చంద్రముత్థాప్య తం కంఠే ధృత్వా వేగాన్మహామృధే । గిలిత్వా రాహుణా చంద్రోప్యుద్గీర్ణశ్చ తతః పునః
చంద్రుణ్ణి ఎత్తుకుని అతని మెడ పట్టుకుని మహాయుద్ధంలో వేగంగా తిప్పాడు. రాహువు చంద్రుణ్ణి మింగి, మళ్లీ వదిలేశాడు.
మృగం స్వచిహ్నమురసి నిధాయ విససర్జ హ । స ఉచ్చైఃశ్రవసం గృహ్య హయరత్నం విధుంతుదః
తన ఛాతీ మీద తన గుర్తైన మృగాన్ని ఉంచి వదిలేశాడు. విదుంతుడుడు ఉచ్చైఃశ్రవసు అనే అశ్వరత్నాన్ని పట్టుకున్నాడు.
జాలంధరాంతికం నీత్వా భక్త్యా తస్మై న్యవేదయత్ । దుర్వారణో రణే క్రుద్ధస్తం యమం గదయా హనత్
అతన్ని జాలంధరుని దగ్గరకు తీసుకెళ్లి భక్తితో సమర్పించాడు. దుర్వారణుడు యుద్ధంలో కోపంతో యముణ్ణి గదతో కొట్టాడు.
నిశితైర్మార్గణైర్భిన్నః శక్రపుత్రేణ చాహవే । ధృత్వా జయంతం సంహ్రాదః పరిఘాఘాతమూర్చ్ఛితమ్
యుద్ధంలో ఇంద్రుని కుమారుడు పదునైన బాణాలతో సంహ్రాదుని గాయపరిచాడు. సంహ్రాదుడు, పరఘఘాతం వల్ల మూర్చపోయిన జయంతుణ్ణి పట్టుకున్నాడు.
ఐరావతం సమారుహ్య యయౌ జాలంధరం ప్రతి । హతవాంశ్చైవ గదయా నిహ్రాదం ధనదో రణే
అయిరావతాన్ని ఎక్కి జాలంధరుని వైపు వెళ్లాడు. కుబేరుడు యుద్ధంలో గదతో నిర్హ్రాదుణ్ణి చంపాడు.
రుద్రాస్త్రిశూలనిర్ఘాతైర్నిశుంభం జఘ్నురోజసా । నిశుంభో బాణజాలైశ్చ పీడయామాస తానతి
రుద్రులు త్రిశూలాలతో నిశుంభుణ్ణి బలంగా కొట్టి చంపారు. నిశుంభుడు బాణవర్షాలతో వారిని బాధించాడు.
శుంభాసురో దేవగణాన్పూరయామాస మార్గణైః । మృత్యుం మాయామయ మయో బద్ధ్వా పాశైర్నినాయతమ్
శుంభుడు దేవతల గుంపులను బాణాలతో నిండజేశాడు. మాయతో కూడిన మృత్యువును పాశాలతో కట్టేసి, అతడిని తీసుకెళ్లాడు.
దదౌ జాలంధరాయాసౌ పౌలోమ్నే సోఽపి సింధవే । అబ్ధినా చ ముఖే క్షిప్తో లోకో జీవతు నిర్భయః
ఆ శుంభుడు జాలంధరుడిని పౌలోముని కుమారునికి ఇచ్చాడు. అతడూ దాన్ని సముద్రానికి అప్పగించాడు. సముద్రం నోటిలో పడిపోయిన తర్వాత, లోకం భయములేకుండా జీవించసాగింది.
బద్ధ్వా చ నముచిం పాశైర్వాసవోఽపి రసాతలమ్ । నిన్యే విశ్వస్య హంతారం అథ జాలంధరో యయౌ
ఇంద్రుడు నముచిని పాశాలతో కట్టి, ఆ విశ్వాన్ని నాశనం చేసే వాడిని పాతాళానికి తీసుకెళ్లాడు. ఆ తరువాత జాలంధరుడు వెళ్లిపోయాడు.
అథేంద్రబలయోర్యుద్ధమభూద్రాజన్సుదారుణమ్ । బలాంగరోచిషో భాంతి దిశో దశ రవేరివ
రాజా! ఆ తరువాత ఇంద్రుని సైన్యం, బలుని సైన్యం మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది. బలుని అవయవాల కాంతి పది దిశల్లో సూర్యుడిలా ప్రకాశించింది.
