తతః శ్రుత్వా వచో దేవ్యా నిశ్వస్యోవాచ శంకరః । దీర్ఘం వినిహతౌ పుత్రౌ వృథా శోచసి కిం ప్రియే
ఆమె మాటలు విని, శంకరుడు ఊపిరి పీల్చి ఇలా అన్నాడు: 'ఇప్పుడు పిల్లలు మరణించాక, ప్రియమైనవాడా, నీవు వృథాగా ఎందుకు శోకిస్తున్నావు?
అధునా తేంగసంగేన దేవి మాం త్రాతుమర్హసి । శంకరస్య వచః శ్రుత్వాఽసమయోచితమాతురమ్ । ప్రత్యువాచాంబికా దేవం బభాషే నోచితం వచః
ఇప్పుడు నీవు నాతో కలసి ఉండి, దేవి, నన్ను రక్షించాలి. శంకరుని ఈ అసమయాన, ఆందోళనతో కూడిన మాటలు విని, అంబికా దేవునితో తగినవి కాని మాటలు చెప్పింది.
మహావిషాదే పతితే భయే చ కృతే సమాధౌ వమనే మహాజ్వరే । శ్రాద్ధే ప్రయాణే గురువృద్ధసన్నిధౌ రతిం బుధాః శంకర వర్జయంతి
మహా విషాదంలో, భయంతో, ధ్యానంలో, వాంతి వస్తున్నప్పుడు, తీవ్రమైన జ్వరంలో, శ్రాద్ధంలో, ప్రయాణ సమయంలో, గురువులు, వృద్ధులు ఉన్నప్పుడు, బుద్ధిమంతులు ఆనందాన్ని వదిలిపెడతారు, ఓ శంకరా.
కథం మాం దుఃఖదుఃఖార్తాం పుత్రశోకేన పీడితామ్ । మ్లానాం బాష్పపరిమ్లానాం సంప్రార్థయసి చాతురామ్
బాధ మీద బాధతో, కుమారుల శోకంతో బాధపడుతూ, కన్నీళ్లతో వాడిపోయిన నన్ను నీవు ఎలా సన్నిహితత కోరగలవు?
భవాన్యా ఇతి వాక్యాని శ్రుత్వా మాయామహేశ్వరః । ఉవాచ స్వార్థముద్దిశ్య గౌర్యారూపేణ మోహితః
భవానీ మాటలు విని, మాయామహేశ్వరుడు తన స్వార్థం కోసం, గౌరీ రూపంలో మోహితుడై మాట్లాడాడు.
పురుషస్యార్తియుక్తస్య న యచ్ఛంతి రతిం స్త్రియః । తథైవ రౌరవే ఘోరే పతిష్యంతి న సంశయః
బాధతో ఉన్న పురుషుడికి స్త్రీలు ఆనందాన్ని ఇస్తారు కాదు. అలాగే, రౌరవం అనే ఘోర నరకంలో వారు తప్పకుండా పడతారు, ఇందులో సందేహం లేదు.
గణశూన్యః పుత్రశూన్యో ధీశూన్యోఽహం వరాననే । సాంప్రతం గృహ్య శూన్యోఽహం సర్వశూన్యోఽస్మి భామిని
నా వద్ద గణాలు లేవు, కుమారులు లేరు, బుద్ధి లేదు, ఓ సుందరీ! ఇప్పుడు అన్నీ కోల్పోయి, నేను ఖాళీగా, పూర్తిగా శూన్యుడిని అయ్యాను, ఓ భామినీ.
సుజీవితం విహీనోఽహం త్వాం ప్రష్టుమిహ చాగతః । స్వం గృహం తు ప్రవిశ్యాశు త్యజామి ప్రకృతిం స్వకామ్
సుఖంగా జీవించకుండా, నిన్ను అడగడానికి నేను ఇక్కడికి వచ్చాను. ఇప్పుడు నా ఇంట్లోకి వెళ్లి, నా స్వభావాన్ని వదిలేస్తాను.
ఉత్తిష్ఠ నందిన్సంయావస్తీర్థే భవ పురఃసరః । త్వం యాహి స్వేచ్ఛయా కాంతే ప్రకృతిం స్వాం పరిత్యజ
నంది, లేచి, పవిత్ర స్థలంలో సమయంగా చేరి ముందుగా నడిపించు. నీవు, ప్రియమైనవాడా, నీ ఇష్టానుసారం వెళ్ళి, నీ స్వభావాన్ని వదిలిపెట్టు.
ఇతి మాయామహేశస్య వచః శ్రుత్వాంబికా తతః । దీర్ఘం దధ్యో మహాశ్వాసం శోకేన చ జడీకృతా 6.13.
