దుర్వారణో దేవసభాం ప్రవిష్టః ప్రవ్యలోకయత్ । హరిం దేవైస్తు యస్త్రింశత్కోటిభిః పరివేష్టితమ్
దుర్వారణుడు దేవతల సభలోకి ప్రవేశించి, చుట్టూ ముప్పది కోట్ల దేవతలతో వలయమై ఉన్న హరిను చూశాడు.
స్వర్ణసింహాసనం దివ్యం చామరానిలసేవితమ్ । శచీప్రేమరసోత్ఫుల్లనయనాబ్జసహస్రకమ్
అక్కడ అతడు ఆభరణాలతో మెరిసే బంగారు సింహాసనాన్ని, ఆకాశపు చామరాలతో వడలాడుతున్నదాన్ని, శచీ ప్రేమతో పరవశించిన వేల కనుల కమలాలను చూశాడు.
దుర్వారణోఽథ దేవేశం విలోక్య గురుణా సహ । ప్రణనామాత్మగర్వేణ ప్రహసన్నయనశ్రియమ్
తర్వాత దుర్వారణుడు దేవతాధిపతిని, ఆయన గురువుతో కలిసి చూసి, గర్వంతో, చిరునవ్వుతో కళకళలాడుతున్న కళ్లతో నమస్కరించాడు.
నిర్దిష్టమాసనం భేజే దూతో జాలంధరస్య సః । కస్య త్వం కేన కార్యేణ ప్రాప్తః ప్రాహేతి తం హరిః
జాలంధరుని దూతకు సూచించిన ఆసనంపై కూర్చుండగా, హరి అతనిని అడిగాడు: 'నువ్వెవరు? ఏ పని కోసం వచ్చావు?'
దూతో జాలంధరస్యాహం స జగాద పురందరమ్ । స రాజా సర్వలోకానాం తస్యాజ్ఞాం శృణు మన్ముఖాత్
జాలంధరుని దూత పురందరుని చూచి ఇలా అన్నాడు: 'అతనే అన్ని లోకాల రాజు. ఆయన ఆజ్ఞను నా నోటితో విను.'
పితృవ్యో మమ దుగ్ధాబ్ధిస్త్వయా కస్మాద్విలోడితః । మందరాద్రివిధానేన హృతం కోశం మహాధనమ్
'నా మామ పాలసముద్రం. నువ్వు ఎందుకు మందరపర్వతంతో అతన్ని మథించి, అతని గొప్ప ధనం, సంపదను తీసుకున్నావు?'
శ్రీచంద్రామృతనాగాశ్వం తన్మణిం విద్రుమాదికమ్ । దేహి సర్వం తథా స్వర్గం శీఘ్రం త్యజ పురందర
ఓ పురందరా, నీవు చంద్రుడు, అమృతం, ఏరావతం అనే ఏనుగు, ఆ మణి, పద్మరాగం, ఇంకా అన్ని రకాల ధనద్రవ్యాలు, స్వర్గం కూడా ఇవ్వి; వెంటనే ఇక్కడి నుండి వెళ్లిపో.
స త్వం మద్వచనాత్తూర్ణం కురు సర్వం యథోచితమ్ । తం క్షమాపయ భూపాల యది జీవితుమిచ్ఛసి
కాబట్టి, నా మాట ప్రకారం వెంటనే అవసరమైనది అన్నీ చేయి; బ్రతకాలని అనుకుంటే ఆ రాజును క్షమాపణ అడుగు.
అథ ప్రహస్య మఘవా ప్రాహ దుర్వారణం ప్రతి । శృణు దూత సమాసేన సింధోర్మథనకారణమ్
అప్పుడు మఘవంతుడు చిరునవ్వుతో దుర్వారణుని చూచి ఇలా అన్నాడు: 'ఓ దూతా, సముద్రాన్ని మథించిన కారణాన్ని సంక్షిప్తంగా విను.'
పురా హిమవతః సూనుర్మైనాకో నామ మే రిపుః । స కుక్షౌ విధృతస్తేన సాగరేణ జడేన చ
పూర్వం హిమవంతుని కుమారుడు మైనాకుడు నా శత్రువు. అతన్ని ఆ మూర్ఖమైన సముద్రం తన పొట్టలో దాచుకున్నాడు.