సర్వాణ్యస్త్రాణి శక్రస్య శీర్ణాన్యంగే బలస్య చ । బలీయసా బలేనేంద్రో ముద్గరేణ హతో హృది
ఇంద్రుని ఆయుధాలన్నీ, బలుని అవయవాలన్నీ విరిగిపోయాయి. ఎక్కువ బలంతో ఇంద్రుడు ముద్గరంతో బలుని హృదయాన్ని కొట్టాడు.
ననాదేంద్రస్తతో భీమం తచ్ఛ్రుత్వా స బలోహసత్ । హసతస్తస్య నిశ్చేరుర్ముఖతో మౌక్తికాని చ
ఆ తరువాత ఇంద్రుడు భయంకరంగా అరవాడు. ఆ అరుపు విని బలుడు నవ్వాడు. నవ్వుతున్నప్పుడు అతని నోటిలో నుండి ముత్యాలు వచ్చాయి.
తస్యాంగస్యాభిలాషేణ న యుద్ధమకరోత్తదా । తుష్టావ వాసవోఽత్యర్థం తం బలం బలసాగరమ్
ఆ అవయవాల పట్ల ఆకాంక్షతో, ఆ సమయంలో యుద్ధం చేయలేదు. ఇంద్రుడు బలుని, బలసముద్రాన్ని, ఎంతో ప్రశంసించాడు.
వరం వృణు సురశ్రేష్ఠేత్యుక్తః ప్రాహ బలం ప్రతి । యది తుష్టోఽసి దైత్యేశ స్వం వపుర్దాతుమర్హసి
‘దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడా, వరం కోరుకో’ అని చెప్పగా, బలుడు ఇలా అన్నాడు: ‘దైత్యాధిపతీ! నువ్వు సంతోషంగా ఉంటే, నీ శరీరాన్ని నాకు ఇవ్వాలి.’
తదింద్ర వచనం శ్రుత్వా భిత్త్వా శస్త్రైర్గృహాణ మామ్ । ఇత్యువాచ బలం సోఽపి కిమదేయం మహాత్మనామ్
ఇంద్రుని మాటలు విని, బలుడు ఇలా అన్నాడు: ‘శస్త్రాలతో నన్ను చీల్చి, నన్ను తీసుకో. మహాత్ములకు ఏమి ఇవ్వకూడదనేది ఉంది?’
సస్మారితో మాతలినా వజ్రేణాంగం జఘాన తత్ । తేన వజ్రప్రహారేణ బలాంగం తద్వ్యశీర్యత
మాతలి గుర్తు చేయడంతో, ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో ఆ శరీరాన్ని కొట్టాడు. ఆ వజ్రప్రహారంతో బలుని శరీరం విరిగిపోయింది.
బలాంగస్యైకభాగస్తు పపాత కనకాచలే । తుహినాద్రౌ ద్వితీయస్తు తృతీయో గోనగేఽపతత్
బలుని శరీర భాగాల్లో ఒకటి కనకపర్వతంపై పడింది. రెండవది హిమపర్వతంపై పడింది. మూడవది గోనగ వద్ద పడింది.
చతుర్థో దేవనద్యాం చ పంచమో మందరే తథా । వజ్రాకరే పపాతాంశః షష్ఠశ్చ విజయాంగజః
నాల్గవ భాగం దేవనదిలో పడింది. ఐదవది మందరపర్వతంపై పడింది. ఇంకొక భాగం వజ్రాకరంలో పడింది. ఆరోది విజయాంగజంగా మారింది.
తస్య జాతివిశుద్ధస్య పరిశుద్ధేన కర్మణా । కాయస్యావయవాః సర్వే రత్నబీజత్వమాగతాః
ఆయన మంచి వంశం, పవిత్రమైన కర్మ వల్ల, అతని శరీర అవయవాలన్నీ రత్నాల విత్తనాలుగా మారాయి.
వజ్రాదస్థికణాః కీర్ణాః షట్కోణా మణయోఽభవన్ । అక్షిభ్యామిన్ద్రనీలా వై మాణిక్యం శ్రుతిసంభవమ్
వజ్రంలా ఉన్న ఎముక ముక్కల నుంచి ఆరు మూలల వజ్రాలు పుట్టాయి. కళ్ల నుంచి ఇంద్రనీలాలు, చెవుల నుంచి మాణిక్యాలు వచ్చాయి.
