గుటికాం సర్వసిద్ధాం చ గరుడాయ దదౌ హరిః । అనయా న భ్రమో వీర తథేత్యుక్త్వా ముఖేక్షిపత్
హరిదేవుడు గరుత్మంతుడికి అన్ని శక్తులున్న ఒక గుళికను ఇచ్చాడు — 'ఈ గుళికతో నీవు మాయలో పడిపోవడం ఉండదు వీరా' అని చెప్పి, ఆ గుళికను అతని నోట్లో పెట్టాడు.
ఏవం సంప్రేరితః పత్రీ హరిం కృత్వా ప్రదక్షిణమ్ । నిశ్చక్రామ ఖమావిశ్య జగామాద్భుతవేగవాన్
ఇలా పంపబడిన పక్షిరాజు, హరిదేవుని ప్రదక్షిణగా చేసి, ఆకాశంలోకి ఎగిరి, అద్భుతమైన వేగంతో వెళ్లిపోయాడు.
తత్ర గత్వా రణం ఘోరం దైత్యసంఘైః స దుఃసహమ్ । దృష్టవానఖిలేనాసౌ న కించిజ్జ్ఞాతవాన్కిల
అక్కడికి వెళ్లి, దానవ గణాలతో భయంకరమైన, భరించలేని యుద్ధాన్ని చూశాడు. అయినా, అన్నీ చూసినా, ఏదీ నిజంగా అర్థం కాలేదు.
తస్మాదుత్పత్య వేగేన గతోఽసౌ మానసోత్తరమ్ । శైలం తుంగతరం దుర్గమగమ్యం మరుతామపి
అక్కడినుంచి వేగంగా ఎగిరి, ఉత్తర దిశలో మనస్సుకు అందని, ఎవరూ చేరలేని ఎత్తైన కొండకు వెళ్లాడు.
విలోకయన్న దదృశే గౌరీస్థానం పతంగరాట్ । తత్రాగత్య భుజంగారిర్ధ్వనిం సంశ్రుతవాన్కిల
అక్కడ చుట్టూ చూస్తూ, గౌరీదేవి స్థలాన్ని పక్షిరాజు కనుగొనలేకపోయాడు. కానీ అక్కడికి చేరి, పాము మోసుకుపోయేవాడు ఒక శబ్దాన్ని విన్నాడు.
గత్వా సమీపే దదృశే మాయాపశుపతిం తతః । గరుడో గుటికాం క్షిప్య ముఖేన భ్రమమాప సః
అప్పుడతడు దగ్గరకు వెళ్లి, మాయాపశుపతిని చూశాడు. గరుత్మంతుడు గుళికను నోట్లో వేసుకొని, మాయలో పడకుండా స్పష్టంగా చూశాడు.
జ్ఞాత్వా బుద్ధ్వాథ దైత్యోఽయమితి నాయం వృషధ్వజః । హా కష్టమితి చోక్త్వా చ రుదన్నాగత్య చార్ణవమ్
ఇది వృషధ్వజుడు కాదు, దానవుడే అని తెలుసుకున్న గరుత్మంతుడు, 'హాయ్! ఎంత దురదృష్టం!' అని విలపిస్తూ, కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ సముద్రానికి వెళ్లాడు.
కథయామాస వృత్తాంతం పురతః కైటభద్విషః । దేవ జాలంధరేణాయం హరో దేవో విడంబితః
అతడు కైటభాసురునికి శత్రువైన దేవుని ముందు జరిగిన సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు — 'దేవా, జాలంధరుడు హరుణ్ని మోసం చేశాడు' అని చెప్పాడు.
ఉమా ప్రతారితా తేన పాపేన ఛద్మరూపిణా । సురస్త్వం యది గోవింద సమరం ప్రతియాహ్యతః
ఉమా ఆ పాపి, మాయ రూపంలో వచ్చి మోసగించింది. గోవిందా, నువ్వు దేవుడు అయితే, యుద్ధానికి ముందుకు వెళ్ళు.
మాయాయుద్ధం తు దేవేశ కురు జాలంధరం ప్రతి । తస్య రాజ్ఞీ మయా దృష్టా పీఠే జాలంధరే శుభే
దేవతల అధిపతీ, జాలంధరునిపై యుద్ధంలో మాయను ఉపయోగించు. అతని రాణిని నేను జాలంధరుని అందమైన సింహాసనంపై కూర్చొని చూశాను.
