తత ఉచ్చైర్విభోర్హాస్యం శ్రుత్వా బ్రహ్మా పినాకినః । ఉవాచ దేవదేవేశం పశ్యావస్థాం దివౌకసామ్
పినాకిని గర్వంగా నవ్విన శబ్దం వినగానే, బ్రహ్మ దేవతల అధిపతిని చూసి, "దేవతల పరిస్థితిని చూడు" అని అన్నాడు.
తతః సర్వేశ్వరో జ్ఞాత్వా బ్రహ్మణో మనసేప్సితమ్ । శక్రస్య మానభంగం చ దేవార్థే పరమేశ్వరః
అప్పుడు సర్వేశ్వరుడు, బ్రహ్మ మనసులో ఉన్న కోరికను, ఇంద్రుని అవమానాన్ని తెలుసుకుని, దేవతల కోసం చర్య తీసుకున్నాడు.
ప్రేమ్ణా భవాన్యా విజ్ఞప్తో నృప ప్రాహ వచో హరః । విష్ణునా న హతో యోఽరి స కథం హన్యతే మయా
భవానీ ప్రేమతో అడిగినప్పుడు, హరుడు ఇలా అన్నాడు: "విష్ణువు చంపలేని వాడిని నేను ఎలా చంపగలను?"
పూర్వసృష్టాన్యాయుధాని వజ్రాదీని పితామహ । తైః శస్త్రైర్నైవ వధ్యోఽసౌ బలీ జాలంధరోఽసురః
ముందుగా సృష్టించిన ఆయుధాలు, వజ్రాది ఆయుధాలు, బ్రహ్మా, ఆ బలమైన జాలంధరాసురుణ్ణి చంపలేవు.
హేతిభిః పూర్వసంసృష్టైః సమయాపి న హన్యతే । దేవాః కుర్వంతు శస్త్రం హి మమ ప్రాణసహం దృఢమ్
మునుపు తయారైన ఆయుధాలతో అతడిని చంపలేరు. నా ప్రాణానికి సమానమైన బలమైన ఆయుధాన్ని దేవతలు తయారు చేయాలి.
శంభోరిత్యుత్తరం శ్రుత్వా బ్రహ్మోవాచాథ శంకరమ్ । స్వయం కురు మహాశస్త్రం త్వం వేత్థ స్వాత్మనో బలమ్
శంభువు సమాధానం విని, బ్రహ్మ శంకరుని చూచి, "నీ బలం నీకే తెలుసు. నీవే గొప్ప ఆయుధాన్ని తయారు చేయు" అని అన్నాడు.
ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా ప్రత్యువాచ మహేశ్వరః । బ్రహ్మన్విముంచ తేజస్త్వం క్రోధయుక్తం సురైః సహ
ఆ మాటలు విని, మహేశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు: "బ్రహ్మా, నీ కోపంతో కూడిన తేజస్సును దేవతలతో కలిసి విడుదల చేయు" అని చెప్పాడు.
తతస్తేజో ముమోచాథ బ్రహ్మా బ్రహ్మాస్త్రసూచకః । రుద్రస్త్రినేత్రజం తేజస్తతో నిర్ముక్తవాన్స్వయమ్
అప్పుడు బ్రహ్మా తన తేజస్సును, బ్రహ్మాస్త్రానికి సంకేతంగా విడిచాడు. ఆ తరువాత రుద్రుడు తన మూడవ కన్ను నుంచి పుట్టిన తేజస్సును స్వయంగా విడుదల చేశాడు.
దేవాశ్చ ముముచుః సర్వే సక్రోధం తేజసాం చయమ్ । అత్రాంతరే స్మృతః ప్రాప్తో హరేణ మధుసూదనః
అప్పటికి దేవతలు అందరూ కోపంతో తమ తేజస్సును విడిచిపెట్టారు. అదే సమయంలో హరిణి స్మరించిన మధుసూదనుడు అక్కడికి వచ్చాడు.
కిం కరోమీతి తేనోక్తః శివః ప్రాహ జనార్దనమ్ । విష్ణో జాలంధరః కస్మాన్న హతః సంగరే త్వయా
"నేను ఏమి చేయాలి?" అని అడిగినప్పుడు, శివుడు జనార్దనుని చూచి ఇలా అన్నాడు: "విష్ణువా, యుద్ధంలో జాలంధరుని నీవు ఎందుకు చంపలేదు?"
కథం సురాన్పరిత్యజ్య క్షీరాబ్ధిం శయితుం గతః
దేవతలను వదిలేసి, పాలసముద్రంలోకి విశ్రాంతికి నీవు ఎలా వెళ్ళావు?
