వ్యాస ఉవాచ- నారాయణప్రపన్నా యే నరాభక్తిసమన్వితాః । కదాచిదశుభం తేషాం విద్యతే న ద్విజోత్తమ
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, నారాయణుని శరణు చేరి, భక్తితో ఉన్నవారికి ఎప్పుడూ ఏ దురదృష్టం కలగదు.
పునరేవ ప్రవక్ష్యామి మాహాత్మ్యం కమలాపతేః । యచ్ఛ్రుత్వా మానవాః సర్వే లభంతే పరమం పదమ్
మళ్ళీ నేను లక్ష్మీపతియైన భగవంతుని మహిమను చెబుతాను. దీని విని అందరూ పరమ పదాన్ని పొందుతారు.
వాసుదేవస్య మాహాత్మ్యం శ్రుత్వా తృప్యంతి వైష్ణవాః । పాఖణ్డా న హి తృప్యంతి నరకే క్లేశభాగినః
వాసుదేవుని గొప్పతనం వింటే వైష్ణవులు తృప్తి చెందుతారు. కానీ అవిశ్వాసులు మాత్రం తృప్తి చెందరు, నరకంలో బాధపడతారు.
పాఖణ్డానాం సమీపే తు విష్ణుమాహాత్మ్యముత్తమమ్ । న వక్తవ్యం ద్విజశ్రేష్ఠ వక్తవ్యం వైష్ణవాగ్రతః
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, అవిశ్వాసుల సమక్షంలో విష్ణుమహిమను చెప్పకూడదు. అది వైష్ణవుల ముందే చెప్పాలి.
పూర్వం త్రేతాయుగే విప్ర ఉర్వీశుర్నామ జైమినే । ఆసీత్పాపరతో నిత్యం ధర్మనిందాపరాయణః
పూర్వం త్రేతాయుగంలో, ఓ జైమినీ, ఉర్వీశుర్ అనే ఒకడు ఉండేవాడు. అతడు ఎప్పుడూ పాపంలో మునిగి, ధర్మాన్ని నిందించడంలో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు.
బ్రహ్మస్వహారీ విప్రేన్ద్ర పరస్త్రీగమనోద్యతః । గోమాంసాశీ సురాపీ చ వేశ్యావిభ్రమలోలుపః
ఓ బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, అతడు బ్రాహ్మణుల ధనం దొంగిలించేవాడు, పరస్త్రీ సంచారంలో ఆసక్తి కలిగివుండేవాడు, గోమాంసం తినేవాడు, మద్యం తాగేవాడు, వేశ్యలతో సంచారం చేయడంలో మక్కువ చూపేవాడు.
శరణాగతహంతా చ పరనిందాకరః సదా । విశ్వాసఘాతీ మిత్రఘ్నో జ్ఞాతిపీడాకరస్తథా
అతడు శరణు వచ్చినవారిని హత్య చేయేవాడు, ఎప్పుడూ ఇతరులను నిందించేవాడు, విశ్వాసాన్ని ద్రోహించేవాడు, స్నేహితులను నాశనం చేయేవాడు, బంధువులను బాధించేవాడు.
అసత్యభాషీ క్రూరశ్చ పాఖండజనసఙ్గభాక్ । వృత్తిచ్ఛేదీ ద్విజాతీనాం న్యాసాపహారకస్తథా
అతడు అబద్ధాలు చెప్పేవాడు, క్రూరుడూ, అవిశ్వాసులతో స్నేహం చేసేవాడు, బ్రాహ్మణుల జీవనాధారాన్ని నాశనం చేసేవాడు, అప్పగించిన వస్తువులను దొంగిలించేవాడు.
తాదృశం తం సమాలోక్య దుష్టం పాపపరాయణమ్ । ఆజగ్ముర్జ్ఞాతయః సర్వే క్రుద్ధాస్తస్య నిజంగృహమ్
అలాంటి పాపకారుడైన అతడిని చూసి, అతని బంధువులు అందరూ కోపంతో అతని ఇంటికి వచ్చారు.
జ్ఞాతయ ఊచుః - ప్రతిష్ఠోపార్జితా పూర్వైరస్మాకం విమలే కులే । సా ప్రతిష్ఠా త్వయా మూఢ వినాశం ప్రతినీయతే
బంధువులు ఇలా అన్నారు — మన వంశంలో పూర్వీకులు సంపాదించిన మంచి పేరు, ఓ మూర్ఖుడా, నువ్వు నాశనం చేస్తున్నావు.
