తాముద్గ్రథయ వైధవ్యదుఃఖార్త్తాయాః స్వయం ప్రియ । ఏవం విలపతీం వీక్ష్య బలరాజ్ఞీం సముద్రజః । దుఃఖితః శుక్రమిత్యాహ బలం జీవయ భార్గవ
ఇప్పుడు, వితంతువు బాధతో ఉన్న నన్ను, ప్రియమైనవాడా, ఆ జడను నువ్వే విప్పు. ఇలా ప్రభావతీ రాణి విలపిస్తున్నదాన్ని చూసి, సముద్రుని కుమారుడు దుఃఖంతో శుక్రుని చూచి, 'భార్గవా, బలుని బ్రతికించు' అని అన్నాడు.
శుక్ర ఉవాచ-। ఇచ్ఛయామరణం ప్రాప్తం తం కథం జీవయామ్యహమ్ । తథాపి మంత్రసామర్థ్యాద్వాచముచ్చారయిష్యతి
శుక్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'తన ఇష్టంతో మరణాన్ని పొందిన వాడిని నేను ఎలా బ్రతికించగలను? అయినా, మంత్రబలం వల్ల అతను మాటలు చెబుతాడు.'
జాలంధర ఉవాచ-। బలస్య రూప వచనం శ్రోతుమిచ్ఛామి భార్గవ । జాలంధరేణైవముక్తః క్షణం ధ్యానపరోఽభవత్
జాలంధరుడు ఇలా అన్నాడు: 'భార్గవా, బలుని రూపం, మాటలు వినాలని నాకు ఆశ ఉంది.' జాలంధరుడు ఇలా అడిగిన తరువాత, శుక్రుడు క్షణం ధ్యానంలో లీనమయ్యాడు.
అథోదతిష్ఠద్వదనాత్స్వనః శ్రోత్రమనోరమః । ప్రభావతీం ప్రతి వ్యక్తం వాద్యభాండా దివోత్థితః
ఆ తరువాత, బలుని నోటినుండి మధురమైన, వినడానికి ఆనందంగా ఉండే శబ్దం స్పష్టంగా ప్రభావతీ కోసం, ఆకాశ సంగీత వాద్యాల మాదిరిగా, వినిపించింది.
ప్రభావతి స్వదేహం త్వం మమాంగేషు లయం నయ । ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా నదీ జాతా ప్రభావతీ
'ప్రభావతీ, నీవు నీ శరీరాన్ని నా అవయవాల్లో కలిపేయి.' అని ఆ మాటలు విని, ప్రభావతీ నది అయింది.
బలాఙ్గేష్వేవ లీనా సా సుమేరోః పూర్వవాహినీ । యస్యాస్తోయేన సంజాతా రత్నానాం కాంతిరుత్తమా
ఆమె బలుని అవయవాల్లోనే లీనమై, సుమేరు పర్వతానికి తూర్పుగా ప్రవహించింది. ఆమె నీటివల్ల రత్నాలకు అత్యుత్తమ కాంతి కలిగింది.
నారద ఉవాచ- తతో జాలంధరః క్రుద్ధః ప్రాహ తం దైత్యసూదనమ్ । కపటేన బలం హత్వా క్వ యాస్యసి బలాధమ
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ తరువాత, జాలంధరుడు కోపంతో, దైత్యులను సంహరించిన వాడిని చూచి, 'బలుని మోసంతో చంపి, నీవు ఎక్కడికి పోతావు, బలహీనుడా?' అని అన్నాడు.
ఇత్యుక్త్వా తం శతమఖం సింధుసూనుః ప్రతాపవాన్ । ససూతాశ్వధ్వజరథం ఛాదయామాస మార్గణైః
ఇలా చెప్పి, సముద్రుని కుమారుడు, శతక్రతువుతో పాటు అతని రథసారథి, గుర్రాలు, జెండా, రథాన్ని బాణాలతో కప్పివేశాడు.
పపాత మూర్చ్ఛితః శక్రో రథోపరి శరైః క్షతః । దృష్ట్వా తం పతితం శక్రం జగర్జార్ణవనందనః
బాణాల దెబ్బలకు శక్రుడు రథంపై మూర్ఛించి పడిపోయాడు. శక్రుడు పడిపోతున్నదాన్ని చూసి, సముద్రుని ఆనందంగా ఉన్నవాడు గర్జించాడు.
మూర్చ్ఛాం త్యక్త్వా ముమోచేంద్రో వజ్రం జాలంధరం ప్రతి । తదాద్రిదలనం హస్తే గృహీత్వా సింధుసంభవః
మూర్ఛ విడిచిన తరువాత, ఇంద్రుడు వజ్రాయుధాన్ని జాలంధరుడి మీద విసిరాడు. ఆ పర్వతాలను చీల్చే ఆయుధాన్ని సముద్రుని కుమారుడు తన చేతిలో పట్టుకున్నాడు.
