజన్
అప్పుడు భయంతో హరుని ప్రియమైన ఆమె వేగంగా కమలపు మధ్యలోకి ప్రవేశించింది. ఆమెకు తోడుగా ఉన్న మధుమఖి సఖులు, జాలంధరుని భయంతో కమలాలుగా మారిపోయారు, ఓ రాజా.
అత్రాంతరే వనగతామదృష్ట్వా తాం నృపాంగనామ్ । భీతాస్తు రక్షకాస్తస్యాః సత్వరం రణమాయయుః
అదే సమయంలో, అడవిలో ఉన్న రాజకుమార్తె కనబడకపోవడంతో, ఆమెను కాపాడుతున్న వారు భయపడి వెంటనే యుద్ధభూమికి పరుగెత్తారు.
తతః శుంభేన తే పృష్టాస్తం నత్వోచుః ససాధ్వసాః । ఆత్మనః పరిహారార్థో విష్ణుమిత్యసురేశ్వరమ్
ఆ తరువాత శుంభుడు వారిని అడిగాడు. వారు భయంతో నమస్కరించి, అసురాధిపతికి, 'మన రక్షణ కోసం విష్ణువుని ఆశ్రయించాం' అని చెప్పారు.
శ్రుత్వా వృందాం హృతాం త్రస్తో రుద్రాత్త్యక్త్వాథ సంగరమ్ । శుంభేన ప్రేషితౌ చండముండౌ జాలంధరం ప్రతి
వృందా అపహరించబడిందని విని, రుద్రుడు భయంతో యుద్ధాన్ని వదిలేసి వెళ్లిపోయాడు. శుంభుడు చండ, ముండలను జాలంధరుని వద్దకు పంపించాడు.
మానసోత్తరమాగత్య దానవౌ వేగవత్తరౌ । హరరూపధరం దైత్యం ఊచతుర్విటపాన్తరే
ఆ ఇద్దరు వేగవంతమైన దానవులు సరస్సు ఉత్తర తీరానికి చేరుకుని, హరుని రూపం ధరించిన దైత్యుని చెట్ల వెనుకనుండి పలికారు.
కిం తయా నృపశార్దూల విదేశగతయా శ్రియా । అరయో యాం న పశ్యంతి బంధుభిర్యా న భుజ్యతే
ఓ రాజసింహా, పరదేశానికి వెళ్లిపోయిన, శత్రువులు చూడని, బంధువులు అనుభవించని అదృష్టం మనకు ఏమి ఉపయోగం?
జితః శుంభో హతం సైన్యం దేవ రుద్రేణ తే రణే । ఏహ్యేహి కురు సంగ్రామం న త్వం ప్రాప్నోషి పార్వతీమ్
శుంభుడు ఓడిపోయాడు, నీ సైన్యం రుద్రుని చేతిలో నశించింది. రా, ఇప్పుడు యుద్ధం చేయి, నీకు పార్వతిని పొందడం సాధ్యం కాదు.
పంచాననస్య మహిషీం కథం ప్రాప్నోతి జంబుకః । అంధకారః కథం రాజన్ప్రాప్నోతి సవితుః ప్రభామ్
ఐదు ముఖాలవాడైన శివుని భార్యను ఒక నక్క ఎలా పొందగలదు? ఓ రాజా, చీకటి ఎప్పుడైనా సూర్యుని ప్రకాశాన్ని తాకగలదా?
తవ జాలంధరాత్పీఠాద్ధృతా రాజ్ఞీ మురారిణా । ఇతి సంశ్రూయతే వార్తా తస్మాత్త్వం కురు సంగరమ్
నీ రాణిని నీ ఆసనం నుండి మురారి అపహరించాడు అని వార్త వినిపిస్తోంది. అందుకే, నీవు యుద్ధం చేయాలి.
రణే శర్వం విజిత్యాశు భవ సర్వేశ్వరేశ్వరః । అథవా శివనారాచైః ఖండితో యాసి తత్పదమ్
యుద్ధంలో శర్వుడిని త్వరగా జయించి అందరికీ అధిపతిగా మారు. లేదా శివుని బాణాలతో పడిపోతే, పరమస్థితిని చేరుతావు.
