స్మరదూతి క్వ యాస్యామో వ్యాఘ్రసింహభయం వనమ్ । న గృహే న సుఖం రాజ్యే మమ జాతం వనే సఖి
స్మరదూతి! మనం ఎక్కడికి వెళ్లాలి? ఈ అడవిలో పులులు, సింహాల భయం ఉంది. నాకు ఇంట్లోనూ, రాజ్యంలోనూ సుఖం లేదు, సఖీ! ఈ అడవిలో మాత్రమే ఆనందం ఉంది.
స్మరదూతిరువాచ- శృణుష్వ దేవి పశ్య త్వం పురః శైలోఽతిదారుణః । దృష్ట్వాగ్రతో న గచ్ఛంతి తురంగ్యో భయవిహ్వలాః
స్మరదూతి ఇలా చెప్పింది — దేవీ! విను, ముందు చూడు, ఎంత భయంకరమైన కొండ ఉంది. దాన్ని చూసి, గుర్రాలు భయంతో ముందుకు పోవడం లేదు.
తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా సంత్రస్తా సా నృపాంగనా । దృష్ట్వా హారం స్వకంఠస్థం స్యందనాచ్ఛీఘ్రముత్థితా
ఆ మాటలు విన్న రాజకుమార్తె భయపడింది. తన మెడలో ఉన్న హారాన్ని చూసి, వెంటనే రథం నుండి లేచి నిలబడింది.
ఏతస్మిన్నంతరే ప్రాప్తో రాక్షసో భీషణాకృతిః । త్రిపాదః పంచహస్తశ్చ సప్తనేత్రోఽతిదారుణః
అంతలో అక్కడికి ఒక భయంకరమైన రాక్షసుడు వచ్చాడు. అతనికి మూడు కాళ్లు, ఐదు చేతులు, ఏడు కళ్ళు ఉన్నాయి, చాలా భయానకంగా ఉన్నాడు.
పింగలో వ్యాఘ్రకర్ణశ్చ సింహస్కంధస్తథాననః । విహంగేశసమాః కేశా లంబంతే రుధిరారుణాః
అతడు పింగళవర్ణంలో, పులి చెవులు, సింహపు భుజాలు, ముఖం కలిగి ఉన్నాడు. అతని జుట్టు పక్షిరాజు వలె పొడవుగా, రక్తవర్ణంగా వేలాడుతోంది.
తం దృష్ట్వా పద్మకోశాంగీ సహసా సభయాభవత్ । నేత్రే కరాభ్యామాచ్ఛాద్య చకంపే కదలీవ సా
ఆ రాక్షసుడిని చూసి, పద్మాకోశాలాంటి అవయవాలు ఉన్న ఆమె ఒక్కసారిగా భయపడింది. చేతులతో కన్నులు మూసుకుని, అరటి చెట్టు వలె వణికింది.
ప్రతిహారీ ప్రతోదం తు త్యక్త్వా రాజ్ఞీమభాషత । భీతాం మాం త్రాహి దేవి త్వమయం ధావతి భక్షితుమ్
ప్రతిహారిణి తన చేతిలో ఉన్న కొరడాను వదిలేసి రాణిని ఇలా అడిగింది — దేవీ! నేను భయంతో ఉన్నాను, నన్ను రక్షించు. అతను నన్ను తినడానికి పరుగెడుతున్నాడు.
ఏతస్మిన్నంతరే ప్రాప్తో రాక్షసో రథసంనిధౌ । రథముత్క్షిప్య హస్తేన భ్రామయంశ్చాశ్వినీయుతమ్
అంతలో ఆ రాక్షసుడు రథం దగ్గరకు వచ్చాడు. ఒక్క చేతితో రథాన్ని ఎత్తి, గుర్రాలతో పాటు తిప్పాడు.
సా రాజ్ఞీ పతితా భూమౌ మృగీ వ్యాఘ్రభయాదివ । స్మరదూతీ తరోర్మూలే ఛిన్నాశోకలతా యథా
రాణి భయంతో ఉన్న జింక వలె నేలపై పడిపోయింది. స్మరదూతి చెట్టు వేరుల దగ్గర, తెగిన అశోకలత వలె పడిపోయింది.
తతస్తాశ్చాశ్వినీః సర్వాః భక్షయామాస రాక్షసః । తేన రాజ్ఞీ ధృతా హస్తే సింహేనైణవధూరివ
తర్వాత ఆ రాక్షసుడు అన్ని గుర్రాలను తినేశాడు. తర్వాత రాణిని తన చేతిలో పట్టుకుని, సింహం జింకను పట్టుకున్నట్టు పట్టుకున్నాడు.