మాయామహేశ్వరుని మాటలు విని, అంబికా తీవ్రమైన శోకంతో, దీర్ఘంగా ఊపిరి తీసుకుంది.
తస్యైవం పరమే క్షోభే కించిన్నోవాచ సా క్షణమ్ । యయా సంమోహితం సర్వం జగత్స్థావరజంగమమ్ । సైవ సంమోహితా తేన న జానే దుఃఖమాత్మనః
ఆ పరమమైన కలకలంలో, ఆమె క్షణకాలం కొంతమాత్రమే మాటలాడింది. జగత్తులోని చరాచరమంతా మాయలో పడేసిన ఆవిడను, ఆయనే మాయలో పడేశాడు. నాకు నా మనసులోని బాధ ఏమిటో తెలియదు.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ- ఇతి మాయామహేశేన మోహితా గిరిజా యదా । అతః కిం సమభూద్బ్రహ్మన్తన్మమాఖ్యాతుమర్హసి
యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు — పరమ మాయావి మహేశ్వరుడు గిరిజను మాయలో పడేసినప్పుడు, ఆ తరువాత ఏమైంది బ్రహ్మా? దయచేసి అది నాకు చెప్పు.
నారద ఉవాచ- క్షీరాబ్ధౌ తు శయానస్య చుక్షోభ హృదయం హరేః । అకస్మాదేవ రాజేంద్ర నయనేఽశ్రుపరిప్లుతే
నారదుడు అన్నాడు — పాలసముద్రంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న హరిదేవుని హృదయం అకస్మాత్తుగా కలతచెందింది రాజా, ఆయన కన్నుల్లో కన్నీళ్లు నిండిపోయాయి.
దృష్ట్వా తన్మహదుత్పాతలక్షణం భగవాంస్తతః । ఉత్థాయ శేషపర్యంకాన్మాం చ వాయుం విలోక్య చ
ఆ భయంకరమైన అపశకునాన్ని చూసి, భగవంతుడు శేషతలంపైనుంచి లేచి, నన్ను, వాయుదేవునిని చూశాడు.
కిం కార్యమితి గోవిందస్తన్నాగారిమథాస్మరత్ । స చాగ్రే స్మృతిమాత్రేణ తస్థౌ బద్ధాంజలిః ప్రభో
ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి అని ఆలోచించిన గోవిందుడు, పాములకు శత్రువైనవాడిని స్మరించాడు. ఆ జ్ఞాపకంతోనే అతడు ముందుకు వచ్చి చేతులు జోడించి నిలబడ్డాడు.
వినతానందనం దృష్ట్వా పురతః ప్రాహ కేశవః । సుపర్ణ తత్ర గచ్ఛ త్వం యత్ర యుద్ధం ప్రవర్తతే
వినతా కుమారుడు తన ముందున్నాడని చూసి, కేశవుడు ఇలా అన్నాడు — సుపర్ణా, యుద్ధం జరుగుతున్న చోటికి వెళ్ళు.
హతో జాలంధరో వీరో హరో వా తేన మోహితః । దృష్ట్వా తం శీఘ్రమాగత్య కథయస్వ మమాఖిలమ్
జాలంధరుడు చంపబడ్డాడా, లేక హరుడు అతని మాయలో పడిపోయాడా అన్నది చూచి, వెంటనే వచ్చి నాకు అన్నీ వివరంగా చెప్పు.
జాలంధరేశయోర్యుద్ధం ద్రష్టుం శక్తస్త్వమేవ హి । కోఽన్యో మహాహవే తస్మిన్జ్ఞాత్వా యాతి శరీరవాన్
జాలంధరుడు, ఈశ్వరుడు ఇద్దరి మధ్య యుద్ధాన్ని నువ్వే చూడగలవు. ఆ మహాయుద్ధం గురించి తెలిసి, శరీరంతో అక్కడికి వెళ్లగలిగేది ఇంకెవరు?
కదాచిద్దుర్గమం తత్ర యుద్ధం శస్త్రాస్త్రవృష్టిభిః । అథ త్వం బాణసంచారం గత్వాపి హితవిగ్రహః
ఎప్పుడో అక్కడ యుద్ధం చాలా భయంకరంగా, ఆయుధాల వర్షంతో జరుగుతుంది. అయినా నువ్వు బాణాల మైదానానికి వెళ్లి, మిత్రుడిగా సహాయపడతావు.
