త్యజావివేకతాం సర్ప నరకక్లేశదాయినీమ్ । ఆవాం సంఖాద్య భవతో భవిష్యతి సుఖం కియత్
"సర్పా! నరకంలో బాధలు తెచ్చే అజ్ఞానాన్ని వదిలిపెట్టు. మమ్మల్ని తిని నీకు ఎంత ఆనందం వస్తుంది?"
ఆవయోర్హృదయే విష్ణుస్తవాపి హృదయే హరిః । అతఏవ త్వయా సార్ద్ధం శత్రుతా కా భుజంగమ
"మా హృదయాల్లో విష్ణువు ఉన్నాడు, నీ హృదయంలో కూడా హరి ఉన్నాడు. అందుకే, ఓ భుజంగమా! మన మధ్య శత్రుత్వం ఎలా ఉంటుంది?"
ప్రాణిహింసా న కర్తవ్యా కదాపి చ విచక్షణైః । క్రియతేఽపి చ తద్ధింసాం విదధాతి స్వయం విధిః
"ప్రాణులకు హింస చేయడం తెలివైనవారు ఎప్పుడూ చేయకూడదు. అయినా, అలాంటి హింస జరిగితే, అది విధి వల్లే జరుగుతుంది."
ఆయుః పుత్రాశ్చ దారాశ్చ సంపదశ్చ యశాంసి చ । హింసాం దత్వా మనుష్యాణాం హరేద్దుష్టో విధిః స్వయమ్
"ప్రాణులకు హింస చేసినవారికి ఆయుష్షు, పిల్లలు, భార్యలు, సంపద, యశస్సు — ఇవన్నీ విధి తానే తీసుకుపోతుంది."
కిం జపైః కిం తపోభిర్వా కిం దానైః కిము చాధ్వరైః । హింసేతి వర్ణద్వితయం యస్యాస్తి హృదయే సదా
"ఎంత జపం చేసినా, ఎంత తపస్సు చేసినా, ఎంత దానం చేసినా, ఎంత యజ్ఞం చేసినా — హింస అనే మాట మనసులో ఉన్నవారికి వాటి వల్ల ప్రయోజనం ఏముంటుంది?"
యః ప్రాణిహింసకో మర్త్యః స ఏవ హరిహింసకః । సర్వప్రాణిశరీరస్థో భగవాన్కమలాపతిః
"ప్రాణులకు హింస చేసే మనిషి, హరికి కూడా హింస చేసినవాడే. ఎందుకంటే, లక్ష్మీపతి భగవంతుడు ప్రతి జీవి శరీరంలో ఉంటాడు."
ఆత్మానం బహుధా సృష్ట్వా భగవాన్భూతభావనః । సంసారకౌతుకాగారే క్రీడేచ్ఛిశురివ స్వయమ్
"ప్రాణులను సృష్టించిన భగవంతుడు, తనను తాను అనేక రూపాల్లో ప్రదర్శించి, ఈ సంసారరంగంలో పిల్లాడిలా తన ఇష్టానుసారం ఆడుకుంటాడు."
శరీరిణః శరీరం హి నిలయః పరమాత్మనః । పరమాత్మా స్వయం విష్ణురతో హింసాం వివర్జయేత్
"ప్రతి జీవి శరీరం, పరమాత్మకు నివాసస్థానం. ఆ పరమాత్మే విష్ణువు. అందుకే హింసను దూరంగా పెట్టాలి."
పరప్రాణవినాశేన చాత్మతుష్టిర్విధీయతే
ఇతరుల ప్రాణాన్ని హరిస్తే, కొంతమంది తమకు తాము సంతృప్తి పొందుతారు.
క్షణం స్యాదాత్మనస్తుష్టిరన్యస్య ప్రాణసంక్షయః । చరిత్రమేతల్లోకానామత్యద్భుతమివ క్షితౌ
మరొకరి ప్రాణం పోయినప్పుడు, క్షణకాలం తనకు తాను సంతృప్తి కలగొచ్చు. భూమిపై ఇలాంటి ప్రవర్తన మనుషులలో ఉండటం నిజంగా ఆశ్చర్యకరం.
