కోలాహలః ప్రహృతవాన్దర్శయన్నాత్మలాఘవమ్ । సోఽపి హేతి వ్యథాం త్యక్త్వా మాల్యవాంశ్చ గణాగ్రణీః
కొలాహలుడు తన తేలికను చూపిస్తూ దెబ్బకొట్టాడు. అతనూ, గణాల నాయకుడైన మాల్యవాన్, ఆయుధం వల్ల కలిగిన బాధను వదిలేశాడు.
గిరిం గృహీత్వా తేనాజౌ కోలాహలమథాహనత్ । నిశ్చక్రామ జ్వరస్తస్మాజ్జ్వలనో నామ భీషణః
పోరులో కొలాహలుడు ఒక కొండను తీసుకుని మాల్యవాన్ను కొట్టాడు. ఆ సమయంలో అతని నుండి జ్వలనం అనే భయంకరమైన జ్వరం బయటకు వచ్చింది.
త్రిశీర్షో నవహస్తశ్చ నవపాదోఽతిపింగలః । స జ్వరో మోహయామాస మాల్యవంతం స్వతేజసా
ఆ జ్వరం మూడు తలలు, తొమ్మిది చేతులు, తొమ్మిది కాళ్లు కలిగి, చాలా పింగళంగా ఉండి, తన తేజంతో మాల్యవాన్ను మోహింపజేసింది.
మాల్యవాన్సమరం త్యక్త్వా పరాక్రాంతో గిరిం యయౌ । చండిర్భయానకేనాజౌ పాశేన హృదయే హతః
మాల్యవాన్ యుద్ధాన్ని వదిలేసి ధైర్యంగా కొండవైపు వెళ్లాడు. చండీరు యుద్ధంలో భయపాటు పాశంతో హృదయంలో బలంగా తగిలాడు.
హయో వినిర్గతస్తస్మాత్క్షిప్తః సోఽపి చ సాగరే । కార్త్తికేయో రణే రాహుం శితైర్బాణైః సమాహనత్
అతనిలోంచి గుర్రం బయటకు వచ్చి సముద్రంలో పడిపోయింది. కార్తికేయుడు యుద్ధంలో రాహును పదునైన బాణాలతో కొట్టాడు.
ఆచ్ఛాద్య శరజాలైశ్చ శీఘ్రం శక్తిం ముమోచ హ । ఆపతంతీం మహాశక్తిం జ్వలంతీమివ తేజసా
వేగంగా బాణాల వర్షంతో అతన్ని కప్పి, ఒక గొప్ప శక్తిని విడిచాడు. ఆ మహాశక్తి తేజంతో మండుతూ దూసుకొచ్చింది.
దృష్ట్వా రాహుః ఖముత్పత్య కరాభ్యాం జగృహే ద్రుతమ్ । స తాం శక్తిం గృహీత్వా తు వినద్యోచ్చైః పునః పునః
దాన్ని చూసిన రాహు ఆకాశంలోకి ఎగిరి తన చేతులతో ఆ శక్తిని త్వరగా పట్టుకున్నాడు. ఆ శక్తిని పట్టుకుని మళ్లీ మళ్లీ గట్టిగా అరవసాగాడు.
స్వర్భానుః శిరసోనోపి తస్య శక్త్యా జఘాన తమ్ । వక్షస్యభిహతే శక్త్యా తద్దేహాన్నిర్గతా సరిత్
స్వర్భాను ఆ శక్తితో అతని తలపై కొట్టాడు. ఆ శక్తి అతని ఛాతీపై తగిలినప్పుడు, అతని శరీరంలోంచి ఒక నది బయటకు వచ్చింది.
తయా సంప్లావితః పుత్రో మహాదేవస్య సంయుగే । కథంచిత్సా నదీ రుద్ధా సమం పూరో గిరిం యయౌ
ఆ నదితో మహాదేవుని కుమారుడు యుద్ధంలో మునిగిపోయాడు. ఏదో విధంగా ఆ నది ఆగిపోయి, ఆ ప్రవాహంతో కలిసి అతను కొండవైపు వెళ్లాడు.
శ్రుత్వార్ణవజో జ్వరతః కటకకదంబస్య కర్కశం విరుతమ్ । సుస్వరవచనవిదగ్ధం తమపి చ కోకిలాపతిం న సస్మార
సముద్రంలో పుట్టిన జ్వరం, కడంబ కోటలోంచి గట్టిగా అరవడం విని, మధురమైన మాటల్లో నిపుణుడైన అతడు, కోకిలల అధిపతిని కూడా గుర్తు చేసుకోలేదు.
