దదృశుః సుందరతరం నాకాధికవినిర్మితమ్ । కైలాసం పర్వతశ్రేష్ఠం దృష్ట్వా తే విస్మయంగతాః
వారు కైలాసాన్ని చూశారు. అది అత్యంత అందమైనది, స్వర్గాన్ని మించిపోయేలా నిర్మించబడింది. ఆ పర్వతశ్రేష్ఠాన్ని చూసి అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.
విమానాదవతీర్ణాశ్చ మఘవా దేవతాశ్చ తాః । ద్వారపాలమథాగమ్య నందినం వాక్యమబ్రువన్
ఆ సమయంలో మఘవాన్ మరియు ఇతర దేవతలు తమ విమానాల నుంచి దిగారు. వారు ద్వారపాలకుడైన నందిని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నారు.
భో భో గణవరశ్రేష్ఠ శృణు మే వాక్యముత్తమమ్ । సమాజ్ఞాపయ శీఘ్రం త్వం నృత్యార్థమిహమాగతమ్
ఓ గణశ్రేష్ఠా! నా మాట విను. మేము ఇక్కడ నృత్యార్థంగా వచ్చామని త్వరగా తెలియజేయి.
ఈశ్వరం ప్రతిదేవేశం సర్వదేవైః సమావృతమ్ । ఇంద్రస్య వచనం శ్రుత్వా గిరిశం నందిరబ్రవీత్
ఇంద్రుని మాట విని, నంది, సమస్త దేవతలతో కూడిన దేవేశుడైన గిరీశుని దగ్గరికి వెళ్లి చెప్పాడు.
ప్రభోఽయమాగతః సర్వైర్దేవరాజః పురందరః । నృత్యార్థమథ తం ప్రాహానయ శీఘ్రం శచీపతిమ్
ప్రభూ! దేవరాజు పురందరుడు అందరితో కలిసి వచ్చాడు. నృత్యార్థంగా శచీపతిని వెంటనే పిలవమని చెప్పాడు.
ప్రవేశయామాస తదా నందీ తైః సహ వాసవమ్ । స దృష్ట్వా గిరిశం దేవం తుష్టావ వృషభధ్వజమ్
అప్పుడు నంది వారితో కలిసి వాసవుడిని లోపలికి తీసుకెళ్లాడు. గిరీశుడైన దేవుణ్ణి చూసి, వృషభధ్వజుని స్తుతించాడు.
రంభాద్యాస్తాస్తదా సర్వా నర్త్తక్యో హరసన్నిధౌ । మృదంగవీణావాదిత్రైః ముదా నాట్యం ప్రచక్రిరే
అప్పుడు రంభ మొదలైన అందరు నర్తకులు హరుడి సమక్షంలో మృదంగాలు, వీణలు, ఇతర వాద్యాల మేళంతో ఆనందంగా నాట్యం చేశారు.
కాంస్యవాద్యాన్ప్రగృహ్యాన్యా వంశతాలాన్సకాహలాన్ । చక్రుస్తా నృత్యసంరంభం స్వయందేవః పురందరః
ఇంకొంతమంది కాంస్యవాద్యాలు, వంశాలు, తాళాలు, కహళాలు పట్టుకుని తాము కూడా నాట్యం చేయడం ప్రారంభించారు; ఇంతలో దేవేంద్రుడే స్వయంగా ఆ నాట్యంలో పాల్గొన్నాడు.
అతీవనర్తనం చక్రే సుందరం దేవదుర్ల్లభమ్ । ఈశ్వరస్తోషమాపన్నో వాసవం వాక్యమబ్రవీత్
వారు దేవతలకు కూడా అరుదైనంత అందమైన నాట్యం చేశారు. ఆ నాట్యాన్ని చూసి ఈశ్వరుడు సంతోషించి వాసవునితో ఇలా అన్నాడు.
ప్రసన్నోఽహం సురశ్రేష్ఠ జాతస్తే వ్రియతాం వరః । ఇత్యుక్తవతి దేవేశే స్వబాహుబలగర్వితః
"దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవు నీవు, నేను సంతోషించాను. నీకు వరం ఇస్తున్నాను, నీవు కోరుకున్నది అడుగు," అని దేవతాధిపతి చెప్పగా,
ప్రత్యువాచ హరం వాక్యం సంగ్రామః సవృతో మయా । యత్ర త్వత్సదృశో యోద్ధా తద్యుద్ధం దేహి మే ప్రభో
తన బలంపై గర్వంతో, హరుడిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: "ప్రభూ! నీకు సమానమైన యోధుడితో, నా సేనతో కలిసి యుద్ధం చేసే అవకాశం నాకు ఇవ్వండి."
