మృగయాశాస్త్రవిధితో మృగయేయం మయా కృతా । దర్శనాదర్శనాభ్యాం చ ధావతాధావతా తథా
వేట నియమాల ప్రకారం, నేను ఈ వేటను చూచి, చూడక, వెంబడించి, వెంబడించక కూడా నిర్వహించాను.
అవరోహాత్పరం స్థానం సాత్వికానాం ప్రభిద్యతే । రాజ్ఞశ్చ మృగయాధర్మో వినా ఆమిషభోజనమ్
దిగిన తర్వాత, సాత్వికుల స్థానం భంగమవుతుంది. రాజు వేటలో ధర్మాన్ని తప్పితే, మాంసం తినకుండా ఉండడమే తప్పు.
అథ రామవచనమాకర్ణ్య సర్వ ఏవ ప్రాకంపయఞ్ఛిరాంసి
అప్పుడు రాముని మాటలు విని అందరూ తలలు వణికిస్తూ వంచారు.
వాలీ బభాషే రామమంజలిమస్తకే నిధాయ నమస్తే రామ శృణు వచనం మమ
వాలి తన చేతులు ముడుచుకొని తలపై పెట్టి, 'నమస్కారం రామా, నా మాట విను' అని అన్నాడు.
శంఖచక్రగదాపాణిః పీతవాసా జగద్గురుః । నారాయణః స్వయం సాక్షాద్భవానితి మయా శ్రుతమ్
'శంఖం, చక్రం, గదా ధరించి, పసుపు వస్త్రాలు ధరించినవాడు, జగద్గురువు, నారాయణుడు నువ్వే అని నేను విన్నాను.'
త్వాం యోగినశ్చింతయంతి త్వాం యజంతి చ యజ్వినః । హవ్యకవ్యభుగే కస్త్వం పితృదేవస్వరూపధృక్
'యోగులు నిన్ను ధ్యానిస్తారు, యజ్ఞకర్తలు నిన్ను పూజిస్తారు. దేవతలకు, పితృదేవతలకు హవిస్సు అందుకునే నువ్వెవరు? పితృదేవతల రూపంలో నీవు ఎవరో?'
మరణే చింతయానస్య త్వాం విముక్తిరదూరతః । సత్వం మే దర్శనం ప్రాప్తో రామ మే పాపసంక్షయః
'మరణ సమయంలో నిన్ను ధ్యానించినవాడికి మోక్షం దగ్గరలో ఉంటుంది. రామా, నీవు నాకు దర్శనం ఇచ్చావు, నా పాపాలు పోయాయి.'
గృహాణ బాణం కాకుత్స్థ వ్యథితో భృశమస్మ్యహమ్
'కాకుత్స్థ వంశజా, బాణాన్ని తీసుకో. నాకు చాలా బాధగా ఉంది.'
అథ రామస్తథేతి బాణమాదాయ వాలినమువాచ కిమిష్టం దీయతాం వద
అప్పుడు రాముడు 'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పి, బాణాన్ని తీసుకుని, వాలిని అడిగాడు: 'నీకు ఏమి కావాలి? చెప్పు, ఇస్తాను.'
కపిరువాచ- యది ప్రసన్నో భగవాన్మమ సద్గతిం దేహి
అప్పుడు వానరుడు అన్నాడు: 'భగవంతుడు నాపై అనుగ్రహిస్తే, నాకు శుభగతి ఇవ్వు.'
అయం సుగ్రీవస్తథా రక్షణీయోంఽగదోఽథ తారా చ మయా పాపినాపరాధః కృతస్తత్ఫలమనుభూతమ్
'ఈ సుగ్రీవుడు, అలాగే అంగదుడు, తారను కూడా రక్షించాలి. నేను పాపి, తప్పు చేశాను, దాని ఫలితాన్ని అనుభవించాను.'
అథ రామం పశ్యన్నేవ వాలీ మమార స్వర్గం చ గతః
అప్పుడు రాముణ్ణి చూస్తూ వాలి ప్రాణాలు విడిచాడు, స్వర్గానికి చేరాడు.
అథ సుగ్రీవం రాజ్యేఽభిషిచ్య స్వయం వనం వివేశ
తర్వాత సుగ్రీవుని రాజ్యాభిషేకం చేసి, రాముడు తానే అడవిలోకి వెళ్లాడు.
అథ తేన సహాయేన జలధిసమీపం గత్వా క్వ లంకా క్వ సీతా క్వ చారాతిరితి సుగ్రీవమాహ రామః
తర్వాత ఆ మిత్రుడితో కలిసి సముద్రతీరానికి వెళ్లి, రాముడు సుగ్రీవుని అడిగాడు: 'లంక ఎక్కడ? సీత ఎక్కడ? శత్రువు ఎక్కడ?'
