శంభురపి తథా కరోమీత్యువాచ
శంభుడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: 'అలా జరుగుతుంది, నేను అలాగే చేస్తాను.'
రామ ఏవ నాథః సీతాయా భవిష్యతి రామం చ కృత్వా స్వస్త్యద్యైవ కరిష్యామి గృహాణాజగవం ధనురిదమ్
సీతకు రాముడే భర్తగా అవుతాడు. రామునికి శుభం కలిగేలా నేను ఈరోజే చర్య తీసుకుంటాను. నా గొప్ప విల్లు తీసుకో.
రాజోవాచ- కిమేతేనాజగవేన ధనుషా స్వయంవరే సీతాం రామం ప్రాపయ
రాజు అడిగాడు: మీ ఈ విల్లుతో స్వయంవరంలో సీతను రామునికి ఎలా ఇస్తారు?
శంకర ఉవాచ- ఇదం ధనురసజ్యం మే యస్తు సజ్యం కరిష్యతి తస్మై దేయా మయా సీతా ప్రతిజ్ఞామేవమాచర
శంకరుడు ఇలా అన్నాడు: ఈ విల్లు ఇప్పుడిప్పుడు ఎవరూ తాడుతో సిద్ధం చేయలేదు. దాన్ని ఎవరు తాడుతో సిద్ధం చేస్తారో, వారికే నేను సీతను ఇస్తాను. ఇదే నా ప్రతిజ్ఞ. మీరు కూడా అలాగే చేయండి.
ఇత్యేవముక్త్వా భగవాన్గణైరంతర్దధే హరః । అథాదాతుం ధనూ రాజా న శశాకాతియత్నతః
ఇలా చెప్పి, భగవంతుడు హరుడు సభలో కనిపించకుండా పోయాడు. ఆ తరువాత రాజు ఎంత ప్రయత్నించినా ఆ విల్లు ఎత్తలేకపోయాడు.
అథోజ్జ్వలం శతసహస్రగజబలం సమాహూయ గృహాణేత్యువాచ
తర్వాత, లక్ష మందికి సమానమైన ఏనుగుల బలాన్ని కూడగట్టి, 'విల్లును ఎత్తండి' అని అన్నాడు.
స చాపి మాతులం నత్వాట్టహాసం కృత్వోత్ప్లుత్య ధనుర్ద్వాభ్యాం కరాభ్యాముద్దధార జానుపర్యంతం మాతులో మారీచః శ్రుత్వా ఏకాకీ విప్రవేషం కృత్వా విదేహమయాచత వైశ్వదేవాంతే ప్రాప్తమతిథిం మామవైహి
ఆయన తన మామకు నమస్కరించి, పెద్దగా నవ్వి, ఒక్కసారిగా ఎగిరి, రెండు చేతులతో విల్లును మోకాళ్ల వరకు ఎత్తాడు. మామ అయిన మారీచుడు ఇది విని, బ్రాహ్మణ వేషం ధరించి, వైశ్వదేవ పూజ అనంతరం విదేహుని వద్దకు వచ్చి, 'నేను వచ్చిన అతిథిని గుర్తించండి' అని అన్నాడు.
రాజోవాచ- స్వాగతం భో ఇదం బ్రహ్మన్నాసనం తత్ర నిషీదేతి
రాజు ఇలా అన్నాడు: 'స్వాగతం బ్రాహ్మణా! ఇది ఆసనం, దయచేసి అక్కడ కూర్చోండి.'
స చాతిథిస్తథేత్యుక్త్వా నిషసాద
ఆ అతిథి 'అలాగే' అని చెప్పి అక్కడ కూర్చున్నాడు.
అథ రాజా జలమాదాయ పాదౌ ప్రక్షాల్య గంధపుష్పాక్షతైరభ్యర్చ్య మహాజం తస్మై నివేద్య భోజనాయ ప్రార్థయామాస
తర్వాత రాజు నీరు తీసుకుని అతని పాదాలు కడిగి, గంధం, పువ్వులు, అక్షతలు సమర్పించి, గొప్ప భోజనం పెట్టి, భోజనానికి ఆహ్వానించాడు.
స చాపి తదన్నం షడ్రసోపేతం సౌవర్ణభాజనగతమీక్షమాణఇవేతస్తతో విలోకయామాస
ఆ అతిథి ఆహారం చూస్తూ, ఆ ఆహారం ఆరు రుచులతో, బంగారు పాత్రల్లో పెట్టి ఉందని గమనించి, చుట్టూ కూడా చూశాడు.
వీక్ష్యాసావచింతయదేనాం కథమపహరామి కథమాలింగామి కథమన్యత్కించిత్కరోమీత్యేవమవసరమలభమానస్తూష్ణీమేవ వినిర్గతః
ఆమెను చూసి, 'ఎలా అపహరిస్తాను? ఎలా ఆలింగనం చేస్తాను? ఇంకేమైనా చేయగలుగుతానా?' అని ఆలోచించాడు. కానీ అవకాశం దొరకక, నిశ్శబ్దంగా అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు.