వజ్రం కక్షాపుటే ధృత్వా రథాదుత్తీర్య సత్వరమ్ । అభ్యధావత దైత్యేంద్రో దేవేంద్రం ధర్తుమాహవే
వజ్రాయుధాన్ని కక్ష్యలో ఉంచుకుని, వెంటనే రథం నుంచి దిగి, దేవేంద్రుడిని యుద్ధంలో పట్టుకోవడానికి దైత్యేంద్రుడు పరుగెత్తాడు.
తతో దుద్రావ మఘవా రథం త్యక్త్వా హరిం స్మరన్ । రథమింద్రస్య మదవానారుహ్యార్ణవనందనః
అప్పుడే మఘవంతుడు రథాన్ని వదిలిపెట్టి, హరిను స్మరిస్తూ పారిపోయాడు. ఇంద్రుని రథాన్ని సముద్రుని ఆనందంగా ఉన్నవాడు, మదంతో, ఎక్కాడు.
యంతారం మాతలిం కృత్వా యయౌ ప్రాప్తమనోరథః । రథమింద్రస్య తరసా యత్ర యత్ర యయౌ బలే
తన కోరిక నెరవేరిన మాతలిని రథసారథిగా చేసుకుని, బలి ఎక్కడికి పోయినా, ఇంద్రుని రథంలో వేగంగా వెంబడించాడు.
జాలంధరో మహాబాహుః స్వయం చాంబుధరో యథా । తతః స కోపాత్పురుషోత్తమః స్వయం ఖడ్గం సముద్యమ్య చ నందకం రణే
మహా బాహువైన జాలంధరుడు మేఘంలా నిలబడ్డాడు. అప్పుడే పురుషోత్తముడు కోపంతో తన నందక ఖడ్గాన్ని యుద్ధంలో పైకి ఎత్తాడు.
సంప్రేరయిత్వా గరుడం మనోజవం జఘాన కోపేన చ దైత్యవాహినీమ్ । రథాన్హయాన్కుంజరపత్తిసంఘాన్స పాతయామాస బలాత్సహస్రశః
మనస్సు వేగంతో ఉన్న గరుడుని పంపి, కోపంతో దైత్య సైన్యాన్ని కొట్టాడు. బలవంతంగా వేలాది రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, కాలాళ్ల దళాలను నేలకూల్చాడు.
జనార్దనః కశ్యపసూనుసంవృతశ్చకార సంఖ్యే చరితం భయావహమ్ । కేశాస్థిమజ్జారుధిరౌఘవాహినీం పిశాచవేతాలవిహంగసేవితామ్
కశ్యపునందనులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్న జనార్దనుడు యుద్ధంలో భయంకరమైన కార్యాన్ని చేశాడు. ఆ స్థలంలో జుట్టు, ఎముకలు, మజ్జ, రక్త ప్రవాహాలతో నిండిన నది, పిశాచులు, వేతాళులు, పక్షులు సంచరించేలా మారింది.
కరోరుజంఘాయుధశస్త్రపూరితాం సుదుస్తరాం వ్యాఘ్రగజేంద్ర సేవితామ్ । రక్తాంత్రహారాంగదభూషితాంతాం విఘూర్ణనేత్రోత్సవకాంతివాససమ్
ఆ నది చేతులు, తొడలు, కాళ్లు, ఆయుధాలు, ఆయుధాల శబ్దాలతో నిండిపోయింది. దాన్ని దాటి పోవడం చాలా కష్టం. పులులు, గజేంద్రులు అక్కడ తిరిగేవారు. రక్తపు ఆంత్రములతో, భుజబందాలతో అలంకరించబడి, చనిపోయినవారి కళ్ళు అలలలా ఉప్పొంగుతున్నాయి.
విష్ణునా నిహతం సైన్యం దృష్ట్వా దానవపుంగవాః । జాలంధరాజ్ఞయా సర్వే రురుధుః పరితో హరిమ్
విష్ణువు చేత తమ సైన్యం నాశనం అయినదాన్ని చూసి, జాలంధరుని ఆజ్ఞతో దానవులలో ముఖ్యులు అందరూ హరిని చుట్టుముట్టి అన్ని వైపులా అరవసాగారు.
దైత్యాస్తే తత్ర బాణౌఘాన్వర్షమాణా యథాంబుదాః । యథాద్విరేఫాః కమలం పర్వతం జలదా ఇవ
అక్కడ దైత్యులు మేఘాల వానలా బాణాల వర్షం కురిపించారు. అది తేనెటీగలు కమలాన్ని చుట్టినట్టు, లేదా మేఘాలు పర్వతాన్ని కప్పినట్టు కనిపించింది.
