స చాపి తదన్నం షడ్రసోపేతం సౌవర్ణభాజనగతమీక్షమాణఇవేతస్తతో విలోకయామాస
ఆ అతిథి ఆహారం చూస్తూ, ఆ ఆహారం ఆరు రుచులతో, బంగారు పాత్రల్లో పెట్టి ఉందని గమనించి, చుట్టూ కూడా చూశాడు.
తస్మిన్నేవావసరే సీతా పద్మకింజల్కప్రభేషదరుణవసనం బిభ్రతీ నీలకుటిలకుంతలైశ్చలద్భిర్యూనాం మనాంస్యాకర్షయద్భిః ప్రేక్షమాణదృష్టిభగ్నకలైరివ స్త్రీణాం చిత్తమీదృశమితి దర్శయద్భిరివోపశోభిత-లలాటానంగచాపసుభ్రూపద్మపత్రారుణవిలోచనా తిలప్రసూననాసామృదుస్నిగ్ధరో మశకపోలానంతరా రక్తోష్ఠరాక్తాసనమాణిక్యనిభదాడిమీదశనా జపాకుసుమారుణాధరాతిశోభితచిబుకాశుక్తి-కర్ణాసమదీర్ఘకంఠాతిమాంసలవక్షాః పీనోద్భిన్నకుచకుడ్మలానేకహారోపశోభితా సుభగాకా-। రానతిమాంసలబాహులతా ముగ్ధాయతసమానాంగులిశిఖాపద్మారుణపల్లవావివిధబహురత్నాంగులిభూషణాముష్టిగ్రాహ్యమధ్యాసు రోమరాజిగంభీరనాభిః పృథుజఘనాకరికరోరుస్తూణీరజంఘాసుపాదకమలా-నూపురాది పాదవిభూషణా పాదాంగులీభూషితా వికసితసౌగంధికం విదధతీ భుంజానమారీచస్య పురతశ్చాగతా
అదే సమయంలో, పద్మపు రేణువల వర్ణంలో ఎరుపు వస్త్రాలు ధరించిన సీత, నీలిరంగు వంకర జుట్టుతో, యువకుల మనస్సులను ఆకర్షించేలా, ఆమె చూపులతో స్త్రీల హృదయాలను కూడా కదిలించేలా, అలంకరించిన నుదురు, మన్మథబాణంలాంటి కనుబొమ్మలు, పద్మదళాల్లాంటి ఎర్ర కళ్ళు, నువ్వుల పువ్వులాంటి మృదువైన ముక్కు, మృదువైన కపోళాలు, బింబఫలంలాంటి ఎర్ర పెదాలు, దానిమ్మ గింజలవంటి పళ్ళు, జపాపుష్పంలాంటి కంటి కింద, శంఖాకారమైన చెవులు, పొడవైన మెడ, ముద్దైన వక్షస్సు, అనేక హారాలతో అలంకరించిన కుచాలు, మృదువైన చేతులు, పద్మపు మొగ్గలవంటి వేళ్లు, రత్నాల ఉంగరాలతో అలంకరించిన చేతులు, సన్నని నడుము, లోతైన నాభి, విస్తారమైన నితంబాలు, ఏనుగు కాళ్లవంటి తొడలు, నేరుగా ఉన్న కాళ్లు, పద్మాలాంటి పాదాలు, నూపురాలు, పాదాంగుళి అలంకారాలతో, పరిమళభరితమైన సుగంధాన్ని వెదజల్లుతూ, మారీచుడు భోజనం చేస్తున్నప్పుడు అతని ముందుకు వచ్చింది.
వీక్ష్యాసావచింతయదేనాం కథమపహరామి కథమాలింగామి కథమన్యత్కించిత్కరోమీత్యేవమవసరమలభమానస్తూష్ణీమేవ వినిర్గతః
ఆమెను చూసి, 'ఎలా అపహరిస్తాను? ఎలా ఆలింగనం చేస్తాను? ఇంకేమైనా చేయగలుగుతానా?' అని ఆలోచించాడు. కానీ అవకాశం దొరకక, నిశ్శబ్దంగా అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు.
అథ దేవా ధనుఃసజ్జీకరణాయ యతమానా అహంపూర్వికయా విద్యమానా అన్యోన్యతిరస్కారేణ మహేంద్రః ప్రాప ధనురుత్తమం ప్రాంతద్వయాత్పరం నావనమయితుం శశాక
తర్వాత దేవతలు అందరూ ఆ విల్లును తాడుతో సిద్ధం చేయాలని ప్రయత్నించారు. ఒక్కొక్కరు ఒకరిని మించిపోవాలని యత్నించారు. మహేంద్రుడు ఆ విల్లు దగ్గరకు వెళ్లినా, చివరల దగ్గర కూడా దాన్ని వంచలేకపోయాడు.
అథ సూర్యో ధనురాదాయ నమయన్నేవ నిపపాత
తర్వాత సూర్యుడు ఆ విల్లు తీసుకుని వంచే ప్రయత్నం చేశాడు, కానీ పడిపోయాడు.