ఇతి జాలంధరః శ్రుత్వా భాషితం చండముండయోః । నిఃససార గిరేస్తస్మాత్సక్రోధం రక్తలోచనః
చండ, ముండల మాటలు విని, జాలంధరుడు కోపంతో కళ్లెరుపు చేసి ఆ పర్వతం నుండి బయటకు వచ్చాడు.
చండముండౌ సమాశ్వాస్య త్యక్త్వా రూపం హరస్య చ । గచ్ఛఞ్జాలంధరో మార్గే దుర్వారణమువాచ హ
చండ, ముండలను ధైర్యపరచి, హరుని రూపాన్ని వదిలి, జాలంధరుడు మార్గంలో దుర్వారణుడితో ఇలా అన్నాడు.
పశ్య దుర్వారణేదానీం తత్ర యద్విష్ణునా కృతమ్ । మాయామాశ్రిత్య సా రాజ్ఞీ వృందా నీతాత్మనః పదమ్
దుర్వారణా, అక్కడ విష్ణువు ఇప్పుడు చేసిన పని చూడు. తన మాయతో ఆ రాణి వృందను తన స్థానానికి తీసుకెళ్లాడు.
గృహే స్థితస్య జామాతుర్విశ్వసేన్నైవ బుద్ధిమాన్ । నూనం తస్మై ప్రదత్వా చ కన్యకాం విసృజేద్బుధః
ఇంట్లో ఉండే అల్లుడిని పూర్తిగా నమ్మకూడదు. కూతురిని ఇచ్చిన తర్వాత, తెలివైనవాడు అతన్ని పంపించాలి.
జామాతరం గృహే నైవ స్థాపయేత్సర్వథా నరః । ధనదారాదికం సర్వం స గృహ్ణాతి శనైః శనైః
ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ మనిషి తన ఇంట్లో అల్లుడిని ఉంచకూడదు. ఎందుకంటే, అతడు కొద్దిగా కొద్దిగా ధనం, భార్యలు, అన్నిటినీ తీసుకుంటాడు.
దుర్వారణ ఉవాచ- రాజన్యత్క్రియతే కర్మ తత్తథైవ తు భుజ్యతే । త్వం హర్తుమాగతో గౌరీం హరిణా తే హృతా వధూః । తస్య స్పష్టం వచః శ్రుత్వా క్షణం మౌనీ వ్యచింతయత్
దుర్వారణుడు అన్నాడు: 'రాజా, ఏ పని చేసినా అదే అనుభవించాలి. నువ్వు గౌరీని అపహరించడానికి వచ్చావు, కానీ హరివు నీ వధువును తీసుకున్నాడు.' అతని స్పష్టమైన మాటలు విని, క్షణం మౌనంగా ఆలోచించాడు.
జాలంధర ఉవాచ- కిం ప్రయామి హరం జేతుమథవా హరిముల్బణమ్ । కార్యద్వయే సముత్పన్నే యత్పరం తత్ప్రకథ్యతామ్
జాలంధరుడు అన్నాడు: 'నేను హరుని జయించడానికి పోవాలా, లేక ఉగ్రుడైన హరిని ఎదుర్కోవాలా? రెండు పనులు ఎదురయ్యాయి — వాటిలో ఏది ముఖ్యమో చెప్పు.'
దుర్వారణ ఉవాచ- యది యాసి హరిం జేతుం హరః పృష్ఠే హనిష్యతి । హనిష్యంతి రణే శూరా యాతుం రుద్రో న దాస్యతి
దుర్వారణుడు అన్నాడు: 'నువ్వు హరిని జయించడానికి వెళితే, హరుడు వెనుకనుంచి నిన్ను కొడతాడు. యుద్ధంలో వీరులు నిన్ను చంపుతారు, రుద్రుడు నిన్ను ముందుకు పోనివ్వడు.'