తస్యైవం పరమే క్షోభే కించిన్నోవాచ సా క్షణమ్ । యయా సంమోహితం సర్వం జగత్స్థావరజంగమమ్ । సైవ సంమోహితా తేన న జానే దుఃఖమాత్మనః
ఆ పరమమైన కలకలంలో, ఆమె క్షణకాలం కొంతమాత్రమే మాటలాడింది. జగత్తులోని చరాచరమంతా మాయలో పడేసిన ఆవిడను, ఆయనే మాయలో పడేశాడు. నాకు నా మనసులోని బాధ ఏమిటో తెలియదు.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ- ఇతి మాయామహేశేన మోహితా గిరిజా యదా । అతః కిం సమభూద్బ్రహ్మన్తన్మమాఖ్యాతుమర్హసి
యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు — పరమ మాయావి మహేశ్వరుడు గిరిజను మాయలో పడేసినప్పుడు, ఆ తరువాత ఏమైంది బ్రహ్మా? దయచేసి అది నాకు చెప్పు.
నారద ఉవాచ- క్షీరాబ్ధౌ తు శయానస్య చుక్షోభ హృదయం హరేః । అకస్మాదేవ రాజేంద్ర నయనేఽశ్రుపరిప్లుతే
నారదుడు అన్నాడు — పాలసముద్రంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న హరిదేవుని హృదయం అకస్మాత్తుగా కలతచెందింది రాజా, ఆయన కన్నుల్లో కన్నీళ్లు నిండిపోయాయి.
దృష్ట్వా తన్మహదుత్పాతలక్షణం భగవాంస్తతః । ఉత్థాయ శేషపర్యంకాన్మాం చ వాయుం విలోక్య చ
ఆ భయంకరమైన అపశకునాన్ని చూసి, భగవంతుడు శేషతలంపైనుంచి లేచి, నన్ను, వాయుదేవునిని చూశాడు.
కిం కార్యమితి గోవిందస్తన్నాగారిమథాస్మరత్ । స చాగ్రే స్మృతిమాత్రేణ తస్థౌ బద్ధాంజలిః ప్రభో
ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి అని ఆలోచించిన గోవిందుడు, పాములకు శత్రువైనవాడిని స్మరించాడు. ఆ జ్ఞాపకంతోనే అతడు ముందుకు వచ్చి చేతులు జోడించి నిలబడ్డాడు.
వినతానందనం దృష్ట్వా పురతః ప్రాహ కేశవః । సుపర్ణ తత్ర గచ్ఛ త్వం యత్ర యుద్ధం ప్రవర్తతే
వినతా కుమారుడు తన ముందున్నాడని చూసి, కేశవుడు ఇలా అన్నాడు — సుపర్ణా, యుద్ధం జరుగుతున్న చోటికి వెళ్ళు.
హతో జాలంధరో వీరో హరో వా తేన మోహితః । దృష్ట్వా తం శీఘ్రమాగత్య కథయస్వ మమాఖిలమ్
జాలంధరుడు చంపబడ్డాడా, లేక హరుడు అతని మాయలో పడిపోయాడా అన్నది చూచి, వెంటనే వచ్చి నాకు అన్నీ వివరంగా చెప్పు.
జాలంధరేశయోర్యుద్ధం ద్రష్టుం శక్తస్త్వమేవ హి । కోఽన్యో మహాహవే తస్మిన్జ్ఞాత్వా యాతి శరీరవాన్
జాలంధరుడు, ఈశ్వరుడు ఇద్దరి మధ్య యుద్ధాన్ని నువ్వే చూడగలవు. ఆ మహాయుద్ధం గురించి తెలిసి, శరీరంతో అక్కడికి వెళ్లగలిగేది ఇంకెవరు?
కదాచిద్దుర్గమం తత్ర యుద్ధం శస్త్రాస్త్రవృష్టిభిః । అథ త్వం బాణసంచారం గత్వాపి హితవిగ్రహః
ఎప్పుడో అక్కడ యుద్ధం చాలా భయంకరంగా, ఆయుధాల వర్షంతో జరుగుతుంది. అయినా నువ్వు బాణాల మైదానానికి వెళ్లి, మిత్రుడిగా సహాయపడతావు.
సందృష్ట్వా పార్వతీవృత్తిం శీఘ్రమాయాతుమర్హసి । దైత్యమాయానిరాసార్థం విచింత్య భగవాంస్త్వరన్
పార్వతీదేవి స్థితిని గమనించి, వెంటనే తిరిగి రావాలి. భగవంతుడు, దానవుడి మాయను తొలగించాలనే ఉద్దేశంతో అతడిని త్వరగా పంపాడు.