అథ దేవా ధనుఃసజ్జీకరణాయ యతమానా అహంపూర్వికయా విద్యమానా అన్యోన్యతిరస్కారేణ మహేంద్రః ప్రాప ధనురుత్తమం ప్రాంతద్వయాత్పరం నావనమయితుం శశాక
తర్వాత దేవతలు అందరూ ఆ విల్లును తాడుతో సిద్ధం చేయాలని ప్రయత్నించారు. ఒక్కొక్కరు ఒకరిని మించిపోవాలని యత్నించారు. మహేంద్రుడు ఆ విల్లు దగ్గరకు వెళ్లినా, చివరల దగ్గర కూడా దాన్ని వంచలేకపోయాడు.
అథ సూర్యో ధనురాదాయ నమయన్నేవ నిపపాత
తర్వాత సూర్యుడు ఆ విల్లు తీసుకుని వంచే ప్రయత్నం చేశాడు, కానీ పడిపోయాడు.
వాయుర్బలవతాం శ్రేష్ఠో జగ్రాహాజగవమథ స్వేనైవ కరేణోత్కర్షయన్నధః పపాత ధనుశ్చ వాయోరుపరి పపాత అహసంస్తదా సర్వే
వాయుదేవుడు, బలవంతులందరిలో శ్రేష్ఠుడు, ఆ గొప్ప విల్లు తీసుకుని తన చేతితో లాగగా, నేలపై పడిపోయాడు. ఆ విల్లు కూడా వాయుపై పడిపోయింది. అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.
ఏతస్మిన్నంతరే తురగవరమారుహ్య బాణాసురః సహస్రబాహురనేకానేకశిరోభిర్దైత్యైః పరివృతః ప్రహ్లాదసమేతో విదేహపురీమాజగామ
ఇంతలో బాణాసురుడు, వెయ్యి చేతులతో, అనేక తలలున్న రాక్షసులతో పాటు, ప్రహ్లాదునితో కలిసి, గొప్ప గుఱ్ఱం మీద ఎక్కి, విదేహపురికి వచ్చాడు.
అథ స్వవిభూషణోద్భాసితాం దిశం కుర్వన్స్వతేజసాపయశసో దేవతాః కుర్వన్నానావిధగీతం శృణ్వన్ద్వ్యంగులమాత్రేణ శక్తో విరరామ
తన ఆభరణాలతో, తేజస్సుతో దిక్కులు ప్రకాశింపజేస్తూ, దేవతలు అనేక విధాల పాటలు పాడేలా చేసి, రెండు వేళ్లంత సేపు మాత్రమే విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు.
ప్రహ్లాదోబలిశ్చైవధావాతేఽథవిరేమతుః
ప్రహ్లాదుడు, బలిచక్రవర్తి ఇద్దరూ ముందుకు పరుగెత్తి వచ్చి, మళ్లీ వెనక్కు తగ్గారు.
అథ రాక్షసేషు తూష్ణీంభూతేషు రాజానోఽతిబలినః సమాగతా జ్యాబంధాశక్తా అపసృత్య తస్థుః
అప్పుడు రాక్షసులు మౌనంగా ఉండగా, బలవంతులైన రాజులు కూడి, విల్లు సిద్ధం చేసుకుని, మళ్లీ వెనక్కు వెళ్లి నిలిచారు.
అథ బ్రాహ్మణాః సమాగతాః
తర్వాత బ్రాహ్మణులు కూడి వచ్చారు.
అథ విశ్వామిత్రో ధనురాదాయ ఏకాంగులపర్యంతం సజ్యం కృత్వా విరరామ నివృత్తాశ్చాపరే
తర్వాత విశ్వామిత్రుడు విల్లు తీసుకుని, ఒక వేళ్లంత వరకు దాన్ని సిద్ధం చేసి, విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు. మిగతావారు కూడా వెనక్కు తగ్గారు.
అథ దినమాత్రే ధనుషి తూష్ణీంభూతేషు రాఘవః సహానుజైరాగత్య ధనుర్నిరీక్ష్యాస్పృశత్
ఒక రోజు పాటు విల్లు మౌనంగా ఉండగా, రాఘవుడు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి వచ్చి, ఆ విల్లును పరిశీలించి, తాకాడు.
అథ రాజకుమారాః శతశః సమాగతాః సర్వాభరణభూషితా ధనుర్దృష్ట్వాపస్పృశుర్న చాలనక్షమాః
తర్వాత వందలాది రాజకుమారులు, అందమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, ఆ విల్లును చూసి తాకారు, కానీ దాన్ని కదిలించలేకపోయారు.