దగ్ధం చరాచరం యేన వహ్నినా హయరూపిణా । స చాపి విధృతస్తేన సాగరేణ దురాత్మనా
ఒకప్పుడు గుర్రం రూపంలో ఉన్న అగ్ని వల్ల జంతువులు, చెట్లు అన్నీ కాలిపోయాయి. ఆ అగ్నిని కూడా ఆ దుష్ట సముద్రమే తనలో దాచుకున్నాడు.
ధర్మద్విషాం దానవానామసౌ వై ఆశ్రయః ప్రభుః । నిత్యం దధి ఘృతం క్షీరం దానవేభ్యః ప్రయచ్ఛతి
ధర్మాన్ని ద్వేషించే దానవులకు ఆ ప్రభువు ఆశ్రయం. ఆయన ఎప్పుడూ వారికి పెరుగు, నెయ్యి, పాలు ఇస్తుంటాడు.
అతఏవాయమస్మాభిః దుర్వారణ విలోడితః । దండితశ్చ గతశ్రీకో దేవైరథ పురాతనైః
అందుకే, దుర్వారణా, మేము ఆ సముద్రాన్ని మథించాము, శిక్షించాము, పూర్వకాల దేవతలతో కలసి అతని వైభవాన్ని పోగొట్టాము.
శృణు దూత సబంధేన మమ విప్రేణ శోషితః । కుంభోద్భవేన కించైష దుఃసంగే నైవ బాధ్యతే
ఓ దూతా, పూర్తిగా విను: నా బ్రాహ్మణుడు, కుంభంలో పుట్టినవాడు, నన్ను ఎండబెట్టాడు. అయినా, చెడ్డవారి సాంగత్యంలో అతనికి ఏమాత్రం బాధ లేదు.
సోఽపి యుద్ధార్థమస్మాభిః సర్వసైన్యేన సంవృతః । ఆగమిష్యతి వై నాశం గమిష్యతి తదైవ హి
అతడూ తన సైన్యంతో కూడి యుద్ధం కోసం వస్తాడు; అప్పుడు అతని నాశనం తప్పదు.
ఇతీరయిత్వా విరరామ వృత్రహా సరిత్పతేరాత్మజదూతముచ్చకైః । శశంస చాగత్య సముద్రసూనోర్దేవేశ్వరేణోక్తమశేషమాదితః
ఇలా చెప్పి వృత్రహంతుడు మౌనంగా నిలిచాడు. ఆ నదిపుత్రుని దూతకు గట్టిగా చెప్పి, తిరిగి వెళ్లి సముద్రుని కుమారుడికి దేవేంద్రుడు చెప్పినదంతా వివరంగా తెలియజేశాడు.
నారద ఉవాచ-। మహేంద్ర వచనం శ్రుత్వా నిజదూతముఖేన చ । సముద్రసూనుః సంక్రుద్ధః సర్వం సైన్యం సమాహ్వయత్
నారదుడు చెప్పాడు: మహేంద్రుని మాటలు తన దూత ద్వారా విని, సముద్రుని కుమారుడు కోపంతో తన సర్వసైన్యాన్ని పిలిపించాడు.
రసాతలస్థితా దైత్యాః యే చ భూతలవాసినః । ఆయయుః సబలాస్తత్ర జాలంధరమథాజ్ఞయా
పాతాళంలో ఉన్న దానవులు, భూమిపై నివసించే వారు, అందరూ జాలంధరుని ఆజ్ఞతో తమ సైన్యాలతో అక్కడికి వచ్చారు.
ప్రయాణప్రక్రమే సింధుసూనోః సైన్యస్య గర్జితైః । స్ఫుటంతి నభసో రాజన్పాతాలమఖిలా దిశః
ఓ రాజా, సముద్రుని కుమారుడి సైన్యం కదలిక ప్రారంభంలో వారి గర్జనలతో ఆకాశం, పాతాళం, అన్ని దిశలు మారుమోగిపోయాయి.
హయనాగోష్ట్రవదనా బిడాలముఖభీషణాః । వ్యాఘ్రసింహాఖువదనా విద్యుత్సదృశలోచనాః
వారిలో కొందరు గుర్రం, ఏనుగు, ఒంటె ముఖాలతో, మరికొందరు పిశాచపు పిల్లి ముఖాలతో, ఇంకొందరు పులి, సింహం, ఎలుక ముఖాలతో, మెరుపులాంటి కళ్లతో భయంకరంగా కనిపించారు.