ధర్మమార్గం పరిత్యజ్య కురుషే పాతకం సదా । మద్వంశకీర్తిహననం జాతోఽసి జ్ఞాతిదుఃఖదః
ధర్మమార్గాన్ని వదిలేసి నువ్వు ఎప్పుడూ పాపమే చేస్తున్నావు. నువ్వు మా వంశ కీర్తిని నాశనం చేసి, బంధువులకు బాధను కలిగిస్తున్నావు.
అతివిస్మయదా సృష్టిర్విధాతుర్మన్యతే త్వయి । యస్మిన్సింధౌ శశీ జాతస్తత్ర క్ష్వేడోద్భవోఽపి చ
సృష్టికర్త నీలో ఎంత ఆశ్చర్యకరమైన సృష్టి చేశాడో చూడు. చంద్రుడు పుట్టిన సముద్రంలో కూడా నురుగు పుడుతుంది.
అహో శక్తిః కుపుత్రాణాం సంఖ్యాతుం న చ శక్యతే । అనేకైః పురుషైః కీర్తిం సంచితాం హంతి తత్క్షణాత్
అయ్యో, దుర్మార్గ సంతానానికి ఎంత శక్తి ఉందో లెక్కించలేం. ఎన్నో తరాల వారు కూడబెట్టిన కీర్తిని ఒక్క క్షణంలో నాశనం చేస్తారు.
జాతే పుత్రోత్తమే వంశః శ్రేష్ఠః స్యాదధమోఽపి చ । పుత్రేధమేతు శ్రేష్ఠోఽపి వంశో గచ్ఛతి హీనతామ్
ఉత్తమమైన కుమారుడు పుట్టితే వంశం గొప్పదవుతుంది. కానీ చెడ్డ కుమారుడు పుట్టితే, గొప్ప వంశమైనా హీనమవుతుంది.
వ్యాస ఉవాచ- ఇత్యుక్త్వా జ్ఞాతయస్తే చ తం సర్వే పాపినాం వరమ్ । అపకీర్తిభయాత్క్రుద్ధాస్తత్యజుః సహసా ద్విజ
వ్యాసుడు చెప్పాడు — ఇలా చెప్పిన తరువాత, అతని బంధువులందరూ కోపంతో, అపకీర్తి భయంతో, ఆ పాపాత్ముడిని వెంటనే వదిలేశారు.
జ్ఞాతిభిః స పరిత్యక్తో జనైః సర్వైశ్చ ధిక్కృతః । ప్రపేదే దస్యుతాం దుఃఖీ విభ్రష్టాఖిలవైభవః
బంధువులు వదిలేసి, జనాలు అందరూ తిడుతూ, సంపద అంతా పోయి, బాధతో అతడు దొంగతనాన్ని ఆశ్రయించాడు.
తం దస్యుకర్మకుర్వంతం నిర్ద్దయం పరహింసకమ్ । ధృత్వా జనపదాః సర్వే భూపాలాయ న్యవేదయన్
అతడు దయ లేకుండా, ఇతరులకు హాని చేస్తూ దొంగ పనులు చేస్తుండగా, ఆ ప్రాంత ప్రజలు అతడిని పట్టుకుని రాజుకి అప్పగించారు.
తేన భూమిభుజా తస్య పితృస్నేహాద్దివజోత్తమ । న హతోఽసౌ దురాచారో నిజదేశాద్వహిష్కృతః
కానీ ఆ రాజు, అతని తండ్రి మీద ఉన్న ప్రేమ వల్ల, ఆ దుర్మార్గుడిని చంపకుండా, తన దేశం నుండి బయటకు పంపించాడు.
తతోఽసౌ వనమాశ్రిత్య దస్యుభిః సహ నిర్ద్దయః । పాంథస్వహరణార్థాయ తస్థౌ బహుభిరుద్ధతైః
తర్వాత అతడు అడవిలోకి వెళ్లి, మరికొంత మంది దొంగలతో కలిసి, దయ లేకుండా ప్రయాణికులను దోచేందుకు ఎదురు చూశాడు.