శ్రీవిష్ణురువాచ-। యది తం హన్మి దేవేశ శ్రీః కథం మమ వల్లభా । తస్మాత్త్వం పార్వతీకాంత జహి జాలంధరం రణే
శ్రీవిష్ణువు ఇలా అన్నాడు: "దేవతాధిపతీ, నేను అతన్ని చంపితే, నా ప్రియమైన శ్రీదేవి నాతో ఎలా ఉంటుంది? అందుకే, పార్వతీప్రియుడా, నీవే యుద్ధంలో జాలంధరుని సంహరించాలి."
తేజస్త్వం క్రోధజం ముంచేత్యుక్తః శర్వేణ కేశవః । ముమోచ వైష్ణవం తేజః తత్సర్వం సమవర్ద్ధత । తేజః ప్రవృద్ధం తద్దృష్ట్వా వ్యాపకం ప్రాహ కేశవమ్
శర్వుడు "నీ కోపతేజస్సును విడిచిపెట్టు" అని చెప్పగానే, కేశవుడు తన వైష్ణవ తేజస్సును విడిచాడు. ఆ తేజస్సు అంతా పెరిగిపోతూ వ్యాపించసాగింది. ఆ తేజస్సు పెరుగుతున్నదాన్ని చూసి, ఆయన కేశవునితో మాట్లాడాడు.
శంకర ఉవాచ-। ఏతేన తేజసా శీఘ్రం మమాస్త్రం కర్తుమర్హథ । విశ్వకర్మాదయస్తచ్చ శ్రుత్వా శంకరభాషితమ్
శంకరుడు ఇలా అన్నాడు: "ఈ తేజస్సుతో నా ఆయుధాన్ని త్వరగా తయారు చేయాలి." శంకరుని మాటలు విని, విశ్వకర్మాది దేవతలు—
నిరీక్ష్య చ తదాఽన్యోఽన్యం కిం కుర్మ ఇతి శంకితాః । దృష్ట్వా తూష్ణీం స్థితాంస్తాంశ్చ జ్ఞాత్వా తన్మనసి స్థితమ్
అప్పుడు వారు ఒకరినొకరు చూసుకుంటూ, ఏమి చేయాలో తెలియక సందేహంతో నిలబడ్డారు. ఎవరి మనసులో ఏముందో గ్రహించి, మౌనంగా నిలిచిపోయారు.
తదాహ భగవాన్బ్రహ్మా అనాలోక్యం హి దైవతైః । సోఢుం న శక్తాస్తే తేజో ధర్తుం కేన చ శక్యతే
అప్పుడు భగవాన్ బ్రహ్మా ఇలా అన్నాడు: "ఈ తేజస్సును దేవతలు చూడలేరు; వారు దీన్ని భరించలేరు—ఇలాంటి తేజస్సును ఎవరు భరించగలరు?"
తతః ప్రహస్య భగవానుత్పత్యోపరి తేజసః । వామాంఘ్రిపార్ష్ణినా శంభుర్ననర్త భ్రమరీచయమ్
ఆ సమయంలో భగవంతుడు నవ్వుతూ ఆ తేజస్సు పైనకి లేచాడు. శంభువు తన ఎడమ కాలుగడితో తేనెటీగల వలయాన్ని నాట్యం చేశాడు.
తతో దేవా మహేంద్రాద్యాస్తేజసోపరి శంకరమ్ । నృత్యమానం తదా దృష్ట్వా ముదా వాద్యాన్యవాదయన్
తర్వాత మహేంద్రుని నాయకత్వంలో ఉన్న దేవతలు, శంకరుడు ఆ తేజస్సుపై నాట్యం చేస్తున్నదాన్ని చూసి ఆనందంతో వాద్యాలు వాయించారు.
తదాప్రభృతి నృత్యేషు భ్రామ్యతే భ్రమరీచయమ్ । అథ చక్రం సముత్పన్నం శంభోర్నర్తనమర్దనాత్
అప్పటి నుంచి నాట్యాలలో తేనెటీగల వలయం తిప్పబడుతుంది. ఆ శంభువు నాట్యం చేసి ముద్ర వేసినప్పుడు అక్కడ చక్రం ఉద్భవించింది.
ఆరలక్షత్రయోపేతం అస్థికోటిసమాకులమ్ । శర్వాంఘ్రికషణాత్తస్య తేజసో నిసృతాః కణాః
ఆ చక్రానికి మూడు గుర్తులు ఉండి, ఎముకల అంచులతో నిండిపోయింది. శర్వుని కాలిముద్రతో ఆ తేజస్సు నుండి రేణువులు వెలువడ్డాయి.