సందృష్ట్వా పార్వతీవృత్తిం శీఘ్రమాయాతుమర్హసి । దైత్యమాయానిరాసార్థం విచింత్య భగవాంస్త్వరన్
పార్వతీదేవి స్థితిని గమనించి, వెంటనే తిరిగి రావాలి. భగవంతుడు, దానవుడి మాయను తొలగించాలనే ఉద్దేశంతో అతడిని త్వరగా పంపాడు.
గుటికాం సర్వసిద్ధాం చ గరుడాయ దదౌ హరిః । అనయా న భ్రమో వీర తథేత్యుక్త్వా ముఖేక్షిపత్
హరిదేవుడు గరుత్మంతుడికి అన్ని శక్తులున్న ఒక గుళికను ఇచ్చాడు — 'ఈ గుళికతో నీవు మాయలో పడిపోవడం ఉండదు వీరా' అని చెప్పి, ఆ గుళికను అతని నోట్లో పెట్టాడు.
ఏవం సంప్రేరితః పత్రీ హరిం కృత్వా ప్రదక్షిణమ్ । నిశ్చక్రామ ఖమావిశ్య జగామాద్భుతవేగవాన్
ఇలా పంపబడిన పక్షిరాజు, హరిదేవుని ప్రదక్షిణగా చేసి, ఆకాశంలోకి ఎగిరి, అద్భుతమైన వేగంతో వెళ్లిపోయాడు.
తత్ర గత్వా రణం ఘోరం దైత్యసంఘైః స దుఃసహమ్ । దృష్టవానఖిలేనాసౌ న కించిజ్జ్ఞాతవాన్కిల
అక్కడికి వెళ్లి, దానవ గణాలతో భయంకరమైన, భరించలేని యుద్ధాన్ని చూశాడు. అయినా, అన్నీ చూసినా, ఏదీ నిజంగా అర్థం కాలేదు.
తస్మాదుత్పత్య వేగేన గతోఽసౌ మానసోత్తరమ్ । శైలం తుంగతరం దుర్గమగమ్యం మరుతామపి
అక్కడినుంచి వేగంగా ఎగిరి, ఉత్తర దిశలో మనస్సుకు అందని, ఎవరూ చేరలేని ఎత్తైన కొండకు వెళ్లాడు.
విలోకయన్న దదృశే గౌరీస్థానం పతంగరాట్ । తత్రాగత్య భుజంగారిర్ధ్వనిం సంశ్రుతవాన్కిల
అక్కడ చుట్టూ చూస్తూ, గౌరీదేవి స్థలాన్ని పక్షిరాజు కనుగొనలేకపోయాడు. కానీ అక్కడికి చేరి, పాము మోసుకుపోయేవాడు ఒక శబ్దాన్ని విన్నాడు.
గత్వా సమీపే దదృశే మాయాపశుపతిం తతః । గరుడో గుటికాం క్షిప్య ముఖేన భ్రమమాప సః
అప్పుడతడు దగ్గరకు వెళ్లి, మాయాపశుపతిని చూశాడు. గరుత్మంతుడు గుళికను నోట్లో వేసుకొని, మాయలో పడకుండా స్పష్టంగా చూశాడు.
జ్ఞాత్వా బుద్ధ్వాథ దైత్యోఽయమితి నాయం వృషధ్వజః । హా కష్టమితి చోక్త్వా చ రుదన్నాగత్య చార్ణవమ్
ఇది వృషధ్వజుడు కాదు, దానవుడే అని తెలుసుకున్న గరుత్మంతుడు, 'హాయ్! ఎంత దురదృష్టం!' అని విలపిస్తూ, కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ సముద్రానికి వెళ్లాడు.
కథయామాస వృత్తాంతం పురతః కైటభద్విషః । దేవ జాలంధరేణాయం హరో దేవో విడంబితః
అతడు కైటభాసురునికి శత్రువైన దేవుని ముందు జరిగిన సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు — 'దేవా, జాలంధరుడు హరుణ్ని మోసం చేశాడు' అని చెప్పాడు.
ఉమా ప్రతారితా తేన పాపేన ఛద్మరూపిణా । సురస్త్వం యది గోవింద సమరం ప్రతియాహ్యతః
ఉమా ఆ పాపి, మాయ రూపంలో వచ్చి మోసగించింది. గోవిందా, నువ్వు దేవుడు అయితే, యుద్ధానికి ముందుకు వెళ్ళు.
మాయాయుద్ధం తు దేవేశ కురు జాలంధరం ప్రతి । తస్య రాజ్ఞీ మయా దృష్టా పీఠే జాలంధరే శుభే
దేవతల అధిపతీ, జాలంధరునిపై యుద్ధంలో మాయను ఉపయోగించు. అతని రాణిని నేను జాలంధరుని అందమైన సింహాసనంపై కూర్చొని చూశాను.