క్షతజాత్పద్మరాగాః స్యుః మేదసో మరకతాస్తథా । ప్రవాలాని చ జిహ్వాతో దంతా ముక్తాస్తథాభవన్
రక్తం నుంచి పద్మరాగాలు, మెదడు నుంచి పచ్చలు, నాలుక నుంచి ప్రవాళాలు, పళ్ల నుంచి ముత్యాలు పుట్టాయి.
మజ్జోద్భవం మరకతం గారుత్మతమభూన్నసా । కాంస్యం పురీషం రజతం వీర్యం తామ్రం చ మూత్రజమ్
మజ్జ నుంచి, ముక్కు నుంచి గరుడపచ్చలు పుట్టాయి. మలంనుంచి కాంస్యం, వీర్యం నుంచి వెండి, మూత్రం నుంచి రాగి పుట్టాయి.
అంగస్యోద్వర్తనాజ్జాతం పిత్తలం బ్రహ్మవీతికాః । నాదాద్వైదూర్యముత్పన్నం రత్నం చారుతరం తథా
శరీరాన్ని రుద్దినప్పుడు పిత్తలం, బ్రహ్మవీతిక రత్నాలు పుట్టాయి. శబ్దం వల్ల వైడూర్యము, ఇంకా అందమైన రత్నాలు పుట్టాయి.
నఖేభ్యః కనకోత్పత్తీ రుధిరాచ్చ రసోద్భవః । మేదసః స్ఫటికం జాతం ప్రవాలం మాంససంభవమ్
నఖాల నుంచి బంగారం పుట్టింది. రక్తం నుంచి పారదం, మెదడు నుంచి స్ఫటికం, మాంసం నుంచి ప్రవాళం పుట్టాయి.
బలదేహోద్భవాన్యాసన్రత్నాని పృథివీతలే । పుణ్యోపచయసంపత్త్యా భోక్ష్యంతే విమలైర్జనైః
బలుని శరీరం నుండి పుట్టిన రత్నాలు భూమి మీద పడ్డాయి. మంచి పుణ్యాన్ని కూడబెట్టిన పవిత్ర హృదయులైన వారు వాటిని అనుభవిస్తారు.
అత్రాంతరే హతం శ్రుత్వా బలం మఘవతా మృధే । ప్రభావతీ నామ రాజ్ఞీ యయౌ తచ్చరణాంతికమ్
ఈ మధ్యలో, మఘవంతుడు యుద్ధంలో బలుని సైన్యాన్ని సంహరించాడని విని, ప్రభావతీ అనే రాణి అతని దగ్గరకు వెళ్లింది.
విలలాప పతిం దృష్ట్వా వికీర్ణావయవం రణే । ప్రభావత్యశ్రుపూర్ణాక్షీ ముక్తకేశీ ఘనస్తనీ
యుద్ధరంగంలో తన భర్త అవయవాలు చెల్లాచెదురుగా పడివున్నదాన్ని చూసి, ప్రభావతీ కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, జుట్టు విడిచిపడి, వక్షోజాలు బరువుగా, విలపించింది.
హా నాథ బలవిక్రాంత కాంతదేహ జగత్ప్రియ । మాం త్వం విహాయ కిం చాత్ర కైవల్యం గతవానసి
హాయ్ నా నాథా! బలవంతుడా, పరాక్రమశీలుడా, అందమైన శరీరమా, జగత్తుకు ప్రియమైనవాడా! నన్ను వదిలిపెట్టి ఇక్కడ ఏ మోక్షాన్ని పొందావు?
జరాకుష్ఠాదిభిర్వ్యాప్తం బుద్ధ్వా దేహం త్యజంతి న । దేహినోఽన్యే పరం కాంతం త్వయా దేహో వృథోజ్ఝితః
ఇతరులు తమ శరీరాలు వృద్ధాప్యం, కుష్టురోగం వంటి వ్యాధులతో బాధపడుతున్నా వాటిని వదిలిపెట్టరు. కానీ నీవు, ప్రియమైనవాడా, శరీరాన్ని వృథాగా విడిచిపెట్టావు.
తవ దేహేన దివ్యేన హారకం భూష్యతే ప్రియ । రణోత్సుకేన భవతా యా వేణీ గ్రథితా మమ
నీ దివ్యమైన శరీరం వల్ల నా హారానికి అందం వచ్చింది. యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న నువ్వు నా జడను కట్టినదాన్ని కూడా గుర్తు చేసుకుంటున్నాను.
తాముద్గ్రథయ వైధవ్యదుఃఖార్త్తాయాః స్వయం ప్రియ । ఏవం విలపతీం వీక్ష్య బలరాజ్ఞీం సముద్రజః । దుఃఖితః శుక్రమిత్యాహ బలం జీవయ భార్గవ
ఇప్పుడు, వితంతువు బాధతో ఉన్న నన్ను, ప్రియమైనవాడా, ఆ జడను నువ్వే విప్పు. ఇలా ప్రభావతీ రాణి విలపిస్తున్నదాన్ని చూసి, సముద్రుని కుమారుడు దుఃఖంతో శుక్రుని చూచి, 'భార్గవా, బలుని బ్రతికించు' అని అన్నాడు.