ఆత్మతృప్తిం ప్రకుర్వంతి పరం హత్వాతియత్నతః । ధీమాన్నాత్మపరిజ్ఞానం కదాచిత్కురుతే నహి
తమ సంతృప్తికోసం, ఇతరులను ఎంత కష్టపడి అయినా హతముచేస్తారు; కానీ, జ్ఞానులు ఎప్పుడూ నిజమైన ఆత్మజ్ఞానం పొందరు.
అహం విష్ణురసౌవిష్ణురితి చేతసి భావయేత్ । పరదుఃఖేన యో దుఃఖీ సుఖీ యశ్చ పరశ్రియా
మనసులో 'నేను విష్ణువు, వాడూ విష్ణువే' అని భావించాలి. ఎవరు ఇతరుల బాధతో బాధపడతారో, ఇతరుల సుఖంతో సంతోషపడతారో—
సంసారేఽస్మిన్స విజ్ఞేయః సాక్షాదేవ హరిః స్వయమ్ । ధిగస్తు తత్సుఖం నౄణాం మోహవంచితచేతసామ్
ఈ లోకంలో అలాంటి వారు ప్రత్యక్షంగా హరిగా గుర్తించబడాలి. కానీ, అజ్ఞానంతో మోసపోయిన మనుషుల ఆనందం నిందనీయం.
పరహింసావిధానేన సుఖం యత్స్యాద్భుజంగమ । సుఖాని వాపి దుఃఖాని దీయంతే యాని జంతవే
ఇతరులను హింసించడం ద్వారా కలిగే సుఖం, ఓ సర్పా, లేదా జీవులకు ఇచ్చే సుఖాలు, దుఃఖాలు—
అచిరేణైవ తాని స్మ లభంతే భువి మానవాః । తస్మాద్ధింసాం పరిత్యజ్య భుజంగమ సుఖీ భవ
ఇవి భూమిపై మనుషులకు త్వరగా లభిస్తాయి. అందుకే, హింసను విడిచిపెట్టి, ఓ సర్పా, సంతోషంగా ఉండు.
త్వయి ప్రసన్నే గచ్ఛావః పారం దుఃఖమహోదధేః । సర్ప ఉవాచ- యదా స్యాత్పరహింసాయాం నూనం మే నాతిపాతకమ్
నీవు ప్రసన్నుడైతే, మేము ఈ దుఃఖసముద్రాన్ని దాటి పోతాము. సర్పుడు అన్నాడు— ఇతరులను హింసించడం నాకు పెద్ద పాపం కాకపోతే—
తదా కథమహో సృష్టై వేధసా భక్ష్యభక్షకౌ । పరహింసా న కర్తవ్యా సత్యమేతత్త్వయోదితమ్
అయితే, సృష్టికర్త ఎందుకు తినేవాడిని, తినబడేవాడిని సృష్టించాడు? ఇతరులను హింసించకూడదు; నీవు చెప్పింది నిజమే.
కింతు సర్వేషు భక్ష్యేషు హింసా సంభావ్యతే నహి । నారాయణో విశ్వరూపః సత్యమేతన్న సంశయః
అయితే, అన్నింటిలోనూ హింస తప్పనిసరిగా ఉండదు. నారాయణుడు విశ్వరూపుడే, ఇది నిజం, ఎలాంటి సందేహం లేదు.
భక్ష్యభక్షకసంయుక్తం స్వయమేవ ససర్జ హ । సృజతి స్వయమాత్మానమాత్మానం రక్షతి స్వయమ్
తినేవాడిని, తినబడేవాడిని ఆయన తానే కలిపి సృష్టించాడు. ఆయన తానే తనను సృష్టిస్తాడు, తానే తనను కాపాడుకుంటాడు.
ఆత్మానం స్వయమేవాత్తి సృష్టిరేవంవిధా హరేః । శక్తోఽహం కిం యువాం హంతుం కాలరూపీ స్వయం విధిః
తానే తనను తానే తింటాడు; హరిలోక సృష్టి ఇలానే ఉంది. నేను శక్తివంతుడిని—కానీ మిమ్మల్ని హతముచేయడంలో నా వశం లేదు; విధి కాలరూపంలోనే ఉంటుంది.