అథ హనుమానాహ ప్రవిశ్య లంకాం విచిత్య సీతాం సర్వతత్త్వమవగత్య యుద్ధం సంధిర్వా కర్తవ్యః తదుదధిలంఘనాయ కించిత్సమాదిశతు భగవాన్
అప్పుడు హనుమంతుడు అన్నాడు: 'లంకలోకి వెళ్లి, సీతను వెతికి, అన్ని విషయాలు తెలుసుకుని, యుద్ధం చేయాలా, శాంతి చేయాలా నిర్ణయించాలి. సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లడానికి భగవంతుడు ఏదైనా ఆజ్ఞ ఇవ్వాలి.'
అథ సుగ్రీవమాహ రామః । కథమేతద్ఘటత ఇతి
అప్పుడు రాముడు సుగ్రీవుని అడిగాడు: 'ఇది ఎలా సాధ్యం అవుతుంది?'
కపిరువాచ- మమ వానరా భల్లూప్రముఖాః కోటిశః సంతి
ఆ వానరుడు ఇలా అన్నాడు — నా వానరులలో, భల్లూకుల నాయకత్వంలో కోట్లాది మంది ఉన్నారు.
ఏకం నియుజ్య సర్వమాకలయ్య యథాయుక్తం తథా కరణీయమ్
వారిలో ఒకరిని నియమించి, అందరినీ లెక్క వేసి, అవసరమైనట్లు పని చేయాలి.
అథ జాంబవానాహ । హనూమానేకో గచ్ఛతు బుధ్యతు లంకామ్
అప్పుడు జాంబవంతుడు ఇలా అన్నాడు — హనుమంతుడు ఒక్కడే వెళ్లి లంకను చూడాలి.
అథ హనూమానగమల్లంకాపురం విచిత్య సీతామశోకవనికాయామాసీనాం తథా చ సంభాష్య విశ్వాసం కృత్వా వనం బభంజ వనరక్షకాంశ్చ
తర్వాత హనుమంతుడు లంక నగరానికి వెళ్లి, అశోకవనంలో కూర్చున్న సీతాదేవిని కనుగొని, ఆమెతో మాట్లాడి, ధైర్యం చెప్పి, ఆ వనాన్ని ధ్వంసం చేసి, వనరక్షకులను సంహరించాడు.
బద్ధో రక్షసా లంకాం దగ్ధ్వా ఉత్తరకూలం గత్వా రామం దృష్ట్వా వృత్తాంతం కథయిత్వా తూష్ణీమతిష్ఠత్
రాక్షసుడు బంధించిన తరువాత, లంకను దహించి, ఉత్తరతీరానికి చేరి, రాముని దర్శించి, జరిగిన సంగతులన్నీ వివరించి, మౌనంగా నిలిచాడు.
అథ రామః సర్వైర్విచారయామాస జాంబవానువాచ రామేణ లంకా కపిభిర్వినశ్యతీతి నారదేన మమోక్తమ్
అంతట రాముడు అందరితో ఆలోచించి, జాంబవంతుడు ఇలా అన్నాడు — రామా, లంకను వానరులు నాశనం చేస్తారని నారదుడు నాకు చెప్పాడు.
అథ సాగరోత్తరణే యత్నతయా స్థేయమ్
అప్పుడు సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లే సమయంలో దృఢంగా ప్రయత్నించాలి.
అథ రామః శంకరమారాధ్య సర్వం నివేదయిత్వా త్వదుక్తం కరోమీతి వచనముక్త్వా శివమభ్యర్చ్య ప్రణతో భూత్వా వ్యజిజ్ఞపత్
తర్వాత రాముడు శంకరుని ఆరాధించి, అన్నీ వివరించి, "మీరు చెప్పినట్లు నేను చేస్తాను" అని చెప్పి, శివుని పూజించి, నమస్కరించి, తన కోరికను తెలియజేశాడు.
ఏవం స్తువతో రామస్య పురతో లింగమధ్యకోపేతస్తేజోమయమూర్తిరావిర్బభూవ
ఇలా రాముడు స్తుతిస్తూ ఉండగా, లింగమధ్యంలో అతని ఎదుట ప్రకాశవంతమైన రూపం ప్రత్యక్షమైంది.
అభయవానథ పునః పద్మాసనాసీనముమాధిష్ఠితాంకమీశమాముక్తసర్వాభరణం సుకాంతికిరీటినం హైమవతీకటిస్పర్శం కరద్వయేనాభయవరప్రదం తరంగితానేకదిశాభిః । పూర్ణతేజస్వినం హాసముఖం ప్రసన్నవదనం దదర్శ రామః
అప్పుడు భయమేమీ లేకుండా, రాముడు పద్మంపై కూర్చున్న పరమేశ్వరుడిని చూశాడు. ఉమాదేవి ఆయన మడిలో ఉండగా, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, అందమైన కిరీటంతో, రెండు చేతులతో పార్వతీ తలపై తాకుతూ, అభయమిచ్చే దయతో, అన్ని దిశల్లో ప్రకాశిస్తూ, సంపూర్ణ తేజస్సుతో, చిరునవ్వుతో, ప్రసన్నమైన ముఖంతో ఉన్నాడు.