శుక్ర ఉవాచ-। ఇచ్ఛయామరణం ప్రాప్తం తం కథం జీవయామ్యహమ్ । తథాపి మంత్రసామర్థ్యాద్వాచముచ్చారయిష్యతి
శుక్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'తన ఇష్టంతో మరణాన్ని పొందిన వాడిని నేను ఎలా బ్రతికించగలను? అయినా, మంత్రబలం వల్ల అతను మాటలు చెబుతాడు.'
జాలంధర ఉవాచ-। బలస్య రూప వచనం శ్రోతుమిచ్ఛామి భార్గవ । జాలంధరేణైవముక్తః క్షణం ధ్యానపరోఽభవత్
జాలంధరుడు ఇలా అన్నాడు: 'భార్గవా, బలుని రూపం, మాటలు వినాలని నాకు ఆశ ఉంది.' జాలంధరుడు ఇలా అడిగిన తరువాత, శుక్రుడు క్షణం ధ్యానంలో లీనమయ్యాడు.
అథోదతిష్ఠద్వదనాత్స్వనః శ్రోత్రమనోరమః । ప్రభావతీం ప్రతి వ్యక్తం వాద్యభాండా దివోత్థితః
ఆ తరువాత, బలుని నోటినుండి మధురమైన, వినడానికి ఆనందంగా ఉండే శబ్దం స్పష్టంగా ప్రభావతీ కోసం, ఆకాశ సంగీత వాద్యాల మాదిరిగా, వినిపించింది.
ప్రభావతి స్వదేహం త్వం మమాంగేషు లయం నయ । ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా నదీ జాతా ప్రభావతీ
'ప్రభావతీ, నీవు నీ శరీరాన్ని నా అవయవాల్లో కలిపేయి.' అని ఆ మాటలు విని, ప్రభావతీ నది అయింది.
బలాఙ్గేష్వేవ లీనా సా సుమేరోః పూర్వవాహినీ । యస్యాస్తోయేన సంజాతా రత్నానాం కాంతిరుత్తమా
ఆమె బలుని అవయవాల్లోనే లీనమై, సుమేరు పర్వతానికి తూర్పుగా ప్రవహించింది. ఆమె నీటివల్ల రత్నాలకు అత్యుత్తమ కాంతి కలిగింది.
నారద ఉవాచ- తతో జాలంధరః క్రుద్ధః ప్రాహ తం దైత్యసూదనమ్ । కపటేన బలం హత్వా క్వ యాస్యసి బలాధమ
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ తరువాత, జాలంధరుడు కోపంతో, దైత్యులను సంహరించిన వాడిని చూచి, 'బలుని మోసంతో చంపి, నీవు ఎక్కడికి పోతావు, బలహీనుడా?' అని అన్నాడు.
ఇత్యుక్త్వా తం శతమఖం సింధుసూనుః ప్రతాపవాన్ । ససూతాశ్వధ్వజరథం ఛాదయామాస మార్గణైః
ఇలా చెప్పి, సముద్రుని కుమారుడు, శతక్రతువుతో పాటు అతని రథసారథి, గుర్రాలు, జెండా, రథాన్ని బాణాలతో కప్పివేశాడు.
పపాత మూర్చ్ఛితః శక్రో రథోపరి శరైః క్షతః । దృష్ట్వా తం పతితం శక్రం జగర్జార్ణవనందనః
బాణాల దెబ్బలకు శక్రుడు రథంపై మూర్ఛించి పడిపోయాడు. శక్రుడు పడిపోతున్నదాన్ని చూసి, సముద్రుని ఆనందంగా ఉన్నవాడు గర్జించాడు.
మూర్చ్ఛాం త్యక్త్వా ముమోచేంద్రో వజ్రం జాలంధరం ప్రతి । తదాద్రిదలనం హస్తే గృహీత్వా సింధుసంభవః
మూర్ఛ విడిచిన తరువాత, ఇంద్రుడు వజ్రాయుధాన్ని జాలంధరుడి మీద విసిరాడు. ఆ పర్వతాలను చీల్చే ఆయుధాన్ని సముద్రుని కుమారుడు తన చేతిలో పట్టుకున్నాడు.
వజ్రం కక్షాపుటే ధృత్వా రథాదుత్తీర్య సత్వరమ్ । అభ్యధావత దైత్యేంద్రో దేవేంద్రం ధర్తుమాహవే
వజ్రాయుధాన్ని కక్ష్యలో ఉంచుకుని, వెంటనే రథం నుంచి దిగి, దేవేంద్రుడిని యుద్ధంలో పట్టుకోవడానికి దైత్యేంద్రుడు పరుగెత్తాడు.