శరైః కిరంతం దహనమసినా బర్బరోఽవధీత్ । కూష్మాండో నిహతో మూర్ధ్ని సర్పరోమ్ణాథ ముష్టినా
బర్బరుడు బాణాలు వర్షించుచున్న అగ్నిని ఖడ్గంతో చంపాడు. కూష్మాండుడు పాము జుట్టుతో ఉన్న ముష్టితో తలపై బలంగా కొట్టబడ్డాడు.
పాతాలకేతునా హాసో ముద్గరేణ సమాహతః । తస్య దేహాద్వినిష్క్రమ్య హస్తీ ముద్గరమాభునక్
పాతాళకేతువు ముద్గరంతో హాసోను కొట్టాడు. అతని శరీరంలోంచి ఒక ఏనుగు బయటకు వచ్చి ఆ ముద్గరాన్ని పట్టుకుంది.
శుండాయాం ముష్టిఘాతేన హతః పాతాలకేతునా । ఆయుధైర్జర్జరం చక్రే భృంగీశం రోమకంటకః
పాతాళకేతువు ముష్టితో ఏనుగు సొండపై బలంగా కొట్టాడు. రోమకంటకుడు ఆయుధాలతో భృంగీశుడిని తీవ్రంగా గాయపరిచాడు.
భృంగీశోఽపి రణాద్భీతస్త్వరన్నేవ గిరిం యయౌ । సహసా ధూమ్రవర్ణశ్చ శుభ్రః కేతుముఖేఽపతత్
భృంగీశుడు యుద్ధంలో భయపడి త్వరగా కొండవైపు పరుగెత్తాడు. అకస్మాత్తుగా ధూమ్రవర్ణుడు, శుభ్రుడు ఇద్దరూ కేతుముఖుని ఎదుట పడిపోయారు.
గణం గిలితవాన్దైత్యో మహాకాయో మహాననః । హాహాకారో మహానాసీద్గిలితే కేతునా రణే
ఒక మహాకాయుడు, మహానోరు కలిగిన దైత్యుడు ఒక గణాన్ని మింగేశాడు. యుద్ధంలో కేతుముఖుడు మింగబడ్డప్పుడు పెద్ద అరుపు వినిపించింది.
జృంభస్య నిశితైర్బాణైశ్ఛిన్నాంగోఽథ వినాయకః । శుండాదండం పరశునా తస్య చిచ్ఛేద దంతినః
జృంభుడు పదునైన బాణాలతో వినాయకుని అవయవాలను కోసేశాడు. ఆ ఏనుగుకు సొండను పరశువుతో నరికేశాడు.
జృంభాసురో జఘానాథ శక్త్యా లంబోదరోదరమ్ । మూషకోఽపి శరైర్భిన్నః ప్రవివేశ గుహాముఖమ్
జృంభాసురుడు శక్తితో లంబోదరుడిని కొట్టాడు. ముషికుడు బాణాలతో గాయపడి గుహ ద్వారం లోపలికి ప్రవేశించాడు.
వినాయకః ప్రహారార్త్తో విలలాపాకులో రణే । హా మాతస్తాత హా భ్రాతర్హా మూషక మమ ప్రియ
వినాయకుడు దెబ్బలతో బాధపడి యుద్ధంలో కలవరంగా విలపించాడు: 'అమ్మా! నాన్నా! అన్నా! నా ప్రియమైన ముషికా!'
గణేశక్రందితం శ్రుత్వా భగవత్యా తయా తదా । సమేత్య కూటాదన్యస్మాత్పార్వత్యోక్తః శివస్తదా
గణేశుడు అరవడం విని, ఆ సమయంలో ఆ భగవతి అక్కడికి వచ్చి, మరో కొండపై నుండి వచ్చిన పార్వతీ దేవి, శివునితో మాట్లాడింది.
హేరంబో వధ్యతే దైత్యైః స్కందోఽపి వినిపాతితః । శివ కిం క్రీడసే శైలే రక్ష పుత్రౌ గణానపి
హేరంబుడు రాక్షసుల చేతిలో హతమయ్యాడు, స్కందుడు కూడా పడిపోయాడు; శివా, నీవు ఈ కొండపై ఎందుకు ఆటలాడుతున్నావు? నీ కుమారులను, గణదేవతలను రక్షించు.
