పలాయధ్వం సురాః సర్వే ద్రోణాద్రిః క్షయమాగతః । ఏవముక్తవతస్తస్య గురోశ్చిచ్ఛేద సింధుజః
"అందరూ పారిపోండి దేవతలారా! ద్రోణపర్వతానికి అంతం దగ్గరపడింది," అని గురువు చెప్పగానే, నదిపుత్రుడు తన గురువు యజ్ఞోపవీతాన్ని తెంచేశాడు.
యజ్ఞోపవీతం కేశాంశ్చ బాణైస్తీక్ష్ణైర్హసన్సురాన్ । తతో దుద్రావ వేగేన గురుః ప్రాణభయార్దితః
నవ్వుతూ, పదునైన బాణాలతో దేవతల యజ్ఞోపవీతాలను, జుట్టును తెంచాడు. అప్పుడు గురువు ప్రాణభయంతో వేగంగా పారిపోయాడు.
దేవాః సర్వే రణం హిత్వా పలాయాంచక్రిరే నృప । ఏవం విద్రావ్య దేవాన్వై జనార్ద్దనమధావత
అందరు దేవతలు యుద్ధాన్ని వదిలేసి పారిపోయారు, ఓ రాజా. ఇలా దేవతలను తరిమికొట్టి, అతడు జనార్దనుని వైపు పరుగెత్తాడు.
హృషీకేశోఽపి దైత్యేశమన్వధావద్రణోత్సుకః । తతో యుద్ధమభూద్ధోరం విష్ణోర్జాలంధరస్య చ
హృషీకేశుడు కూడా యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా, దైత్యాధిపతిని వెంబడించాడు. అప్పుడు విష్ణువు, జాలంధరుని మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
దుర్ద్ధర్షణో బాణజాలైః ప్లావయామాస కేశవమ్ । తాన్బాణాన్ఖండశః కృత్వా పూరయిత్వా శరైర్మహాన్
తట్టుకోలేని విధంగా, జాలంధరుడు బాణవర్షంతో కేశవుని ముంచెత్తాడు. ఆ బాణాలను ముక్కలు చేసి, మహాబాణాలతో ఆకాశాన్ని నిండ్చాడు.
వాసుదేవోసురం బాణైర్జాలంధరమపీడయత్ । జాలంధరో రథం త్యక్త్వా శరపీడితవిగ్రహః
వాసుదేవుడు బాణాలతో జాలంధరుని బాధించాడు. బాణాల బాధతో శరీరం తాళలేక, జాలంధరుడు తన రథాన్ని వదిలేశాడు.
విష్ణుం విజేతుం దుద్రావ సంయతిస్థమథ ద్రుతమ్ । తమాయాంతం రణే దృష్ట్వా హరిర్వివ్యాధ సాయకైః
విష్ణువును ఓడించేందుకు, అతడు యుద్ధస్థలంలో వేగంగా పరుగెత్తాడు. యుద్ధంలో అతడు దగ్గరకి వస్తున్నాడని చూసి, హరి బాణాలతో అతనిని గాయపరిచాడు.
బాణానంగేసహద్విష్ణోః ప్రాప్తోఽసౌ రథసంనిధౌ । హస్తేనైకేన గరుడం ద్వితీయేన రథం హరేః
విష్ణువు రథానికి దగ్గరగా వచ్చి, శరీరంలో బాణాలు ఉండగానే, ఒక చేతితో గరుత్మంతుడిని, మరొక చేతితో హరివాహనాన్ని పట్టుకున్నాడు.
భ్రామయిత్వాంబరే శశ్వత్శ్వేతద్వీపే న్యపాతయత్ । జాలంధరకరక్షిప్తో గరుడోఽపి పపాత హ
వాటిని ఆకాశంలో తిరిపించి, శ్వేతద్వీపంపై పడవేశాడు. జాలంధరుని చేతిలో పడిపోయిన గరుత్మంతుడు కూడా అక్కడే పడిపోయాడు.
క్రౌంచద్వీపే స తత్రైవ విశ్రామమకరోచ్చిరమ్ । అచ్యుతః ప్రచ్యుతస్తస్మాద్భ్రమతో రథమండలాత్
అక్కడ, క్రౌంచద్వీపంలో, అతడు చాలా కాలం విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు. అచ్యుతుడు ఆ రథచక్రం తిరుగుతూ, అక్కడి నుంచి పడిపోయాడు.