ఇత్యుక్త్వా నిర్గతో జిష్ణుర్లబ్ధ్వా శంభోర్వరం ప్రభోః । తస్మిన్గతే తదా శక్రే గిరిశో వాక్యమబ్రవీత్
ఇలా చెప్పి, జయశీలుడైన వాడు శంభువుని వరం పొంది అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు. అతను వెళ్లిన తరువాత, గిరీశుడు శక్రునితో ఇలా అన్నాడు.
గణా మే శ్రూయతాం వాక్యం దేవరాజోఽతిగర్వితః । ఇత్యుక్త్వా క్రోధసంయుక్తో బభూవ చ తతో హరః
"నా గణాలారా, నా మాట వినండి. దేవతల రాజు చాలా గర్వంగా ఉన్నాడు," అని చెప్పి హరుడు కోపంతో నిండిపోయాడు.
ఆవిరాసీత్తతః క్రోధో మూర్త్తిమాన్పురతః స్థితః । ఘనాన్ధకారసదృశో మృడం క్రోధస్తతోఽబ్రవీత్
ఆ కోపం నుంచి ఒక రూపం బయటకు వచ్చి, మేఘాంధకారంలా నల్లగా, హరుడి ఎదుట నిలబడి, మృడుని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
దేహి మే త్వం హి సన్దేశం కిం కరోమి తవ ప్రభో । ఉమాపతిస్తదోవాచ గచ్ఛ త్వం వాసవం జయ
"ప్రభూ! మీరు ఏ ఆజ్ఞ ఇస్తారు? నేను మీకోసం ఏమి చేయాలి?" అని అడిగినప్పుడు, ఉమాపతి ఇలా అన్నాడు: "నీవు వెళ్లి వాసవుని జయించు."
స్వర్గసింధుం సమాసాద్య సాగరస్య చ వీర్యవాన్ । ఇత్యుక్తోంతర్దధే క్రోధో గణాస్తే విస్మయం యయుః
"స్వర్గసముద్రాన్ని చేరుకుని, సముద్రశక్తితో పోరాడి..." అని చెప్పగానే, ఆ కోపరూపుడు అంతర్ధానమయ్యాడు. గణాలు ఆశ్చర్యంతో చూశారు.
ఈశానకల్పే జాతే తు కామేనార్ణవసంగమే । నాకసింధుస్తదా మత్తా స్వయౌవనభరోష్మణా
ఈశాన కాలంలో, కోరికతో సముద్రం, నది కలిసినప్పుడు, ఆ స్వర్గసముద్రం తన యవ్వన ఉష్ణతతో మత్తులో మునిగిపోయాడు.
తాం దృష్ట్వా సింధురాజశ్చ జలకల్లోలవానభూత్ । తదా బభూవ రాజేంద్ర గంగాసాగరసంగమః
ఆమెను చూసి నదుల రాజు తన అలలతో కలవరపడి, రాజా! అప్పుడు గంగా-సముద్ర సంగమం జరిగింది.
మహానదీ తదా ప్రాప్య రేమే చాత్మబలేన చ । అత్రాంతరే సముద్రస్య బభూవ సుభటస్తతః
ఆ మహానదిని పొందిన తరువాత, తన బలంతో ఆనందించాడు. ఈలోపులో సముద్రం నుండి ఒక మహాబలశాలి పుట్టాడు.
సూనుస్తస్యాం మహానద్యాం సముద్రాదభవద్బలీ । మహార్ణవతనూజేన జాతమాత్రేణ పార్థివ
ఆ మహానదిలో, సముద్రం నుండి ఒక బలవంతుడు కుమారుడు పుట్టాడు, రాజా! ఆ మహాసముద్రుని శరీరంలోంచి పుట్టిన వెంటనే.
రుదతోత్కంపితా పృథ్వీ త్రిలోకీ నాదితాభవత్ । సమాధిబద్ధముద్రాం చ సంతత్యాజ చతుర్ముఖః
ఆ బిడ్డ ఏడవగా, భూమి కంపించిపోయింది, మూడు లోకాలు గర్జించాయి. అప్పుడు నాలుగు ముఖాలవాడు తన ధ్యానముద్రను విడిచాడు.
అత్రాంతరే పరిత్రస్తాం తాం సంవీక్ష్య జగత్త్రయీమ్ । ధాతా సురేంద్రవాక్యేన ప్రజగామ మహార్ణవమ్
ఈలోపులో, మూడు లోకాలు భయంతో వణికిపోతున్నాయని చూసి, బ్రహ్మ దేవేంద్రుని మాట విని మహాసముద్రానికి వెళ్లాడు.