క్షతజాత్పద్మరాగాః స్యుః మేదసో మరకతాస్తథా । ప్రవాలాని చ జిహ్వాతో దంతా ముక్తాస్తథాభవన్
రక్తం నుంచి పద్మరాగాలు, మెదడు నుంచి పచ్చలు, నాలుక నుంచి ప్రవాళాలు, పళ్ల నుంచి ముత్యాలు పుట్టాయి.
మజ్జోద్భవం మరకతం గారుత్మతమభూన్నసా । కాంస్యం పురీషం రజతం వీర్యం తామ్రం చ మూత్రజమ్
మజ్జ నుంచి, ముక్కు నుంచి గరుడపచ్చలు పుట్టాయి. మలంనుంచి కాంస్యం, వీర్యం నుంచి వెండి, మూత్రం నుంచి రాగి పుట్టాయి.
అంగస్యోద్వర్తనాజ్జాతం పిత్తలం బ్రహ్మవీతికాః । నాదాద్వైదూర్యముత్పన్నం రత్నం చారుతరం తథా
శరీరాన్ని రుద్దినప్పుడు పిత్తలం, బ్రహ్మవీతిక రత్నాలు పుట్టాయి. శబ్దం వల్ల వైడూర్యము, ఇంకా అందమైన రత్నాలు పుట్టాయి.
నఖేభ్యః కనకోత్పత్తీ రుధిరాచ్చ రసోద్భవః । మేదసః స్ఫటికం జాతం ప్రవాలం మాంససంభవమ్
నఖాల నుంచి బంగారం పుట్టింది. రక్తం నుంచి పారదం, మెదడు నుంచి స్ఫటికం, మాంసం నుంచి ప్రవాళం పుట్టాయి.
బలదేహోద్భవాన్యాసన్రత్నాని పృథివీతలే । పుణ్యోపచయసంపత్త్యా భోక్ష్యంతే విమలైర్జనైః
బలుని శరీరం నుండి పుట్టిన రత్నాలు భూమి మీద పడ్డాయి. మంచి పుణ్యాన్ని కూడబెట్టిన పవిత్ర హృదయులైన వారు వాటిని అనుభవిస్తారు.
అత్రాంతరే హతం శ్రుత్వా బలం మఘవతా మృధే । ప్రభావతీ నామ రాజ్ఞీ యయౌ తచ్చరణాంతికమ్
ఈ మధ్యలో, మఘవంతుడు యుద్ధంలో బలుని సైన్యాన్ని సంహరించాడని విని, ప్రభావతీ అనే రాణి అతని దగ్గరకు వెళ్లింది.
విలలాప పతిం దృష్ట్వా వికీర్ణావయవం రణే । ప్రభావత్యశ్రుపూర్ణాక్షీ ముక్తకేశీ ఘనస్తనీ
యుద్ధరంగంలో తన భర్త అవయవాలు చెల్లాచెదురుగా పడివున్నదాన్ని చూసి, ప్రభావతీ కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, జుట్టు విడిచిపడి, వక్షోజాలు బరువుగా, విలపించింది.
హా నాథ బలవిక్రాంత కాంతదేహ జగత్ప్రియ । మాం త్వం విహాయ కిం చాత్ర కైవల్యం గతవానసి
హాయ్ నా నాథా! బలవంతుడా, పరాక్రమశీలుడా, అందమైన శరీరమా, జగత్తుకు ప్రియమైనవాడా! నన్ను వదిలిపెట్టి ఇక్కడ ఏ మోక్షాన్ని పొందావు?
జరాకుష్ఠాదిభిర్వ్యాప్తం బుద్ధ్వా దేహం త్యజంతి న । దేహినోఽన్యే పరం కాంతం త్వయా దేహో వృథోజ్ఝితః
ఇతరులు తమ శరీరాలు వృద్ధాప్యం, కుష్టురోగం వంటి వ్యాధులతో బాధపడుతున్నా వాటిని వదిలిపెట్టరు. కానీ నీవు, ప్రియమైనవాడా, శరీరాన్ని వృథాగా విడిచిపెట్టావు.
తవ దేహేన దివ్యేన హారకం భూష్యతే ప్రియ । రణోత్సుకేన భవతా యా వేణీ గ్రథితా మమ
నీ దివ్యమైన శరీరం వల్ల నా హారానికి అందం వచ్చింది. యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న నువ్వు నా జడను కట్టినదాన్ని కూడా గుర్తు చేసుకుంటున్నాను.