సంప్రతి ప్రేషయామాస కార్యేస్మిన్మాం స్వయం హరిః । యువాం ససర్జ యో దేవో యశ్చ రక్షతి వాం సదా
ఇప్పుడు హరిదేవుడు తానే ఈ పనికోసం నన్ను పంపాడు. మిమ్మల్ని సృష్టించిన దేవుడు ఎప్పుడూ మిమ్మల్ని కాపాడుతూనే ఉంటాడు.
కాలరూపీ స ఏవాద్య హంతి హేతుం విధాయ మామ్ । వ్యాస ఉవాచ-। తతస్తేన భుజంగేన భక్షితౌ తౌ చ దంపతీ
ఆయనే ఇప్పుడు కాలరూపంలో నన్ను కారణంగా చేసి హతముచేస్తున్నాడు. వ్యాసుడు చెప్పాడు— అప్పుడు ఆ సర్పుడు ఆ ఇద్దరు దంపతులను తినేశాడు.
గఙ్గా గంగేతి జల్పంతౌ మహత్యా క్షుధయా పథి । జాహ్నవీతీరయాత్రాయాం పాదేపాదే జనావిమౌ
'గంగా! గంగా!' అని పిలుస్తూ, పెద్ద ఆకలితో మార్గంలో తిరిగారు; జాహ్నవీ తీర యాత్రలో ఈ ఇద్దరు జనులు—
అశ్వమేధాఖ్య యజ్ఞానాం ప్రాప్తవంతౌ మహాఫలమ్ । తస్మాదేనౌ మహాత్మానౌ బహ్వశ్వమేధధారిణౌ
అశ్వమేధం అనే యజ్ఞాల ఫలితాన్ని వారు పొందారు. అందువల్ల, ఈ మహాత్ములు అనేక అశ్వమేధ యజ్ఞాలు నిర్వహించారు.
ఏతయోః సదృశో నాస్తి శతక్రతురహం యతః । నిజాధికారేణైవాన్యమవలంబ్య పురందరః
ఈ ఇద్దరికి సమానులు లేరు, ఎందుకంటే నేనే ఇంద్రుడు. ఇంద్రుడు తన అధికారంతో మరొకరిని ఆధారపడాల్సి వచ్చింది.
అర్ఘ్యహస్తః పాదచారీ వృతో దేవైః సమాయయౌ । అథ రమ్భోర్వశీ చైవ సుందర్యోఽన్యాశ్చ హర్షితాః
అర్ఘ్యం పట్టుకుని, కాలినడకన దేవతలతో కూడి వచ్చాడు. అప్పుడూ రంభ, ఉర్వశి మరియు ఇతర అందమైన స్త్రీలు ఆనందంగా ఉన్నారు.
అన్యోన్యం కథయామాసుర్నిజయౌవనగర్వితాః । అయం పుణ్యాత్మనాం శ్రేష్ఠో రసజ్ఞోఽత్యంతసున్దరః
తమ యవ్వనంపై గర్వంతో ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకుంటూ, 'ఇతడు పుణ్యాత్ములలో శ్రేష్ఠుడు, రసాన్ని తెలిసినవాడు, అత్యంత అందగాడు' అని అన్నారు.
ఆయాతోఽముం కరిష్యామి స్వవశం సేవితైః స్వకైః । కాచిత్కాంచిద్వదత్యేతజ్జానామి సకలాం కలామ్
'ఇతడు వచ్చాడు; నా కళలతో, సేవకులతో ఇతడిని నా వశంలోకి తేవాలి.' మరొకరు—'నేను అన్నీ కళలు పూర్తిగా తెలుసు' అని అన్నారు.
అతఏవ భవిష్యామి కాంతాహమస్య భూపతేః । కాచిత్కాంచిదితి బ్రూయాత్తే శక్రోపి వశో మమ
అందువల్ల నేను ఈ రాజుకు ప్రియమైనవాడిని అవుతాను. అతడు 'ఈమెనా, ఆమేనా' అని చెప్పుకుంటూ, ఇంద్రుడే అయినా నా వశంలో ఉంటాడు.
కిమత్ర చిత్రం వశగో భూపాలోఽయం భవిష్యతి
ఈ రాజు నా వశంలో పడిపోతాడంటే ఇందులో ఏమి ఆశ్చర్యం ఉంది?