ప్రాసాదభూమ్యాం క్రీడంతీ వాద్యగీతాదివర్త్తనైః । సా సుందరతరా గౌర్యా రంభోర్వశ్యోః శతాదపి
ఆమె రాజభవన ప్రాంగణంలో సంగీతం, పాటల మధ్య ఆడుకుంటూ ఉంది. ఆమె గౌరీ కన్నా అందంగా, రంభా, ఉర్వశిలను వంద రెట్లు మించిపోయింది.
నేదానీం మానుషే లోకే న పాతాలేషు తత్సమా । భార్యా తేన సమా వేశ్యా నారీణాం కా కథా హరే
ఈ లోకంలోనూ, పాతాళాల్లోనూ ఆమెతో సమానమైనవారు ఎవరూ లేరు. భార్యగా అయినా, వేశ్యగా అయినా, ఏ మహిళా ఆమెకు సరిపోలేరు, హరివు.
యస్తాం స్పృశతి దేహేన సకృతార్థః పుమాన్భవేత్ । తవ శ్యాలకపత్నీ చ హర త్వం తాం రమ ప్రియామ్ । శంకరస్యోపకారం చ కురు చైవాత్మనః సుఖమ్
ఎవరైనా ఆమెను ఒక్కసారి శరీరంతో తాకినా, వారు సంతృప్తి పొందుతారు. హరా, ఆమె నీ మరిది భార్య. నువ్వు ఆమెను నీ ప్రియంగా చేసుకో. ఇది శంకరునికి మేలు, నీకూ ఆనందం కలిగించు.
నారద ఉవాచ- శ్రుత్వా తార్క్ష్యస్య వచనం తం నిర్భర్త్స్య రమాప్రియః । సమ్యగ్వ్యవస్య చోపాయం విససర్జ ద్రుతం ద్విజమ్
నారదుడు చెప్పాడు—గరుడుని మాటలు విని, లక్ష్మీప్రియుడు అతన్ని మందించాడు. తాను ఏం చేయాలో నిర్ణయించుకుని, ఆ ద్విజుడిని త్వరగా పంపించాడు.
శ్రియంపతార్య్య సంఛాద్య మంచకే పీతవాససా । నిర్గతోఽన్యేన రూపేణ యోగి మాయాబలేన చ
శ్రీయు అధిపతి, ఆమెను పసుపు వస్త్రంతో మంచంపై కప్పి, తాను మరో రూపంలో, యోగమాయా శక్తితో బయటకు వెళ్లాడు.
వృందారికానురాగేణ మోహితో మధుసూదనః । దృష్ట్వా హరిం తు గచ్ఛంతం ప్రతిఛన్నం యుధిష్ఠిర
వృందపై ప్రేమతో మోహితుడైన మధుసూదనుడు, హరివు వేషం మార్చుకుని వెళ్ళిపోతున్నాడని యుదిష్ఠిరా, చూశాడు.
శేషోప్యన్యతమేనాసౌ రూపేణాగత్య కేశవమ్ । జగాద భక్త్యా త్వం తిష్ఠ మమానుజ్ఞాతుమర్హసి
శేషుడు కూడా మరో రూపంలో వచ్చి, కేశవుని దగ్గరకు చేరి, భక్తితో, 'నువ్వు ఇక్కడే ఉండాలి, నాకు అనుమతి ఇవ్వాలి' అని చెప్పాడు.
కిం కరోమి క్వ గచ్ఛామి బ్రూహి కార్యం జనార్దన । సదా తవ ముఖం దృష్ట్వా భోక్ష్యామీతి భవేత్సుఖమ్
'నేను ఏమి చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్ళాలి? చెప్పు జనార్దనా. నీ ముఖాన్ని ఎప్పుడూ చూస్తూ సేవ చేయడం నాకు సంతోషంగా ఉంటుంది.'
శ్రీభగవానువాచ- జాలంధరస్త్రియం రమ్యాం హరిష్యే హరకారణాత్ । పార్వత్యాశ్చోపకారాయ సంఛాద్య స్వాత్మనస్తనుమ్
శ్రీభగవంతుడు పలికాడు—'హరుని కోసం, జాలంధరుని అందమైన భార్యను తీసుకుపోతాను. పార్వతికి మేలు కలిగించేందుకు నా స్వరూపాన్ని దాచుకుంటాను.'
ఏహి యామో వయం బంధో కాంతారం దురతిక్రమమ్ । వృందాకర్షణసిద్ధ్యర్థమిత్యుక్త్వా తౌ వనం గతౌ
'స్నేహితా, మనం దాటి పోలేని అరణ్యంలోకి వెళ్ళుదాం. వృందను ఆకర్షించేందుకు ఇది అవసరం' అని చెప్పి, ఇద్దరూ అటవీకి వెళ్లారు.