సర్పకేశా మహాదేహాః కేచిత్ఖఙ్గతనూరుహాః । అన్యే చ పరిధావంతి గర్జంతి జలదస్వనైః
కొంతమందికి పాములు జుట్టుగా, పెద్ద శరీరాలు, ఖడ్గాలు చేతులుగా ఉన్నాయి. ఇంకొందరు మేఘగర్జనల్లా అరుస్తూ పరుగెత్తారు.
రథగజహయపత్తిసంకులం సమరవినోదకదంబ భాసురమ్ । అబ్జశతసహస్రకోటినాయకం బలమఖిలం చ తదా రరాజ రాజన్
ఓ రాజా, ఆ సర్వసైన్యం రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, కాలాళ్లు తోడుగా, యుద్ధంలో ఉల్లాసంగా, లక్షలాది పద్మముఖ వీరులు నాయకత్వంలో ప్రకాశంగా కనిపించింది.
శతయోజనవిస్తీర్ణం విమానం హంసకోటిభిః । యుక్తం భూతిసహస్రౌఘం సర్వవస్తుప్రపూరితమ్
అక్కడ వంద యోజనాల వెడల్పుతో, లక్షల హంసలతో నడిచే, వేలాది భూతగణాలతో నిండిన, అన్ని రకాల ధనద్రవ్యాలతో నిండిన ఒక విమానం ఉంది.
తద్విమానం సమారుహ్య సద్యో జాలంధరో యయౌ । మధ్యాహ్నే మందరం ప్రాప్తః ప్రథమేఽహ్ని బలైః సహ
ఆ విమానంపై ఎక్కి జాలంధరుడు వెంటనే బయలుదేరాడు. మొదటి రోజున మధ్యాహ్నం తన సైన్యంతో కలిసి మందర పర్వతాన్ని చేరాడు.
ఖండితం శిబికావాహైర్దలితం భూరికుంజరైః । ద్వితీయే దివసే మేరుం సంప్రాప్తో బలసంయుతః
పల్లకీలు, అనేక ఏనుగుల వల్ల దెబ్బతిన్నవాడు, రెండవ రోజున తన సైన్యంతో కలిసి మెరుపర్వతాన్ని చేరాడు.
ఇలావృత్తే తు శిఖరే తస్థౌ తత్కటకం మహత్ । అథ దైత్యాధిపైర్భగ్నం ఖాండవం నందనం వనమ్
ఇలావృత శిఖరంపై ఆ గొప్ప సైన్యం నిలిచింది. ఆ తర్వాత దైత్యాధిపతులు ఖాండవం, నందనవనాలను నాశనం చేశారు.
శిఖరాణి విశీర్ణాని మేరోర్దానవపుంగవైః । సంతానకేషు వృక్షేషు బద్ధా హిందోలమంచకాన్
మెరుపర్వత శిఖరాలు దానవుల చేత పగిలిపోయాయి. తోటలలోని చెట్ల కొమ్మలకు ఊయలలు కట్టారు.
సిద్ధాంగనాభిః సహితా రేమిరే దైత్యపుంగవాః । కుచకుంకుమతాంబూల చందనాగరుభూషణైః
సిద్ధాంగనలతో కలిసి దైత్యప్రముఖులు అక్కడ ఆనందంగా విహరించారు. వారి వక్షోజాలపై కుంకుమం, తాంబూలం, చందనం, అగరుబొమ్మలతో అలంకరించుకున్నారు.
కేశపాశచ్యుతైః పుష్పైః మేరోః సంపూరితా నదీ । సుమేరోః పూర్వదిగ్భాగో గజైస్తస్య విఘట్టితః
వారి జుట్టు నుంచి జారిన పువ్వులతో మెరునది నిండిపోయింది. సుమేరు తూర్పు భాగాన్ని వారి ఏనుగులు త్రొక్కాయి.
దక్షిణం చ రథైశ్చేరురుత్తరం పశ్చిమం భటైః । అథ ప్రస్థాపయామాస దైత్యాఞ్జాలధరోఽసురః
దక్షిణదిశకు రథాలతో, ఉత్తర–పశ్చిమ దిశలకు యోధులతో వారు పోయారు. ఆ తరువాత జాలంధరుడు దైత్యులను పంపించాడు.