కచ్చిత్తపఃసమృద్ధంవఃకచ్చిద్యజ్ఞఃస్వనుష్ఠితః । కచ్చిత్స్వదారనిరతాఃకచ్చిదీశోభిపూజ్యతే
మీరు తపస్సులో అభివృద్ధి చెందుతున్నారా? యజ్ఞాలు సరిగా జరుగుతున్నాయా? మీ భార్యల పట్ల నిబద్ధతతో ఉన్నారా? భగవంతుడిని పూజిస్తున్నారా?
కచ్చిత్సుప్రజసోభార్యాఃకచ్చిత్సర్వంసుఖోత్తరమ్
మీ భార్యలకు మంచి సంతానం కలుగుతున్నదా? మీకు అన్నీ సుఖంగా ఉన్నాయా?
మునయ ఊచుః - త్వయి రాజని కాకుత్స్థ సర్వం స్వస్థం తపస్వినామ్ । గచ్ఛామహే పదమితః కిం వా త్వం మన్యసే నృప
మునులు పలికారు — కకుత్స్థ వంశజా! నీవు రాజుగా ఉన్నందున తపస్వులకు అన్నీ క్షేమంగా ఉన్నాయి. మేము ఇక్కడినుండి వెళ్లబోతున్నాము. రాజా! నీకు ఏమనిపిస్తుంది?
రామ ఉవాచ- యస్య విప్రాః ప్రసీదంతి తస్య శంభుః ప్రసీదతి । యస్య ప్రసీదతీశానస్తస్య భద్రం భవిష్యతి
రాముడు పలికాడు — బ్రాహ్మణులు సంతోషంగా ఉన్నచోట శివుడు సంతోషిస్తాడు. భగవంతుడు సంతోషిస్తే అక్కడ శుభం కలుగుతుంది.
తత్కృత్వా భోజనమిహ గంతుమర్హా అనంతరమ్ । అథేత్యుక్త్వా మునిగణాః కృత్వా భోజనముత్తమమ్
అందుకని, ఇక్కడ భోజనం చేసి తరువాత మీరు వెళ్లవచ్చు. అని చెప్పగా, మునులు అద్భుతమైన భోజనం చేసి,
అభివర్ధ్యతమాశీర్భిర్హృష్టాః స్వం స్వం పదం యయుః । రామోఽపి పరమప్రీతః సభార్యశ్చ సహానుజః
ఆనందంగా ఆశీర్వచనాలు పలికి, ప్రతి ఒక్కరు తమ తమ స్థలాలకు వెళ్లారు. రాముడు కూడా భార్యతో, సోదరుడితో ఎంతో సంతోషంగా ఉన్నాడు.
అకంటకం స కృతవాన్రాజ్యం సర్వజనప్రియః । శృణోత్యేతదుపాఖ్యానం యః కశ్చిదపి పాతకీ
అతడు ఎవరికీ హాని చేయని విధంగా రాజ్యాన్ని పాలించాడు, అందరికీ ప్రియుడయ్యాడు. ఈ కథను ఎవడైనా, ఎంతటి పాపి అయినా వినగలిగితే,
సర్వపాపవినిర్ముక్తః పరం బ్రహ్మాధిగచ్ఛతి । న దుర్గతిర్భవేత్తస్య యశ్చేదం స్మరతే నరః
అతడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడై, పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. ఈ కథను జ్ఞాపకం చేసేవారికి ఎలాంటి దురదృష్టం కలుగదు.
యశ్చాపి కీర్తయేత్తస్య ఏవమేతదుదీరితమ్
ఈ విధంగా చెప్పబడినదాన్ని ఎవరు పారాయణ చేస్తే,
సూత ఉవాచ- భారద్వాజగృహే భుక్త్వా రామచంద్రః ప్రసన్నధీః । మునీంద్ర విష్ణుసహితో వానరర్క్షసమన్వితః
సూతుడు చెప్పాడు — భరద్వాజుని ఇంట్లో భోజనం చేసిన తరువాత, రామచంద్రుడు ప్రశాంతమైన మనసుతో, విష్ణువు, మహర్షులు, వానరులు, ఎద్దులు తోడుగా ఉన్నాడు.
మేఘచ్ఛన్నే తథాకాశే మందం చరతి మారుతే । తద్వనాభ్యంతరే క్వాపి సుదేవగృహముత్తమమ్
ఆకాశం మేఘాలతో కప్పబడినప్పుడు, మృదువైన గాలి వీస్తున్న వేళ, ఆ అడవిలో ఎక్కడో ఒక చోట, ఎంతో శుభ్రమైన దేవతల ఇంటిని కనుగొన్నారు.