తతో విష్ణుశ్చ శేషశ్చ జటావల్కలధారిణౌ । ఆశ్రమం చక్రతుః పుణ్యం సర్వకామఫలప్రదమ్
తర్వాత విష్ణువు, శేషుడు జటా, వల్కలాలు ధరించి, అన్ని కోరికలు తీర్చే పవిత్ర ఆశ్రమాన్ని స్థాపించారు.
తయోః శిష్యాః ప్రశిష్యాశ్చ బభూవుః కామరూపిణః । సింహవ్యాఘ్రవరాహాశ్చ ఋక్షవానరమర్కటాః
వారికి శిష్యులు, శిష్యుల శిష్యులు కావాలని కోరుకుంటే ఏ రూపమైనా ధరించగలిగేవారు—సింహాలు, పులులు, పందులు, ఎలుగుబంట్లు, కోతులు, మర్కటులు.
అథ తస్మిన్వనే వృందాం మంత్రేణాకర్షయద్ధరిః । తస్యా హృదయసంతాపం చకార మధుసూదనః
ఆ అరణ్యంలో హరివు మంత్రబలంతో వృందను తనవైపు ఆకర్షించాడు. మధుసూదనుడు ఆమె హృదయంలో బాధను కలిగించాడు.
ఏతస్మిన్నంతరే రాజ్ఞీ తాపముగ్రముపాగతా । చామరాంశ్చాలయామాస దివ్యస్త్రీకరచాలితాన్
అంతలోనే, రాణి తీవ్రమైన బాధతో బాధపడుతూ, దేవతా స్త్రీలు చేతులతో ఊపే దివ్య చామరాలను ఊపించుకుంది.
ప్రియస్యాగమనం తన్వీం చింతయంతీ ముహుర్ముహుః । చందనాగురులిప్తాంగీ మూర్చ్ఛాం యాతి హి సత్వరమ్
తన ప్రియుడు ఎప్పుడు వస్తాడో మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచిస్తూ, తన సన్నని శరీరానికి చందనం, అగరు పూసుకుని, వెంటనే మూర్ఛపోయింది.
తుర్యయామే విభావర్యాశ్చతుర్దశ్యాం నృపాంగనా । స్వప్నం దదర్శ భయదం వైధవ్యభయసూచకమ్
రాత్రి నాలుగో యామంలో, చతుర్దశి రోజున, ఆ రాజకుమారి భయంకరమైన, విధవత్వ భయాన్ని సూచించే దుర్భోదమైన కలను చూసింది.
జాలంధరశిరః శుష్కం మర్దితం పాండుభస్మనా । గృధ్రేణ కృష్టనయనం ఛిన్నకర్ణాగ్రనాసికమ్
జాలంధరుని తల ఎండిపోయి, బూడిదతో పూతపడి, గద్దె కళ్ళు తీయించబడి, చెవులు ముక్కు చివర్లు కోసిపడింది.
ముక్తకేశీ కరాలాస్యా కృష్ణవర్ణారుణాంబరా । చఖాద కాలీ రక్తాస్యా హస్తే విధృతఖర్పరా
వెల్లువెర్రని దుస్తులు ధరించిన, గోధుమ రంగు చర్మంతో, వదులుగా జుట్టు వదిలిన, పెద్ద నోటి కలిగిన, రక్తంతో నిండిన పెదవులతో, చేతిలో ఖపాలంతో ఉన్న కాళీ, అతడిని తినేసింది.
ఈదృశం దదృశే స్వప్నం తథాత్మానం విడంబితమ్ । దైత్యక్షయగుణోపేతం సా దదర్శ నృపాంగనా
అలాంటి స్వప్నాన్ని, తాను అపహాస్యం చేయబడుతూ, దైత్యుని నాశనానికి సూచనలతో కూడినదిగా రాజకుమార్తె చూసింది.
తతః ప్రబుద్ధాఽసురరాజపత్నీ గీతేన వాద్యేన చ మాగధానామ్ । గేయప్రబంధైః స్తవనైర్వ చోభిర్వం శస్తవైః కింపురుషప్రపాఠితైః
అప్పుడతడు లేచి, అసురరాజు భార్య మాగధుల పాటలు, వాద్యాలు, గేయాలు, స్తోత్రాలు, కింపురుషులు పాడిన కీర్తనలు వినింది.