పరమేశితారం ననామ బద్ధాంజలిపునశ్చ దండవత్పపాత
రాముడు పరమేశ్వరునికి చేతులు జోడించి నమస్కరించి, భూమిపై పడి సాష్టాంగ ప్రణామం చేశాడు.
అథ రామం పరమేశ్వరోఽపి వరం వృణు త్వం వరదోఽహమిత్యుక్తవాన్
అప్పుడు పరమేశ్వరుడు కూడా రామునితో ఇలా అన్నాడు — 'నీవు కోరిన వరాన్ని అడుగు. నేను వరదానిని.'
రామ ఉవాచ- లంకాం గమిష్యామి సముద్రతరణే ఉపాయమేకం మమ దేహి శంభో
రాముడు ఇలా అన్నాడు — 'నేను లంకకు వెళ్లాలి. సముద్రాన్ని దాటేందుకు నాకు ఒక మార్గం చూపు, శంభో.'
హే మహాదేవ మహాభూతగ్రాస మహాప్రలయకారణ మహాహిభూషణ మహారుద్ర శంకర పరమేశ్వర విరూపాక్ష నాగయజ్ఞోపవీతకరి కృత్తివసన బ్రహ్మశిరః కపాలమాలాభరభూషణ –నరకాస్థిభూషణభసిత పరనారాయణప్రియ శుభచరిత పంచబ్రహ్మాదిదేవ పంచానన చతుర్వదన వేదవేద్య భక్తసులభా భక్తదుర్లభ పరమానందవిజ్ఞాన పర పూషదంతపాతన దక్షశిరశ్ఛేదన బ్రహ్మపంచమశిరోహరణ పార్వతీవల్లభ నారదోపగీయమాన శుభచరిత శర్వ త్రినేత్ర త్రిశూలధర పినాకపాణే కపర్దిన్ననేకరూపధర వృషభవాహన శుద్ధస్ఫటికసంకాశ చతుర్భుజ నానాయుధ దక్షిణామూర్తే ఈశ్వర దేవపతే గంగాధర త్రిపురహర శ్రీశైలనివాస కాశీనాథ కేదారేశ్వర భూషణసిద్ధేశ్వర గోకర్ణేశ్వర కనఖలేశ్వర పర్వతేశ్వర చక్రప్రద బాణచింతాపాదక మురహర పూజితచరణకమల సోమసోమభూషణ సర్వజ్ఞ జ్యోతిర్మయ జగన్మయ నమస్తే నమస్తే
ఓ మహాదేవా! మహాభూతాలను మింగేవాడా, మహాప్రళయ కారణమా, మహాపాములతో అలంకృతుడా, మహారుద్రా, శంకరా, పరమేశ్వరా, విరూపాక్షా, నాగయజ్ఞోపవీతధారకా, చర్మవస్త్రధారకా, బ్రహ్మశిరస్సు కపాలమాల ధరించువాడా, నరకస్థి అలంకారుడా, బస్మంతో అలంకృతుడా, పరనారాయణ ప్రియుడా, శుభకార్యాలవాడా, పంచబ్రహ్మాదిదేవుడా, ఐదు ముఖాలవాడా, నాలుగు ముఖాలవాడా, వేదాలు తెలిపేవాడా, భక్తులకు సులభంగా లభించేవాడా, భక్తులకు దుర్లభుడా, పరమానంద విజ్ఞాన స్వరూపుడా, పూషణుడి దంతాలు పగలగొట్టినవాడా, దక్షుణి తల నరికి వేసినవాడా, బ్రహ్మదేవుని ఐదవ తల తీసినవాడా, పార్వతీ ప్రియుడా, నారదుడు కీర్తించిన శుభకార్యాలవాడా, శర్వా, త్రినేత్రుడా, త్రిశూలధారుడా, పినాకపాణీ, జటాజూటధారుడా, అనేక రూపాలవాడా, వృషభవాహనుడా, శుద్ధ స్ఫటికం వంటి ప్రకాశవంతుడా, నాలుగు చేతులవాడా, అనేక ఆయుధాలు ధరించువాడా, దక్షిణామూర్తీ, ఈశ్వరా, దేవతల అధిపతీ, గంగాధరా, త్రిపురాసుర సంహారకా, శ్రీశైల నివాసా, కాశీనాథా, కేదారేశ్వరా, భూషణేశ్వరా, సిద్ధేశ్వరా, గోకర్ణేశ్వరా, కనఖలేశ్వరా, పర్వతేశ్వరా, చక్రప్రదాత, బాణాసురుని చింతను తొలగించువాడా, మురాసురుని సంహరించువాడా, పాదపద్మాలను పూజించేవాడా, చంద్రుడు, సోముడు అలంకారంగా ధరించువాడా, సర్వజ్ఞుడా, జ్యోతిర్మయుడా, జగత్తును వ్యాపించినవాడా — నీకు నమస్కారం, నమస్కారం.