ఆశ్చర్యమితి సంచింత్య హంసారూఢో జవాద్యయౌ । బ్రహ్మాణమాగతం వీక్ష్య సపర్యాం విదధేఽర్ణవః । తమువాచ తతో బ్రహ్మా కిం గర్జసి వృథాంబుధే
"ఇది ఎంత అద్భుతం!" అని ఆలోచిస్తూ, హంసపై ఎక్కి వేగంగా బయలుదేరాడు. బ్రహ్మను వచ్చినట్టు చూసి సముద్రం పూజ చేశాడు. అప్పుడు బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: "ఓ సముద్రా! నీవు వృథాగా ఎందుకు గర్జిస్తున్నావు?"
సముద్ర ఉవాచ-। నాహం గర్జామి దేవేశ మత్సుతో బలవాన్ప్రభో । శిశోర్వై కురు రక్షాం చ దుర్ల్లభం తవ దర్శనమ్
సముద్రుడు ఇలా అన్నాడు: "దేవతాధిపతీ! నేను గర్జించడం లేదు. నా కుమారుడు బలవంతుడు ప్రభూ! ఆ శిశువును రక్షించండి. మీ దర్శనం చాలా అరుదుగా లభిస్తుంది."
సందృశ్యతాం చ తనయో భార్యాం ప్రాహాతిశోభనామ్ । యయౌ సా భర్తురాదేశాత్సపుత్రా బ్రహ్మణోంతికే
ఆ భర్త తన భార్యను పిలిచి, 'మన కుమారుణ్ణి చూపించు' అని చెప్పాడు. తన భర్త ఆజ్ఞతో, అపూర్వ సౌందర్యముగల ఆ భార్య తన కుమారుడితో కలిసి బ్రహ్మదేవుని వద్దకు వెళ్లింది.
ఉత్సంగదేశే చతురాననస్య విధాయ పుత్రం చరణౌ ననామ । తదా సముద్రాత్మజమద్భుతం తం దృష్ట్వా విధాతుః కిల విస్మయోఽభూత్
ఆమె తన కుమారుణ్ణి నాలుగు ముఖాలుగల బ్రహ్మదేవుని మడిలో పెట్టి, ఆయన పాదాలకు నమస్కరించింది. అప్పుడు సముద్రుని కుమారుడైన ఆ అద్భుత బాలుడిని చూసి, సృష్టికర్త బ్రహ్మదేవుడు ఆశ్చర్యపోయాడు.
గృహీతకూర్చస్య శిశోః కరం చ యదా విరించిర్న శశాక మోచితుమ్ । తదా సముద్రః ప్రహసన్ప్రయాతః కూర్చం ప్రగృహ్యార్భకరం విమోచయన్
బ్రహ్మదేవుడు తన చేతిలో ఉన్న దర్భను పట్టుకొని, ఆ బాలుడి చేతిని విడదీయాలని ప్రయత్నించినా, విడదీయలేకపోయాడు. అప్పుడు సముద్రుడు చిరునవ్వుతో వచ్చి, దర్భను తీసుకొని, బాలుడి చేయి విడిపించాడు.
తాదృశం తస్య బాలస్య దృష్ట్వా విక్రమమాత్మభూః । ప్రీత్యా జాలంధరేత్యాహ నామ్నా జాలంధరోఽభవత్ 6.3.
ఆ బాలుడిలో అంత శక్తిని చూసిన బ్రహ్మదేవుడు ఆనందంతో, 'ఇతనికి జాలంధరుడు అనే పేరు కలుగుతుంది' అని చెప్పాడు. అప్పటి నుండి అతడు జాలంధరుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.
వరం దదావథో తస్య ప్రణయేన ప్రజాపతిః । అయం జాలంధరో దేవైరజేయశ్చ భవిష్యతి
తర్వాత ప్రాణపాత్రగా బ్రహ్మదేవుడు అతనికి వరమిచ్చాడు: 'ఈ జాలంధరుడిని దేవతలు ఎవరూ జయించలేరు.'
పాతాలసహితం నాకం మత్ప్రసాదేన భోక్ష్యతి । ఇత్యుక్త్వాంతర్దధే బ్రహ్మా హంసమారుహ్య సత్వరః
'నా అనుగ్రహంతో ఇతడు పాతాళంతో కూడిన స్వర్గాన్ని అనుభవిస్తాడు' అని చెప్పి, బ్రహ్మదేవుడు వెంటనే హంసపై ఎక్కి, అక్కడినుండి అంతర్ధానమయ్యాడు.