రణమాగత్య దైత్యేశం తిష్ఠతిష్ఠేత్యభాషత । దృష్ట్వా తమాగతం భూయః కేశవం సమరప్రియః
యుద్ధానికి వచ్చి, దైత్యాధిపతిని 'నిలు, నిలు!' అని పిలిచాడు. మళ్లీ యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా వస్తున్న కేశవుని చూసి,
పూరయన్మార్గణైర్భూమిం జగర్జార్ణవనందనః
నదిపుత్రుడు భూమిని బాణాలతో నింపుతూ గర్జించాడు.
వివ్యాధ దైత్యం హరిరాశు శక్త్యా హృది స్ఫురంత్యా స తతః పపాత । సూతో న యత్తం సమరాన్నివాసం తం ప్రాహ రే కేన కృతోస్మ్యలజ్జః
హరి, దైత్యుడిని హృదయంలో మెరుస్తున్న శక్తితో వేగంగా పొడిచాడు, వెంటనే అతడు పడిపోయాడు. రథసారధి అతడిని యుద్ధంలో నిలబెట్టలేక, 'ఓహో, నన్ను ఎవరు ఇలా నిర్లజ్జుడిని చేసారు?' అని అన్నాడు.
దైత్యారి జాలంధరయోర్మహత్తదా బభూవ యుద్ధం ధరణీతలస్థయోః । ప్రేమ్ణా శ్రియస్తం న జఘాన దానవం స్వయం హరిస్తస్య శరైః పపాత
దైత్యారికి, జాలంధరునికి భూమిమీద గొప్ప యుద్ధం జరిగింది. ప్రేమతో శ్రీదేవి ఆ దానవుని చంపలేదు. హరి తన బాణాలతో పడిపోయాడు.
తతో నిరీక్ష్య గోవిందం పతితం ధరణీతలే । ప్రగృహ్యార్ణవజో దైత్య ఆరురోహ నిజం రథమ్ । తతస్తమిందిరా ప్రాప్తా రుదంతీ విష్ణువల్లభా
ఆ సమయంలో, భూమిపై పడిపోయిన గోవిందుణ్ని చూసి, సముద్రుని కుమారుడు పట్టుకుని, ఆ దైత్యుడు తన రథంపైకి ఎక్కాడు. అదే సమయంలో, విష్ణువు ప్రియమైన లక్ష్మీ అక్కడికి వచ్చి కన్నీళ్లు పెట్టుకుంది.
సంస్థితా కమలా తత్ర పతిం కమలలోచనమ్ । పతితం తు పతిం వీక్ష్య లక్ష్మీః ప్రాహార్ణవాత్మజమ్
అక్కడ కమలాక్షుడైన తన భర్త ఎదుట నిలబడి, భర్త భూమిపై పడిపోయిన దృశ్యం చూసి, లక్ష్మీ సముద్రుని కుమారుడితో ఇలా చెప్పింది.
శృణుష్వ వచనం భ్రాతర్జితో విష్ణుర్ధృతస్త్వయా । భగిన్యా న చ వైధవ్యం దాతుం యుక్తం మహాబల
నన్ను విను అన్నయ్యా! నువ్వు విష్ణువును జయించి, పట్టుకున్నావు. కానీ, ఓ మహాబలశాలి, నీ సహోదరిని విధవగా చేయడం సరైంది కాదు.
శ్రుత్వా తు వచనం తస్యా ముమోచ జగతః పతిమ్ । జాలంధరో మహాబాహుః స్వస్రే భక్త్యా ననామ చ
ఆమె మాటలు విని, మహాబాహువు అయిన జాలంధరుడు జగత్తుకు అధిపతియైన విష్ణువును విడిచిపెట్టి, తన అక్కకు భక్తితో నమస్కరించాడు.
వవందే చరణౌ విష్ణోః స్వసుః స్నేహాత్తదాంజసా । విష్ణుర్జాలంధరం ప్రాహ తుష్టోఽస్మి తవ కర్మణా । వరం వరయ దైత్యేశ కిం ప్రయచ్ఛామి తే వరమ్
అక్కపై ప్రేమతో, వెంటనే విష్ణువు పాదాలకు నమస్కరించి, విష్ణువు జాలంధరునితో ఇలా అన్నాడు: 'నీ పని నన్ను సంతోషపరిచింది. దైత్యాధిపతీ! ఏ వరం కావాలో అడుగు.'
జాలంధర ఉవాచ-। యది త్వం మమ తుష్టోఽసి శౌర్యేణానేన కేశవ । స్థాతవ్యం మత్పితుః స్థానే త్వయా కమలయా సహ
జాలంధరుడు ఇలా అన్నాడు: 'కేశవా! నా శౌర్యాన్ని నువ్వు మెచ్చుకుంటే, నా తండ్రి ఇంట్లో కమలతో కలిసి నివసించాలి.'