సదా శూలాదిశస్త్రాణాం ధృతానామద్య వై క్షణః । అథ గౌర్యా వచః శ్రుత్వా వీరభద్రం శివోఽబ్రవీత్
శివుని చేత ఎప్పుడూ శూలాది ఆయుధాలు ధరించబడ్డాయి, ఇప్పుడు సమయం వచ్చింది. ఆ సమయంలో గౌరీ మాటలు విని, శివుడు వీరభద్రునితో ఇలా అన్నాడు.
వృషః సజ్జీయతాం శీఘ్రమిత్యుక్తే స తదాకరోత్ । బబంధ ముకుటం తస్య శృంగయోర్భాస్కరప్రభమ్
బైలు త్వరగా సిద్ధం చేయమని శివుడు చెప్పాడు; వెంటనే అలా చేశారు. ఆ ఎద్దు కొమ్ములకు సూర్యుడి కాంతిలా ప్రకాశించే మకుటం కట్టారు.
కంఠే ఘంటాశతం బద్ధ్వా కర్ణయోర్దర్పణౌ ధృతౌ । స్కంధే చ కింకిణీజాలం చరణే నూపురం మహత్
దాని మెడకు వంద గంటలు కట్టారు, చెవులకు అద్దాలు పెట్టారు, భుజాలపై కింకిణి గొలుసు, కాళ్లకు పెద్ద నూపురం ధరించారు.
పుచ్ఛే చామరసాహస్రం తస్య పాశాష్టకం ముఖే । కల్యాణీ చ తదా దేవీ శర్వపార్శ్వే వ్యస్థితా
దాని తోకపై వెయ్యి చామరాలు, నోటిలో ఎనిమిది పాశాలు ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో కల్యాణి అయిన దేవి శివుని పక్కన నిలిచింది.
పాశాష్టకేన సంయుక్తా తత్ర ఖడ్గధరాంబికా । న్యస్తాని సర్వశస్త్రాణి స వృషః సజ్జితో బభౌ
ఎనిమిది పాశాలతో కూడిన అంబికా అక్కడ ఖడ్గం పట్టుకొని నిలిచింది; అన్ని ఆయుధాలు అక్కడ పెట్టారు. సిద్ధంగా ఉన్న ఆ ఎద్దు ప్రకాశించింది.
పార్వత్యా భూషితః సోఽథ నిజయా ఘంటమాలయా । కృతం చ తిలకం దేవ్యా ప్రోక్తః సత్కృతిపూర్వకమ్ 6.12.
తర్వాత పార్వతీ తన గంటల హారంతో ఆ ఎద్దును అలంకరించింది, తిలకం పెట్టింది, గౌరవంగా పలికింది.
హరస్త్వయా న మోక్తవ్యో వృషేన్ద్ర రణసంకటే । ఆగంతవ్యమరీన్జిత్వా శంభునా సహ సంగరే
ఎద్దులలో ప్రభువా, యుద్ధంలో హరుడిని వదిలిపెట్టకూడదు. శత్రువులను జయించి, శంభుతో కలిసి తిరిగి రావాలి.
ఇతి శ్రుత్వా వచో దేవ్యా హరో వృషమథారుహత్ । ధృత్వాయుధసహస్రం తు నిజాలంకారభూషితః । రణం గచ్ఛామి తాం ప్రాహ పార్వతీం ప్రతి సాదరమ్
దేవి మాటలు విని, హరుడు ఆయుధాల సహస్రాన్ని ధరించి, తన అలంకారాలతో అలంకరించబడి ఎద్దుపై ఎక్కాడు. పార్వతీదేవిని గౌరవంగా చూచి, 'నేను యుద్ధానికి వెళ్తున్నాను' అన్నాడు.
ఈశ్వర ఉవాచ- త్వం తిష్ఠసి స్వరూపాణి ఏకాకిన్యపి సస్పృహా । భామినీ దురభిప్రాయా దానవా హి సమాగతాః
ఈశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు — నీవు నీ స్వరూపంలో, ఒంటరిగా ఉన్నా, ఆశతో నిలిచివుంటావు. భామినీ, దురుద్దేశ్యాలున్న రాక్షసులు కూడిపోయారు.
తస్మాత్త్వయాత్మనైవాత్మా రక్షణీయో వరాననే । ఇత్యుక్త్వా వృషభారూఢో యయౌ రుద్రో రణాంగణమ్
కాబట్టి, సుందరి, నువ్వు నీ శక్తితో నిన్ను నువ్వే రక్షించుకోవాలి. ఇలా చెప్పి, రుద్రుడు ఎద్దుపై ఎక్కి యుద్ధరంగానికి వెళ్లాడు.