గుటికాం సర్వసిద్ధాం చ గరుడాయ దదౌ హరిః । అనయా న భ్రమో వీర తథేత్యుక్త్వా ముఖేక్షిపత్
హరిదేవుడు గరుత్మంతుడికి అన్ని శక్తులున్న ఒక గుళికను ఇచ్చాడు — 'ఈ గుళికతో నీవు మాయలో పడిపోవడం ఉండదు వీరా' అని చెప్పి, ఆ గుళికను అతని నోట్లో పెట్టాడు.
ఏవం సంప్రేరితః పత్రీ హరిం కృత్వా ప్రదక్షిణమ్ । నిశ్చక్రామ ఖమావిశ్య జగామాద్భుతవేగవాన్
ఇలా పంపబడిన పక్షిరాజు, హరిదేవుని ప్రదక్షిణగా చేసి, ఆకాశంలోకి ఎగిరి, అద్భుతమైన వేగంతో వెళ్లిపోయాడు.
తత్ర గత్వా రణం ఘోరం దైత్యసంఘైః స దుఃసహమ్ । దృష్టవానఖిలేనాసౌ న కించిజ్జ్ఞాతవాన్కిల
అక్కడికి వెళ్లి, దానవ గణాలతో భయంకరమైన, భరించలేని యుద్ధాన్ని చూశాడు. అయినా, అన్నీ చూసినా, ఏదీ నిజంగా అర్థం కాలేదు.
తస్మాదుత్పత్య వేగేన గతోఽసౌ మానసోత్తరమ్ । శైలం తుంగతరం దుర్గమగమ్యం మరుతామపి
అక్కడినుంచి వేగంగా ఎగిరి, ఉత్తర దిశలో మనస్సుకు అందని, ఎవరూ చేరలేని ఎత్తైన కొండకు వెళ్లాడు.
విలోకయన్న దదృశే గౌరీస్థానం పతంగరాట్ । తత్రాగత్య భుజంగారిర్ధ్వనిం సంశ్రుతవాన్కిల
అక్కడ చుట్టూ చూస్తూ, గౌరీదేవి స్థలాన్ని పక్షిరాజు కనుగొనలేకపోయాడు. కానీ అక్కడికి చేరి, పాము మోసుకుపోయేవాడు ఒక శబ్దాన్ని విన్నాడు.
గత్వా సమీపే దదృశే మాయాపశుపతిం తతః । గరుడో గుటికాం క్షిప్య ముఖేన భ్రమమాప సః
అప్పుడతడు దగ్గరకు వెళ్లి, మాయాపశుపతిని చూశాడు. గరుత్మంతుడు గుళికను నోట్లో వేసుకొని, మాయలో పడకుండా స్పష్టంగా చూశాడు.
జ్ఞాత్వా బుద్ధ్వాథ దైత్యోఽయమితి నాయం వృషధ్వజః । హా కష్టమితి చోక్త్వా చ రుదన్నాగత్య చార్ణవమ్
ఇది వృషధ్వజుడు కాదు, దానవుడే అని తెలుసుకున్న గరుత్మంతుడు, 'హాయ్! ఎంత దురదృష్టం!' అని విలపిస్తూ, కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ సముద్రానికి వెళ్లాడు.
కథయామాస వృత్తాంతం పురతః కైటభద్విషః । దేవ జాలంధరేణాయం హరో దేవో విడంబితః
అతడు కైటభాసురునికి శత్రువైన దేవుని ముందు జరిగిన సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు — 'దేవా, జాలంధరుడు హరుణ్ని మోసం చేశాడు' అని చెప్పాడు.
ఉమా ప్రతారితా తేన పాపేన ఛద్మరూపిణా । సురస్త్వం యది గోవింద సమరం ప్రతియాహ్యతః
ఉమా ఆ పాపి, మాయ రూపంలో వచ్చి మోసగించింది. గోవిందా, నువ్వు దేవుడు అయితే, యుద్ధానికి ముందుకు వెళ్ళు.
మాయాయుద్ధం తు దేవేశ కురు జాలంధరం ప్రతి । తస్య రాజ్ఞీ మయా దృష్టా పీఠే జాలంధరే శుభే
దేవతల అధిపతీ, జాలంధరునిపై యుద్ధంలో మాయను ఉపయోగించు. అతని రాణిని నేను జాలంధరుని అందమైన సింహాసనంపై కూర్చొని చూశాను.