అష్టాపదస్తంభయుతం హేమపట్టికకల్పితమ్ । మణిమౌక్తికసంయుక్తం రాజతైః కలశైర్యుతమ్
ఆ ఇంటికి ఎనిమిది పాదాల తునకలు ఉండి, బంగారు పట్టీలతో అలంకరించబడింది. మణులు, ముత్యాలు కలిగి, వెండి కలశాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
పాటీరచంద్రకస్తూరీకుంకుమైః సురభీకృతమ్ । కర్ద్దమైర్జాలకయుతం శకలోపరి సంవృతి
ఆ ఇంటి గోడలు పచ్చకర్పూరం, గంధపు చెక్క, కస్తూరి, కుంకుమ వాసనలతో పరిమళించాయి. మట్టి తోపు కప్పబడిన జాలకాలు, పై భాగంలో పలకలు రక్షణగా ఉన్నాయి.
చంద్రజోత్స్నాగమం సూర్య్యా నిరీక్ష్య మధ్యభిత్తికమ్ । గృహాంతర్భూతలం కృత్స్నం చంద్రపుష్పరసోక్షితమ్
ఆ ఇంటి మధ్యగోడలోంచి చంద్రకాంతి లోపలికి ప్రవేశించింది. అంతటా నేల మీద చంద్రపుష్పాల సారం చల్లబడింది.
దిగుదీచీ తథా కృత్స్నాభిత్తికల్పనవర్జితా । స్తంభేస్తంభే చిత్రకారీ స్వపాదీ పరికల్పితమ్
ఉత్తర దిక్కు మొత్తం గోడలతో లేని విధంగా నిర్మించబడింది. ప్రతి తునకపై కళాకారుడు తన పాదాలను చిత్రించాడు.
శతహస్తాంగణం తస్య స్ఫటికోపరికల్పితమ్ । గృహాంగణాధికచ్ఛాయః పారిజాతమహీరుహః
ఆ ఇంటి ప్రాంగణం వంద చేతుల పొడవు ఉండి, స్ఫటికంతో నిర్మించబడింది. ఆ ఇంటికంటే ఎక్కువ నీడను పారిజాత వృక్షం వేసింది.
కృత్స్నప్రావృతికం తత్ర నిబిడం కదలీవనమ్ । కదలీవనసంయుక్తం కేతకీవనసంవృతమ్
అక్కడ మొత్తం పచ్చదనంతో నిండిన ఘనమైన అరటి తోట ఉంది. ఆ అరటి తోట చుట్టూ కేతకీ తోటలు ఉన్నాయి.
మయూరనాదబహులం మంజుకూజన్మధువ్రతమ్ । పారావతగణధ్వానం నానోపవనశోభితమ్
అక్కడ నెమళ్లు గట్టిగా అరుస్తూ, తేనెటీగలు మధురంగా గుంజుతూ, పావురాల గుంపుల శబ్దంతో, అనేక తోటలతో ఆ ప్రదేశం అందంగా ఉంది.
ప్రాసాదశతసంబాధం మత్తకోకిలనాదితమ్ । శాఖాలంబిమహారత్నశోభితానేకపాదపమ్
అక్కడ వందలాది ప్రాసాదాలు సముదాయం, మత్తయిన కోయిలల కూకలు, పెద్ద రత్నాలతో అలంకరించబడిన అనేక వృక్షాలు ఉన్నాయి.
కిన్నరీవనితాగీతనాదపూరితదిఙ్ముఖమ్ । అనేకారామసుభగం గౌతమీతటముత్తమమ్
అక్కడ దిక్కులన్నీ కిన్నరి స్త్రీల పాటలతో, సంగీతంతో నిండిపోయాయి. అనేక ఉద్యానవనాలతో, గౌతమీ నది తీరంతో ఆ ప్రదేశం ఎంతో మధురంగా ఉంది.
భారద్వాజగృహం పుణ్యమనంతగుణసేవితమ్ । రతికందర్పసంకాశ దాసీదాసశతాన్వితమ్
భరద్వాజుని ఇల్లు పవిత్రంగా, అనంతమైన గుణాలతో నిండి, రతి, మన్మథుల వంటి ప్రకాశంతో, వందలాది దాసులు, దాసీలతో కళకళలాడుతోంది.