వాయుర్బలవతాం శ్రేష్ఠో జగ్రాహాజగవమథ స్వేనైవ కరేణోత్కర్షయన్నధః పపాత ధనుశ్చ వాయోరుపరి పపాత అహసంస్తదా సర్వే
వాయుదేవుడు, బలవంతులందరిలో శ్రేష్ఠుడు, ఆ గొప్ప విల్లు తీసుకుని తన చేతితో లాగగా, నేలపై పడిపోయాడు. ఆ విల్లు కూడా వాయుపై పడిపోయింది. అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.
ఏతస్మిన్నంతరే తురగవరమారుహ్య బాణాసురః సహస్రబాహురనేకానేకశిరోభిర్దైత్యైః పరివృతః ప్రహ్లాదసమేతో విదేహపురీమాజగామ
ఇంతలో బాణాసురుడు, వెయ్యి చేతులతో, అనేక తలలున్న రాక్షసులతో పాటు, ప్రహ్లాదునితో కలిసి, గొప్ప గుఱ్ఱం మీద ఎక్కి, విదేహపురికి వచ్చాడు.
అథ స్వవిభూషణోద్భాసితాం దిశం కుర్వన్స్వతేజసాపయశసో దేవతాః కుర్వన్నానావిధగీతం శృణ్వన్ద్వ్యంగులమాత్రేణ శక్తో విరరామ
తన ఆభరణాలతో, తేజస్సుతో దిక్కులు ప్రకాశింపజేస్తూ, దేవతలు అనేక విధాల పాటలు పాడేలా చేసి, రెండు వేళ్లంత సేపు మాత్రమే విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు.
ప్రహ్లాదోబలిశ్చైవధావాతేఽథవిరేమతుః
ప్రహ్లాదుడు, బలిచక్రవర్తి ఇద్దరూ ముందుకు పరుగెత్తి వచ్చి, మళ్లీ వెనక్కు తగ్గారు.
అథ రాక్షసేషు తూష్ణీంభూతేషు రాజానోఽతిబలినః సమాగతా జ్యాబంధాశక్తా అపసృత్య తస్థుః
అప్పుడు రాక్షసులు మౌనంగా ఉండగా, బలవంతులైన రాజులు కూడి, విల్లు సిద్ధం చేసుకుని, మళ్లీ వెనక్కు వెళ్లి నిలిచారు.
అథ బ్రాహ్మణాః సమాగతాః
తర్వాత బ్రాహ్మణులు కూడి వచ్చారు.
అథ విశ్వామిత్రో ధనురాదాయ ఏకాంగులపర్యంతం సజ్యం కృత్వా విరరామ నివృత్తాశ్చాపరే
తర్వాత విశ్వామిత్రుడు విల్లు తీసుకుని, ఒక వేళ్లంత వరకు దాన్ని సిద్ధం చేసి, విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు. మిగతావారు కూడా వెనక్కు తగ్గారు.
అథ దినమాత్రే ధనుషి తూష్ణీంభూతేషు రాఘవః సహానుజైరాగత్య ధనుర్నిరీక్ష్యాస్పృశత్
ఒక రోజు పాటు విల్లు మౌనంగా ఉండగా, రాఘవుడు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి వచ్చి, ఆ విల్లును పరిశీలించి, తాకాడు.
అథ రాజకుమారాః శతశః సమాగతాః సర్వాభరణభూషితా ధనుర్దృష్ట్వాపస్పృశుర్న చాలనక్షమాః
తర్వాత వందలాది రాజకుమారులు, అందమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, ఆ విల్లును చూసి తాకారు, కానీ దాన్ని కదిలించలేకపోయారు.
అథ దాశరథిప్రముఖాఃకుమారాః సమాగతాః
తర్వాత దశరథుని కుమారులు ముందుండి, రాజకుమారులు కూడి వచ్చారు.
అథ వేత్రఝర్ఝరపాణయః సమాగమన్సర్వానేవాపసారయామాసుః
తర్వాత వెత్ర, ఝర్జరాలు చేతుల్లో పట్టుకున్న వారు వచ్చి, అందరినీ అక్కడినుంచి పంపించారు.
అథ రామో లక్ష్మరణహస్తం గృహీత్వా సర్వాభరణభూషితో ధనురాసాద్య స్పృష్ట్వా నత్వా ప్రదక్షిణీకృత్య ధనురాదాయోద్దధార
తర్వాత రాముడు, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, లక్ష్మణుని చేయి పట్టుకుని, విల్లు దగ్గరకు వెళ్లి, దాన్ని తాకి, నమస్కరించి, ప్రదక్షిణ చేసి, ఆ విల్లును ఎత్తాడు.
తదాదానసమయే సర్వ ఏవైత్య సహాసమూచుః అత్ర భగ్నా మహారథా ఇతి
ఆ సమయంలో అందరూ ఒక్కచోట చేరి, నవ్వుతూ, 'ఇక్కడ మహారథులు ఓడిపోయారు' అని అన్నారు.