ప్రాసాదభూమ్యాం క్రీడంతీ వాద్యగీతాదివర్త్తనైః । సా సుందరతరా గౌర్యా రంభోర్వశ్యోః శతాదపి
ఆమె రాజభవన ప్రాంగణంలో సంగీతం, పాటల మధ్య ఆడుకుంటూ ఉంది. ఆమె గౌరీ కన్నా అందంగా, రంభా, ఉర్వశిలను వంద రెట్లు మించిపోయింది.
నేదానీం మానుషే లోకే న పాతాలేషు తత్సమా । భార్యా తేన సమా వేశ్యా నారీణాం కా కథా హరే
ఈ లోకంలోనూ, పాతాళాల్లోనూ ఆమెతో సమానమైనవారు ఎవరూ లేరు. భార్యగా అయినా, వేశ్యగా అయినా, ఏ మహిళా ఆమెకు సరిపోలేరు, హరివు.
యస్తాం స్పృశతి దేహేన సకృతార్థః పుమాన్భవేత్ । తవ శ్యాలకపత్నీ చ హర త్వం తాం రమ ప్రియామ్ । శంకరస్యోపకారం చ కురు చైవాత్మనః సుఖమ్
ఎవరైనా ఆమెను ఒక్కసారి శరీరంతో తాకినా, వారు సంతృప్తి పొందుతారు. హరా, ఆమె నీ మరిది భార్య. నువ్వు ఆమెను నీ ప్రియంగా చేసుకో. ఇది శంకరునికి మేలు, నీకూ ఆనందం కలిగించు.
నారద ఉవాచ- శ్రుత్వా తార్క్ష్యస్య వచనం తం నిర్భర్త్స్య రమాప్రియః । సమ్యగ్వ్యవస్య చోపాయం విససర్జ ద్రుతం ద్విజమ్
నారదుడు చెప్పాడు—గరుడుని మాటలు విని, లక్ష్మీప్రియుడు అతన్ని మందించాడు. తాను ఏం చేయాలో నిర్ణయించుకుని, ఆ ద్విజుడిని త్వరగా పంపించాడు.
శ్రియంపతార్య్య సంఛాద్య మంచకే పీతవాససా । నిర్గతోఽన్యేన రూపేణ యోగి మాయాబలేన చ
శ్రీయు అధిపతి, ఆమెను పసుపు వస్త్రంతో మంచంపై కప్పి, తాను మరో రూపంలో, యోగమాయా శక్తితో బయటకు వెళ్లాడు.
వృందారికానురాగేణ మోహితో మధుసూదనః । దృష్ట్వా హరిం తు గచ్ఛంతం ప్రతిఛన్నం యుధిష్ఠిర
వృందపై ప్రేమతో మోహితుడైన మధుసూదనుడు, హరివు వేషం మార్చుకుని వెళ్ళిపోతున్నాడని యుదిష్ఠిరా, చూశాడు.
శేషోప్యన్యతమేనాసౌ రూపేణాగత్య కేశవమ్ । జగాద భక్త్యా త్వం తిష్ఠ మమానుజ్ఞాతుమర్హసి
శేషుడు కూడా మరో రూపంలో వచ్చి, కేశవుని దగ్గరకు చేరి, భక్తితో, 'నువ్వు ఇక్కడే ఉండాలి, నాకు అనుమతి ఇవ్వాలి' అని చెప్పాడు.
కిం కరోమి క్వ గచ్ఛామి బ్రూహి కార్యం జనార్దన । సదా తవ ముఖం దృష్ట్వా భోక్ష్యామీతి భవేత్సుఖమ్
'నేను ఏమి చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్ళాలి? చెప్పు జనార్దనా. నీ ముఖాన్ని ఎప్పుడూ చూస్తూ సేవ చేయడం నాకు సంతోషంగా ఉంటుంది.'
శ్రీభగవానువాచ- జాలంధరస్త్రియం రమ్యాం హరిష్యే హరకారణాత్ । పార్వత్యాశ్చోపకారాయ సంఛాద్య స్వాత్మనస్తనుమ్
శ్రీభగవంతుడు పలికాడు—'హరుని కోసం, జాలంధరుని అందమైన భార్యను తీసుకుపోతాను. పార్వతికి మేలు కలిగించేందుకు నా స్వరూపాన్ని దాచుకుంటాను.'
ఏహి యామో వయం బంధో కాంతారం దురతిక్రమమ్ । వృందాకర్షణసిద్ధ్యర్థమిత్యుక్త్వా తౌ వనం గతౌ
'స్నేహితా, మనం దాటి పోలేని అరణ్యంలోకి వెళ్ళుదాం. వృందను ఆకర్షించేందుకు ఇది అవసరం' అని చెప్పి, ఇద్దరూ అటవీకి వెళ్లారు.