నానోపకరణోపేతం భారద్వాజగృహం శుభమ్ । తస్య చాంతర్గతః సౌధస్తత్రాంతర్గృహవాటికాః
భరద్వాజుని ఇల్లు అనేక ఉపకరణాలతో సమృద్ధిగా ఉంది. ఆ ఇంటి లోపల రాజప్రాసాదాలు, అంతర్గృహవాటికలు ఉన్నాయి.
అష్టౌ తన్మధ్యతో హ్యేకం గృహం పరమశోభనమ్ । చతుర్దిక్షు మహాదేవ గృహప్రాసాదశోభితమ్
ఆ ఎనిమిది ఇళ్ల మధ్యలో ఒకటి అత్యంత అందంగా ఉంది. నాలుగు దిక్కులలోనూ ప్రాసాదాలు, ఇళ్ళతో అలంకరించబడింది.
ప్రతిదేవగృహం శ్యామా తౌర్య్యత్రికసుశోభితమ్ । స్వర్గస్థితవరస్త్రీణాం విశ్రామాయైవ కల్పితమ్
ప్రతి దేవతా ఇంటిలో నల్లని స్త్రీలు, సంగీత త్రయాలు అందంగా ఉన్నాయి. స్వర్గంలో ఉన్న ఉత్తమ స్త్రీలు విశ్రాంతి కోసం ఈ ఇళ్ళు నిర్మించబడ్డాయి.
భారద్వాజగృహాద్రామో నిర్గత్యాశేషసంయుతః । తస్యైవ చ మహాగేహం వనమధ్యగతం త్వగాత్
భారద్వాజుని ఇంటి నుండి రాముడు అందరితో కలిసి బయలుదేరి, అడవి మధ్యలో ఉన్న ఆ గొప్ప ఇంటికి వెళ్లాడు.
తదంతరాచ్ఛాదితకంబలం తదా పృథక్స్థవస్త్రాసనసంయుతం చ । సింహాసనం మధ్యగతం తథైకం మున్యాసనానేకగతం వివేశ
అక్కడ మధ్యలో ఉన్న సింహాసనాన్ని, లోపల దుప్పటి పరచి, వేర్వేరు వస్త్రాలు, ఆసనాలు వేసి, మునులకు అనేక ఆసనాలు సిద్ధం చేసి, రాముడు ప్రవేశించాడు.
పౌరాణికస్యానుపమాసనాంతరం భూపాలహర్యృక్షవరాసనం చ । పౌరాణికం పూర్వమథోపవేశ్య తతో వసిష్ఠం మునిపుంగవాంశ్చ
అతడు ముందుగా పురాణకథకుడిని అపూర్వమైన ఆసనంపై కూర్చోబెట్టి, తరువాత రాజులు, వానరులు, ఎలుగుబంట్లు తమ తమ ఆసనాల్లో కూర్చునేలా చేసి, ఆ తర్వాత వశిష్ఠుడు సహా మునులందరిని కూర్చోబెట్టాడు.
నారాయణం భూమిపతీన్కపీంశ్చ నీచాసనం చ స్వయమాససాద । మేఘావృతం వ్యోమదిశః ప్రసన్నాః సుపుష్పముర్వీతలముప్తబీజమ్
నారాయణుడు, భూపతులు, వానరులు తక్కువ ఆసనాల్లో కూర్చున్నారు. రాముడు తానే తన స్థానం తీసుకున్నాడు. ఆకాశ దిశలు మేఘాలతో కమ్ముకున్నాయి, భూమి ప్రకాశవంతంగా ఉంది, పుష్పాలతో నిండిన నేలలో విత్తనాలు వేసారు.
తదంగణం నోష్ణమహో న శీతలం సంతానపుష్పం దమపుష్పగంధి । శంభుం విలోక్యాథ వచో బభాషే రామః కథాం కీర్తయ శంకరస్య
ఆ ప్రాంగణం వేడిగా కూడా లేదు, చల్లగా కూడా లేదు; దంపపు, నియమపుష్పాల సువాసనతో పరిమళించింది. అప్పుడు శంభును చూసి రాముడు ఇలా అన్నాడు: 'శంకరుని కథను చెప్పు.'
తృప్తిర్న జాతా మునివర్య్య శృణ్వతో మాహేశమాఖ్యానమఘౌఘనాశనమ్ । చకార కిం వా నను గౌతమాశ్రమే మహేశ్వరో దేవగణాధిసంవృతః
మహామునీశ్వరా! మహేశ్వరుని కథను వింటున్నా నాకు తృప్తి కలగడం లేదు, పాపాలను తొలగించే ఆ కథ. గౌతముని ఆశ్రమంలో దేవతలతో కూడిన మహేశ్వరుడు ఏమి చేశాడో చెప్పు.