తతో దుద్రావ మఘవా రథం త్యక్త్వా హరిం స్మరన్ । రథమింద్రస్య మదవానారుహ్యార్ణవనందనః
అప్పుడే మఘవంతుడు రథాన్ని వదిలిపెట్టి, హరిను స్మరిస్తూ పారిపోయాడు. ఇంద్రుని రథాన్ని సముద్రుని ఆనందంగా ఉన్నవాడు, మదంతో, ఎక్కాడు.
యంతారం మాతలిం కృత్వా యయౌ ప్రాప్తమనోరథః । రథమింద్రస్య తరసా యత్ర యత్ర యయౌ బలే
తన కోరిక నెరవేరిన మాతలిని రథసారథిగా చేసుకుని, బలి ఎక్కడికి పోయినా, ఇంద్రుని రథంలో వేగంగా వెంబడించాడు.
జాలంధరో మహాబాహుః స్వయం చాంబుధరో యథా । తతః స కోపాత్పురుషోత్తమః స్వయం ఖడ్గం సముద్యమ్య చ నందకం రణే
మహా బాహువైన జాలంధరుడు మేఘంలా నిలబడ్డాడు. అప్పుడే పురుషోత్తముడు కోపంతో తన నందక ఖడ్గాన్ని యుద్ధంలో పైకి ఎత్తాడు.
సంప్రేరయిత్వా గరుడం మనోజవం జఘాన కోపేన చ దైత్యవాహినీమ్ । రథాన్హయాన్కుంజరపత్తిసంఘాన్స పాతయామాస బలాత్సహస్రశః
మనస్సు వేగంతో ఉన్న గరుడుని పంపి, కోపంతో దైత్య సైన్యాన్ని కొట్టాడు. బలవంతంగా వేలాది రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, కాలాళ్ల దళాలను నేలకూల్చాడు.
జనార్దనః కశ్యపసూనుసంవృతశ్చకార సంఖ్యే చరితం భయావహమ్ । కేశాస్థిమజ్జారుధిరౌఘవాహినీం పిశాచవేతాలవిహంగసేవితామ్
కశ్యపునందనులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్న జనార్దనుడు యుద్ధంలో భయంకరమైన కార్యాన్ని చేశాడు. ఆ స్థలంలో జుట్టు, ఎముకలు, మజ్జ, రక్త ప్రవాహాలతో నిండిన నది, పిశాచులు, వేతాళులు, పక్షులు సంచరించేలా మారింది.
కరోరుజంఘాయుధశస్త్రపూరితాం సుదుస్తరాం వ్యాఘ్రగజేంద్ర సేవితామ్ । రక్తాంత్రహారాంగదభూషితాంతాం విఘూర్ణనేత్రోత్సవకాంతివాససమ్
ఆ నది చేతులు, తొడలు, కాళ్లు, ఆయుధాలు, ఆయుధాల శబ్దాలతో నిండిపోయింది. దాన్ని దాటి పోవడం చాలా కష్టం. పులులు, గజేంద్రులు అక్కడ తిరిగేవారు. రక్తపు ఆంత్రములతో, భుజబందాలతో అలంకరించబడి, చనిపోయినవారి కళ్ళు అలలలా ఉప్పొంగుతున్నాయి.
విష్ణునా నిహతం సైన్యం దృష్ట్వా దానవపుంగవాః । జాలంధరాజ్ఞయా సర్వే రురుధుః పరితో హరిమ్
విష్ణువు చేత తమ సైన్యం నాశనం అయినదాన్ని చూసి, జాలంధరుని ఆజ్ఞతో దానవులలో ముఖ్యులు అందరూ హరిని చుట్టుముట్టి అన్ని వైపులా అరవసాగారు.
దైత్యాస్తే తత్ర బాణౌఘాన్వర్షమాణా యథాంబుదాః । యథాద్విరేఫాః కమలం పర్వతం జలదా ఇవ
అక్కడ దైత్యులు మేఘాల వానలా బాణాల వర్షం కురిపించారు. అది తేనెటీగలు కమలాన్ని చుట్టినట్టు, లేదా మేఘాలు పర్వతాన్ని కప్పినట్టు కనిపించింది.
చూతం యథా పక్షిగణా గగనం ధూపసంచయః । న దృశ్యోఽభూత్తదా విష్ణుర్న తార్క్ష్యో రణసంకటే
పక్షుల గుంపులు మామిడి చెట్టును కప్పినట్టు, మేఘాలు ఆకాశాన్ని కమ్మినట్టు, ఆ యుద్ధ గందరగోళంలో ఆ సమయంలో విష్ణువు గానీ, గరుడుడు గానీ కనబడలేదు.