కదాచిత్తటినీతీరం దస్యుభిః సహ జైమినే । వనపర్యటనే శ్రాంతో జగామ స్నానహేతవే
ఒకసారి, దొంగలతో అడవిలో తిరిగి అలసిపోయి, జైమినీ, స్నానం చేయడానికి నదికట్టకు వెళ్లాడు.
తస్యాం తటిన్యాం భగవత్పరిచర్యాపరాయణాన్ । అసౌ దదర్శ దుష్టాత్మా బ్రాహ్మణాకృతినో బహూన్
ఆ నదికట్టపై, ఆ దుష్టుడు భగవంతుని సేవలో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణులను చాలామందిని చూశాడు.
అథ తే బ్రాహ్మణాః సర్వే సమారాధ్య జనార్దనమ్ । అన్యోన్యం కథయామాసుర్విహితా అతి కౌతుకాత్
తర్వాత ఆ బ్రాహ్మణులందరూ జనార్దనుని పూజించి, పరస్పరం ఆసక్తిగా మాట్లాడుకుంటూ ఉన్నారు.
అద్య చంపకపుష్పాణి మయా త్యక్తాని తాని వై । కశ్చిద్వదతి తాంబూలం మయా దత్తం మురారయే
ఒకరు — 'ఈ రోజు నేను చంపక పువ్వులు సమర్పించాను,' అన్నారు. ఇంకొకరు — 'నేను మురారికి తాంబూలం ఇచ్చాను,' అన్నారు.
న ఖాదితవ్యం తాంబూలం కదాచిదపి జన్మని । మయాద్య హరయే దత్తం కదలీఫలముత్తమమ్
'తాంబూలం ఎప్పుడూ తినకూడదు; ఈ రోజు నేను హరిలోకానికి ఉత్తమమైన అరటి పండు సమర్పించాను,' అని మరొకరు అన్నారు.
జన్మజన్మాని చ మయా భక్ష్యం చ కదలీఫలమ్ । కోఽపి వక్తి మయా దత్తం హరయే దాడిమీఫలమ్
'ఎన్నో జన్మలుగా నేను అరటి పండు తింటున్నాను,' ఇంకొకరు — 'నేను హరిలోకానికి దాడిమి పండు సమర్పించాను,' అన్నారు.
కోఽపి వక్తి మయా దత్తం రసాలఫలముత్తమమ్ । అన్యోఽన్యమేతద్వదతాం తేషాం శ్రుత్వా వచాంసి చ
'నేను ఉత్తమమైన మామిడి పండు సమర్పించాను,' అని ఎవరో చెప్పారు. వారు ఇలా పరస్పరం మాట్లాడుకుంటూ ఉన్న మాటలు విని—
ఉర్వీశుశ్చిన్తయామాస కిం ప్రదాస్యామి విష్ణవే । సంసారే యాని వస్తూని భక్ష్యాణి సంతి తాన్యహమ్
అతడు తనలో తాను — 'నేను విష్ణువుకు ఏమి సమర్పించగలను? లోకంలో తినదగినవి అన్నీ నా వద్ద ఉన్నాయి,' అని ఆలోచించాడు.
న హి శక్నోమి సంత్యక్తుం కిం దాస్యామి మురారయే । నిత్యం వనాంతరస్థోఽహం చౌరో రాజభయాకులః
'కానీ నేను ఏదీ వదిలేయలేను — మురారికి ఏమిచేయగలను? నేను ఎప్పుడూ అడవిలోనే ఉంటాను, రాజు భయంతో దొంగతనమే చేస్తుంటాను.'
శకటారోహణే నాస్తి హ్యధికారః కదాపి మే । వ్యాస ఉవాచ- ఇత్యుక్త్వా దస్యునా తేన భూయోభూయో ద్విజోత్తమ
'బండిలో ఎక్కే హక్కు నాకు ఎప్పుడూ లేదు.' వ్యాసుడు చెప్పాడు — ఇలా ఆ దొంగ మళ్లీ మళ్లీ అన్నాడు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా!
శకటం హరయే దత్తం చతుర్వర్గప్రదాయినే । అథ తేబ్రాహ్మణాః సర్వే జగ్ముర్విప్ర యథాగతాః
'నేను చతుర్విధ ఫలితాలు ఇచ్చే హరిలోకానికి బండిని సమర్పించాను.' తర్వాత ఆ బ్రాహ్మణులందరూ వచ్చినదారిలో తిరిగి వెళ్లిపోయారు, బ్రాహ్మణా!