చూతం యథా పక్షిగణా గగనం ధూపసంచయః । న దృశ్యోఽభూత్తదా విష్ణుర్న తార్క్ష్యో రణసంకటే
పక్షుల గుంపులు మామిడి చెట్టును కప్పినట్టు, మేఘాలు ఆకాశాన్ని కమ్మినట్టు, ఆ యుద్ధ గందరగోళంలో ఆ సమయంలో విష్ణువు గానీ, గరుడుడు గానీ కనబడలేదు.
సర్వే తే రథమారూఢా సర్వశస్త్రైర్మహాసురాః । వైకుంఠాధిపతిం జఘ్నుర్గర్జంతో భీమనిస్వనైః
అందరు మహాసురులు ఆయుధాలతో రథాలపై ఎక్కి, భయంకరమైన గర్జనలతో వైకుంఠాధిపతిని దాడి చేశారు.
తాన్సర్వాన్భీమరూపేణ దైత్యారిః కుపితస్తదా । రణే నిపాతయామాస వాయుః పర్ణచయం యథా
అప్పుడు దైత్యారికి కోపంతో భయంకర రూపంలో యుద్ధంలో వారందరినీ వాయువు ఆకుల గుత్తులను చెల్లాచెదురుగా చేసినట్టు నేలకూల్చాడు.
శైలరోమా తతో విష్ణుం దైత్యః కోపాదధావత । హరేరపి శరాస్తస్య శరీరే శీర్ణతాం గతాః
అప్పుడే శైలరోమా అనే దైత్యుడు కోపంతో విష్ణువును దాడి చేశాడు. హరిచేత పంపిన బాణాలు అతని శరీరాన్ని తాకకుండా జారిపోయాయి.
శైలరోమా చ దైత్యారి శరీరం చాహనచ్ఛరైః । హరిః ఖడ్గం వినిర్ధూయ శిరస్తస్య జహార హ
శైలరోమా హరిని బాణాలతో గాయపరిచాడు. కానీ హరి తన ఖడ్గాన్ని ఊపి, శైలరోమా తలని నరికేశాడు.
ఛిన్నే శిరసి దైత్యస్య కబంధో విక్రమన్రణే । శైలరోమా భుజాభ్యాం చ తార్క్ష్యం జగ్రాహ పక్షయోః
దైత్యుని తల నరికిన తరువాత, తలరహిత శరీరం యుద్ధంలో ఇంకా పోరాడుతూ, రెండు చేతులతో గరుడుని రెక్కలను పట్టుకున్నది.
శిరశ్చోత్పత్య తరసా విలగ్నం స్కంధయోర్దృఢమ్ । తతస్తత్రాస్యయుద్ధేన హృషీకేశోఽపి విస్మితః
ఆ తల వేగంగా పైకి ఎగిరి, గట్టిగా గరుడుని భుజాలకూ అంటుకుంది. ఆ తల పోరులో హృషీకేశుడికూడా ఆశ్చర్యపోయాడు.
శిరః సంలగ్నమాలోక్య గరుడో న్యపతద్భువి । పునశ్చోత్పత్య వేగేన శిరఃస్థానం సమాశ్రయత్
తల అతికిపోయినదాన్ని చూసి, గరుడు నేలపై పడిపోయాడు. మళ్లీ వేగంగా లేచి, తల ఉన్న చోటికి చేరాడు.
శైలరోమా తతో విష్ణుం జహార గరుడాద్బలీ । హరిర్జఘ్నే తలేనాశు గతాయుశ్చాపతద్భువి
అప్పుడే శైలరోమా బలవంతుడై, గరుడుని నుండి విష్ణువును పట్టుకున్నాడు. కానీ హరి తన తడిమితో అతన్ని గట్టిగా కొట్టి, ప్రాణం పోయి నేలపై పడిపోయాడు.
తతో జాలంధరః సూతం ఖడ్గరోమాణమబ్రవీత్ । సంప్రేషయ రథం తత్ర యత్ర దేవో జనార్దనః
తర్వాత జాలంధరుడు తన రథసారథి ఖడ్గరోమన్ను పిలిచి, 'దేవుడు జనార్దనుడు ఎక్కడున్నాడో అక్కడికి రథాన్ని తీసుకెళ్ళు' అన్నాడు.
జాలంధరస్య వచనాత్ఖఙ్గరోమానయద్రథమ్ । దృష్ట్వా తం పురతో విష్ణుమువాచార్ణవనందనః
జాలంధరుని ఆజ్ఞతో ఖడ్గరోమన్ రథాన్ని తీసుకొచ్చాడు. అర్ణవునందనుడు ముందుగా విష్ణువును చూసి ఇలా అన్నాడు.