విశ్వకర్మా చ తేనాస్త్రం విమానాని చ నిర్మమే । తతస్తే నిర్జ్జరా భీత్యా దృష్ట్వా చక్రం సుదర్శనమ్
ఆ తేజస్సుతో విశ్వకర్ముడు ఆయుధాన్ని, విమానాలను తయారు చేశాడు. ఆ తర్వాత అమరులు అందరూ సుదర్శన చక్రాన్ని చూసి భయపడ్డారు.
త్రాహిత్రాహీతి దేవేశం ప్రత్యూచుస్తే సురాన్నృప । పృథ్వీకాఠిన్యమాదాయ లోహానామపి తేజసామ్
దేవతలు, "రక్షించు! రక్షించు!" అని దేవేంద్రుని వేడుకున్నారు. భూమి గట్టితనాన్ని, లోహాల తేజస్సును తీసుకొని—
యద్విశ్వకర్మణా కోశం కృతం భస్మీకృతం చ తత్ । సృష్టేన తేన చక్రేణ దగ్ధః కాలోఽపతత్క్షితౌ
విశ్వకర్ముడు చేసిన ఆ కవచం బూడిదైపోయింది. ఆ చక్రం తాకడంతో కాలమే కాలిపోయి భూమిపై పడిపోయింది.
తతస్తద్బ్రహ్మణో హస్తే దదౌ చక్రం స ధూర్జటిః । చక్రార్చిర్నిచయైః కూర్చం దృష్ట్వా దగ్ధముమాపతిః
ఆ తర్వాత ధూర్జటి ఆ చక్రాన్ని బ్రహ్మా చేతిలో పెట్టాడు. ఆ చక్రపు అగ్ని సమూహాన్ని చూసి ఉమాపతి కాలిపోయాడు.
హసిత్వా బ్రహ్మణో హస్తాద్గృహీత్వా సత్వరం శివః । దధౌ కక్షాపుటే చక్రం నిధానం నిర్ధనో యథా
శివుడు నవ్వుతూ వెంటనే బ్రహ్మా చేతిలోని చక్రాన్ని తీసుకుని, దానిని తన వస్త్రపు మడిలో పెట్టుకున్నాడు. అది ఒక నిరుపేద తన ధనాన్ని దాచుకున్నట్టు.
తతో న దృశ్యతే చక్రం శివకక్షాపుటేస్థితమ్ । మహామూర్ఖస్య యద్దత్తం దానం తస్య ఫలం యథా
ఆ తర్వాత ఆ చక్రం శివుని వస్త్రపు మడిలో దాచబడినది కనబడలేదు. అది మహామూర్ఖునికి ఇచ్చిన దానం ఫలం కనబడనట్టు అయింది.
నారద ఉవాచ- అత్రోత్తరే మయా గత్వా కథితం సింధుసూనవే । త్వాం హంతు సర్వవీరేశ ప్రతిజ్ఞా శంభునా కృతా । శ్రుత్వేత్థం మద్వచో రాజంస్తతః పప్రచ్ఛ సోఽసురః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — రాజా! నేను ఉత్తర భాగానికి వెళ్లి, సముద్రుని కుమారుడికి ఇలా చెప్పాను: 'శంభుడు నిన్ను, వీరులందరికీ అధిపతిని, సంహరించేందుకు ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.' నా మాటలు విని ఆ అసురుడు నన్ను ప్రశ్నించాడు.
జాలంధర ఉవాచ-। కిమస్తి శూలినో గేహే రత్నజాతం మహామునే । తన్మమాచక్ష్వ సకలం నాస్తి యుద్ధం నిరామిషమ్
జాలంధరుడు ఇలా అడిగాడు — మహామునీ! శూలధారి ఇంట్లో ఏవైనా విలువైన రత్నాలు ఉన్నాయా? నాకు అన్నీ చెప్పు. ఎందుకంటే, బహుమతి లేకుండా యుద్ధం జరగదు.
నారద ఉవాచ-। భూతిర్గాత్రే వృషో జీర్ణః ఫణినోంఽగే గలే విషమ్ । భిక్షాపాత్రం కరే పుత్రౌ గజానన షడాననౌ
నారదుడు ఇలా చెప్పాడు — ఆయన శరీరంపై బస్మం, వృద్ధమైన ఎద్దు వాహనం, పాము అలంకారాలు, గొంతులో విషం, చేతిలో భిక్షాపాత్రం, కుమారులు గజాననుడు, షడాననుడు.
ఇత్యాది విభవస్తస్య యదన్యత్తన్నిబోధ మే । తనయా గిరిరాజస్య విశాలా హ్యున్నతస్తనీ
ఇదే ఆయన సంపద. ఇంకా ఆయన వద్ద ఉన్నదేమిటో విను: ఆయన భార్య గిరిరాజు కుమార్తె, విస్తారమైన నడుము, ఎత్తైన వక్షోజాలు కలిగి ఉన్నది.