తామువాచ తతో రక్షః ప్రాణైస్తే కారణం యది । తవ భర్తా హతః సంఖ్యే హరేణేతి శ్రుతం మయా
అప్పుడు ఆ రాక్షసుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు — నీకు ప్రాణాలు ఎందుకు కావాలి? నీ భర్తను యుద్ధంలో హరి చంపాడని నేను విన్నాను.
మామాసాద్యాద్య భర్తారం చిరంజీవాకుతోభయా । పిబాథ వారుణీం స్వాద్వీం మహామాంససమన్వితామ్ । శృణ్వంతీతి వచో రాజ్ఞీ గతసత్వా ఇవాభవత్
ఈ రోజు నువ్వు నీ భర్తను కలిస్తే, అతడు దీర్ఘాయువు, భయమేమీ లేకుండా ఉంటాడు. రుచికరమైన మాంసంతో కలిపిన మధురమైన వారుణీని తాగు. ఈ మాటలు విన్న రాణి ప్రాణం లేని వాడిలా అయిపోయింది.
నారదఉవాచ- నారాయణస్తదా దేవో జటావల్కలధార్యథ । ద్వితీయోఽనుచరస్తస్య హ్యాయయౌ ఫలహస్తవాన్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు— ఆ సమయంలో నారాయణుడు, జటలు వేసుకుని, వల్కలాలు ధరించి, తనతో పాటు ఉన్నవాడు చేతిలో పండ్లు పట్టుకుని అక్కడికి వచ్చారు.
తౌ దృష్ట్వా స్మరదూతీ సా విలలాప మృగేక్షణా । తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్యాః ప్రోచతుస్తాం చ తావుభౌ
వారిని చూసి, మృగకన్నులాంటి కామదూతి బాధతో ఏడ్చింది. ఆమె మాటలు విని, ఆ ఇద్దరూ ఆమెతో మాట్లాడారు.
భయం మా గచ్ఛ కల్యాణి త్వామావాం త్రాతుమాగతౌ । వనే ఘోరే ప్రవిష్టాసి కథం దుష్టనిషేవితే
భయపడకురా శుభలక్షణాలువున్నావు, మేము నిన్ను రక్షించడానికి వచ్చాము. చెడు వాళ్లు తిరిగే ఈ భయంకరమైన అరణ్యంలో నువ్వెలా వచ్చావు?
ఏవమాశ్వాస్య తాం తన్వీం రాక్షసం ప్రాహ మాధవః । ముంచేమామధమాచార మృద్వంగీం చారుహాసినీమ్
అలా ఆ సన్నగా ఉన్న యువతిని ఓదార్చి, మాధవుడు ఆ రాక్షసుడితో ఇలా అన్నాడు— నీ చెడు పనులు వదిలి, ఈ మృదువైన అవయవాలు, అందమైన నవ్వు కలిగిన అమ్మాయిని వదిలిపెట్టు.
రేరే మూర్ఖ దురాచార కిం కర్తుం త్వం వ్యవస్థితః । సర్వస్వం లోకనేత్రాణామాహారం కర్తుముద్యతః
ఓ మూర్ఖుడా, చెడ్డ పనులు చేసే వాడా, నువ్వేమి చేయాలనుకుంటున్నావు? ఈ లోకంలోని అందరినీ నీ ఆహారంగా మార్చాలనుకుంటున్నావా?
భవ పుణ్యప్రభావేయం హంస్యేతాం మండనం భువః । అద్యలోకం నిరాలోకం కందర్పం దర్పవర్జితమ్
ధర్మబలంతో ఈ భూమికి అలంకారమైన అమ్మాయి బతికిపోవాలి. ఈ రోజు లోకం చీకటి లేకుండా ఉండాలి, కాముడు తన అహంకారాన్ని కోల్పోవాలి.
కరిష్యస్యధునా త్వం చ హత్వా వృందారికాం వనే । తస్మాదిమాం విముంచాశు సుఖప్రాసాదదేవతామ్
నువ్విప్పుడు వృందను అరణ్యంలో చంపితే, ఇదంతా జరుగుతుంది. అందుకే ఈ సుఖప్రాసాదానికి దేవతలాంటిది అయిన ఆమెను వెంటనే వదిలిపెట్టు.