తథేత్యుక్త్వా చ సంస్మృత్య గరుడం ధరణీధరః । ఆరుహ్య చ జగన్నాథః క్షీరాబ్ధిం ప్రియయా సహ
'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పి, భూమిని ధరించే వాడు గరుత్మంతుని స్మరించి, తన ప్రియమైన లక్ష్మీతో కలిసి గరుత్మంతునిపై ఎక్కి, పాల సముద్రానికి వెళ్లాడు.
తదాప్రభృతి కృష్ణస్య వాసః శ్వశురమందిరే । అబ్ధౌ వసతి దేవేశో లక్ష్మ్యాః ప్రియచికీర్షయా
అప్పటి నుండి కృష్ణుడు తన మామగారి ఇంట్లోనే నివసించసాగాడు. దేవతల అధిపతి అయిన వాడు లక్ష్మీని సంతోషపెట్టాలని పాల సముద్రంలో నివసిస్తున్నాడు.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ- దేవాన్విక్లావ్య సమరే విష్ణుం స్థాప్యాత్మమందిరే । జాలంధరేణాబ్ధిజేన యత్కృతం బ్రూహి నారద
యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అడిగాడు: 'నారదా! యుద్ధంలో దేవతలను ఓడించి, విష్ణువును తన ఇంట్లో ఉంచిన తర్వాత, సముద్రుని కుమారుడు జాలంధరుడు ఏమి చేశాడో చెప్పు.'
నారద ఉవాచ-। శుంభాదీనాం తు వీరాణాం దత్త్వా దానం ప్రసాదజమ్ । జాలంధరో జగామాథ స్వర్గం ప్రాప్యావలోకయత్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: 'శుంభుడు మొదలైన వీరులకు తన అనుగ్రహంతో దానం ఇచ్చి, జాలంధరుడు స్వర్గానికి వెళ్లి అక్కడి సౌభాగ్యాన్ని చూశాడు.'
హిరణ్యవర్షేణ జనాన్భూషయంతం దినేదినే । ఫలంతి తరవోఽజస్రం వాజిమేధక్రతోః ఫలమ్
ప్రతి రోజూ ప్రజలపై బంగారు వర్షాన్ని కురిపిస్తూ అలంకరించాడు. అక్కడ వృక్షాలు ఎప్పుడూ ఫలాలు పండిస్తూ, వాజపేయ యాగ ఫలితాన్ని ఇస్తున్నట్లుండేవి.
గజవస్త్రసువర్ణాని ధేను కన్యా తిలాని చ । పుష్పకర్పూరతాంబూల కస్తూరీ కుంకుమాని చ
అక్కడ ఏనుగులు, వస్త్రాలు, బంగారం, ఆవులు, యువతులు, నువ్వులు, పుష్పాలు, కర్పూరం, తాంబూలం, కస్తూరి, కుంకుమ — ఇవన్నీ దానం చేయబడేవి.
యే యచ్ఛంతి మహాత్మానస్తే పశ్యంత్యమరావతీమ్ । వర్షాసు గృహదానేన శిశిరేఽగ్నిప్రదానతః
ఈవిధంగా దానం చేసే మహాత్ములు అమరావతిని దర్శించగలుగుతారు. వర్షాకాలంలో ఇల్లు దానం చేయడం వల్ల, చలికాలంలో అగ్ని దానం చేయడం వల్ల వారు ఫలితాన్ని పొందుతారు.
వాదిత్రాణి చ సర్వాణి వాదయంతి శివాలయే । ప్రపాం కుర్వంతి యే చైత్రే దధ్యోదనసమన్వితామ్
అక్కడ శివాలయంలో అన్ని రకాల వాద్యాలు మ్రోగుతుంటాయి. చైత్రమాసంలో పెరుగు అన్నంతో కూడిన నీళ్లు త్రాగునిచ్చే కువ్వలు నిర్మించే వారు కూడా ఉన్నారు.
యత్ర హిందోలపర్యంకం స్వయమాందోలయంతి చ । సారికాశుకహంసాశ్చ భ్రమద్భ్రమరకోకిలాః
అక్కడ ఊయలలు, పడకలు తామే ఊగుతుంటాయి. సారికలు, శుకపక్షులు, హంసలు, తేనెటీగలు, కోయిలలు అక్కడ సంచరిస్తుంటాయి.
కుర్వంతో దూతకార్యాణి యచ్ఛంతే ప్రియసంగమమ్ । రంభా యత్ర పురే రామ మేనకా చ తిలోత్తమా
అక్కడ దూతలు పనులు నిర్వహిస్తారు, ప్రియులు కలిసే అవకాశాలు ఉంటాయి. ఆ నగరంలో రంభ, రామ, మేనక, తిలోత్తమా వంటి అప్సరసలు నివసిస్తారు.