అథ స రామో ధనుర్జ్యాస్థానమవనమయ్య ధనుషి జానుం కృత్వా సజ్యమేకకరేణోత్పాదయన్కోట్యామనామయత్
తర్వాత రాముడు, విల్లుకు జ్యాస్తానం పెట్టి, మోకాలి మీద పెట్టి, ఒక చేతితో దాన్ని సిద్ధం చేసి, అంచుతో వంచాడు.
అథసజ్జీకృతం దృష్ట్వా సర్వ ఏవ నాసాగ్రన్యస్తాంగులయోఽభవన్
విల్లును సిద్ధంగా చూసి, అందరూ తమ వేళ్లను ముక్కుపై పెట్టుకున్నారు.
రామోఽపి జ్యామన్వనాదయత్ । తేన నాదేన సర్వేషాం మనాంసి క్షుభితాన్యాసన్
రాముడు కూడా జ్యాను గట్టిగా మోగించాడు. ఆ శబ్దంతో అందరి మనస్సులు కలవరపడ్డాయి.
రామేణసజ్యితం ధనురితి సర్వత్ర వాదః సంజాతః
రాముడు విల్లు సిద్ధం చేశాడని అన్నిచోట్ల చర్చ మొదలైంది.
జనకోఽపి సీతాం రామాయ దదౌ రాజభిశ్చ యుద్ధం కృత్వా తాన్నిర్జ్జిత్య స్వపురీమాగాత్
జనకుడు సీతను రామునికి ఇచ్చాడు. రాజులతో యుద్ధం చేసి వారిని ఓడించి, తన పట్టణానికి తిరిగి వెళ్లాడు.
అథైకదా దశరథో రామం యౌవరాజ్యేభిషిచ్య సుఖీ బభూవ సర్వప్రజారంజనాచ్చ రామో రాజానుమత ఇతి సర్వప్రజావాదోఽభూత్
ఒకసారి దశరథుడు రాముని యువరాజుగా అభిషేకించి, ఆనందంగా ఉన్నాడు. రాముడు అందరినీ సంతోషపెట్టాడు కాబట్టి, 'రాముడు రాజుకు ఇష్టమైనవాడు' అని ప్రజల్లో మాట ప్రబలింది.
అథ కైకయదేశాధిపతితనయా సువేషా రామం రాజానమసహమానా రాజానమువాచ మమ వరదానావసర ఇతి రాజాచింతయత్కిం దేయమితి
అప్పుడు కైకేయ దేశాధిపతికి కుమార్తె అయిన ఆమె, అందంగా అలంకరించుకొని, రాముడిని రాజుగా చేయడాన్ని తట్టుకోలేక రాజుతో ఇలా చెప్పింది: 'ఇప్పుడు నాకు ఇచ్చిన వరాన్ని కోరుకునే సమయం.' రాజు మనసులో, 'ఏం ఇవ్వాలి?' అని ఆలోచించాడు.
దేవ్యువాచ-। చతుర్దశవర్షాణి రామో వనం విశతు పాలయతు రాజ్యం భరతః
రాణి ఇలా చెప్పింది: 'పద్నాలుగు సంవత్సరాలు రాముడు అరణ్యంలో ఉండాలి. రాజ్యాన్ని భరతుడు పాలించాలి.'
రాజానృతవచనదోషభయాత్కథంకథమపి స్వీచకార
తన మాటను తప్పితే పాపం వస్తుందనే భయంతో, రాజు ఎలాగోలా ఆమె కోరికను అంగీకరించాడు.
అథ వసిష్ఠం భావితయావోచత రామో వనాయ నిర్గచ్ఛతి అస్య కింవా భవేదితి విచార్య శుభాశుభం బ్రూహి
ఆ తర్వాత మనసు కలవరంతో వసిష్ఠునితో ఇలా అన్నాడు: 'రాముడు అరణ్యంలోకి వెళ్తున్నాడు. దీని ఫలితం ఏమవుతుందో చెప్పు. మంచిదైనా, చెడ్డదైనా బాగా ఆలోచించి చెప్పు.'
వసిష్ఠో విచార్య సహర్షం రాజానమువాచ
వసిష్ఠుడు ఆలోచించి, ఆనందంగా రాజుతో ఇలా అన్నాడు:
గత్వా వనం నిఖిలదానవవీరహంతా శంభోరనేకవిధపూజనమాతనోతి । సీతావియోగరుషితః కపిసేనయా చ తీర్త్వోదధిం దశముఖం చ నిహంతి రామః
రాముడు అరణ్యంలోకి వెళ్లి, అందరు రాక్షసులను సంహరిస్తాడు. శివునికి అనేక విధాలుగా పూజలు చేస్తాడు. సీతతో విడిపోవడం వల్ల బాధపడుతూ, వానరసేనతో కలిసి సముద్రాన్ని దాటి, పది తలలున్న రావణుడిని సంహరిస్తాడు.