ఇతి శ్రుత్వా హరేర్వాక్యం రాక్షసః కుపితోఽబ్రవీత్ । సమర్థస్త్వం యది తదా మోచయాద్యైవ మత్కరాత్
హరివాక్యాలు విని, ఆ రాక్షసుడు కోపంతో ఇలా అన్నాడు— నువ్వు శక్తివంతుడివైతే, ఇప్పుడే నా చేతిలోంచి ఆమెను విడిపించు చూద్దాం.
ఇత్యుక్తమాత్రే వచనే మాధవేన క్రుధేక్షితః । పపాత భస్మసాద్భూతస్త్యక్త్వా వృందాం సుదూరతః
మాధవుడు అలా చెప్పగానే, కోపంతో చూసిన దృష్టికి ఆ రాక్షసుడు వృంద దగ్గర నుంచి దూరంగా పడిపోయి, బూడిదగా మారిపోయాడు.
అథోవాచ ప్రముగ్ధా సా మాయయా జగదీశితుః । కస్త్వం కారుణ్యజలధిర్యేనాహమిహ రక్షితా
అప్పుడు, జగదీశ్వరుడి మాయ వల్ల ఆశ్చర్యపోయిన ఆమె ఇలా అడిగింది— నన్ను ఇక్కడ రక్షించిన దయామయుడా, నువ్వెవరు?
శారీరం మానసం దుఃఖం సతాపం తపసాం నిధే । త్వయా మధురయా వాచా హృతం రాక్షసనాశనాత్
నా శరీర, మనస్సు బాధలు, తాపత్రయాలు, ఓ తపస్సులో నిధివైనవాడా, నీ మధురమైన మాటలతో, రాక్షసుడిని సంహరించి తొలగిపోయాయి.
తవాశ్రమే తపః సౌమ్య కరిష్యామి తపోధన
ఓ మృదువైనవాడా, నీ ఆశ్రమంలోనే నేను తపస్సు చేస్తాను, తపస్సు సంపద కలిగినవాడా.
తాపస ఉవాచ- భరద్వాజాత్మజశ్చాహం దేవశర్మేతి విశ్రుతః । విహాయ భోగానఖిలాన్వనం ఘోరముపాగతః
తపస్వి ఇలా అన్నాడు— నేను భరద్వాజుని కుమారుడను, దేవశర్మ అని ప్రసిద్ధి. అన్ని భోగాలు వదిలి, ఈ భయంకరమైన అరణ్యంలోకి వచ్చాను.
అనేన బటునాసార్ధం మమ శిష్యేణ కామగాః । బహుశః సంతి చాన్యేఽపి మచ్ఛిష్యాః కామరూపిణః
ఈ చిన్నవాడితో, నా శిష్యుడితో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చాను. ఇంకా చాలామంది నా శిష్యులు, కావాలంటే ఏ రూపమైనా తీసుకోగలవారు.
త్వం చేన్మమాశ్రమే స్థిత్వా చికీర్షసి తపః శుభే । ఏహి రాజ్ఞ్యపరం యామో వనం దూరస్థితం యతః
ఓ మహారాణీ, నువ్వు నా ఆశ్రమంలో తపస్సు చేయాలనుకుంటే, రా, మనం ఇంకొక అరణ్యానికి వెళ్దాం. ఎందుకంటే ఇది చాలా దూరంగా ఉంది.
ఇత్యుక్త్వా రాజపత్నీం తాం యయౌ ప్రాచీం దిశం హరిః । వనం ప్రేతపిశాచాఢ్యం మందగత్యా నరాధిప
అలా ఆ రాణిని ఉద్దేశించి చెప్పి, హరి తూర్పు దిశగా, నెమ్మదిగా, ప్రేతపిశాచులు ఉన్న అరణ్యానికి వెళ్లాడు, ఓ రాజా.
వృందారికాశ్రుపూర్ణాక్షీ తస్య పృష్ఠానుగా యయౌ । స్మరదూతీ చ తత్పృష్ఠే మాం ప్రతీక్షేతి వాదినీ
వృందా కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, అతని వెనుక వెళ్ళింది. కామదూతి కూడా ఆమె వెనక వెళ్ళుతూ, 'నన్ను వేచిచూడు' అని చెప్పింది.
అత్రాంతరే దురాచారః కోపి పాపాకృతిర్వనే । జాలం ప్రసారయామాస తద్యదా జీవపూరితమ్
ఇంతలో, అరణ్యంలో ఎవరో చెడ్డ మనిషి, పాపకర్మతో, ఒక వల వేసాడు. ఆ వలలో జీవులు నిండిపోయాయి.