అథ దాశరథిప్రముఖాఃకుమారాః సమాగతాః
తర్వాత దశరథుని కుమారులు ముందుండి, రాజకుమారులు కూడి వచ్చారు.
అథ వేత్రఝర్ఝరపాణయః సమాగమన్సర్వానేవాపసారయామాసుః
తర్వాత వెత్ర, ఝర్జరాలు చేతుల్లో పట్టుకున్న వారు వచ్చి, అందరినీ అక్కడినుంచి పంపించారు.
అథ రామో లక్ష్మరణహస్తం గృహీత్వా సర్వాభరణభూషితో ధనురాసాద్య స్పృష్ట్వా నత్వా ప్రదక్షిణీకృత్య ధనురాదాయోద్దధార
తర్వాత రాముడు, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, లక్ష్మణుని చేయి పట్టుకుని, విల్లు దగ్గరకు వెళ్లి, దాన్ని తాకి, నమస్కరించి, ప్రదక్షిణ చేసి, ఆ విల్లును ఎత్తాడు.
తదాదానసమయే సర్వ ఏవైత్య సహాసమూచుః అత్ర భగ్నా మహారథా ఇతి
ఆ సమయంలో అందరూ ఒక్కచోట చేరి, నవ్వుతూ, 'ఇక్కడ మహారథులు ఓడిపోయారు' అని అన్నారు.
అథ స రామో ధనుర్జ్యాస్థానమవనమయ్య ధనుషి జానుం కృత్వా సజ్యమేకకరేణోత్పాదయన్కోట్యామనామయత్
తర్వాత రాముడు, విల్లుకు జ్యాస్తానం పెట్టి, మోకాలి మీద పెట్టి, ఒక చేతితో దాన్ని సిద్ధం చేసి, అంచుతో వంచాడు.
అథసజ్జీకృతం దృష్ట్వా సర్వ ఏవ నాసాగ్రన్యస్తాంగులయోఽభవన్
విల్లును సిద్ధంగా చూసి, అందరూ తమ వేళ్లను ముక్కుపై పెట్టుకున్నారు.
తస్మిన్నేవావసరే సీతా పద్మకింజల్కప్రభేషదరుణవసనం బిభ్రతీ నీలకుటిలకుంతలైశ్చలద్భిర్యూనాం మనాంస్యాకర్షయద్భిః ప్రేక్షమాణదృష్టిభగ్నకలైరివ స్త్రీణాం చిత్తమీదృశమితి దర్శయద్భిరివోపశోభిత-లలాటానంగచాపసుభ్రూపద్మపత్రారుణవిలోచనా తిలప్రసూననాసామృదుస్నిగ్ధరో మశకపోలానంతరా రక్తోష్ఠరాక్తాసనమాణిక్యనిభదాడిమీదశనా జపాకుసుమారుణాధరాతిశోభితచిబుకాశుక్తి-కర్ణాసమదీర్ఘకంఠాతిమాంసలవక్షాః పీనోద్భిన్నకుచకుడ్మలానేకహారోపశోభితా సుభగాకా-। రానతిమాంసలబాహులతా ముగ్ధాయతసమానాంగులిశిఖాపద్మారుణపల్లవావివిధబహురత్నాంగులిభూషణాముష్టిగ్రాహ్యమధ్యాసు రోమరాజిగంభీరనాభిః పృథుజఘనాకరికరోరుస్తూణీరజంఘాసుపాదకమలా-నూపురాది పాదవిభూషణా పాదాంగులీభూషితా వికసితసౌగంధికం విదధతీ భుంజానమారీచస్య పురతశ్చాగతా
అదే సమయంలో, పద్మపు రేణువల వర్ణంలో ఎరుపు వస్త్రాలు ధరించిన సీత, నీలిరంగు వంకర జుట్టుతో, యువకుల మనస్సులను ఆకర్షించేలా, ఆమె చూపులతో స్త్రీల హృదయాలను కూడా కదిలించేలా, అలంకరించిన నుదురు, మన్మథబాణంలాంటి కనుబొమ్మలు, పద్మదళాల్లాంటి ఎర్ర కళ్ళు, నువ్వుల పువ్వులాంటి మృదువైన ముక్కు, మృదువైన కపోళాలు, బింబఫలంలాంటి ఎర్ర పెదాలు, దానిమ్మ గింజలవంటి పళ్ళు, జపాపుష్పంలాంటి కంటి కింద, శంఖాకారమైన చెవులు, పొడవైన మెడ, ముద్దైన వక్షస్సు, అనేక హారాలతో అలంకరించిన కుచాలు, మృదువైన చేతులు, పద్మపు మొగ్గలవంటి వేళ్లు, రత్నాల ఉంగరాలతో అలంకరించిన చేతులు, సన్నని నడుము, లోతైన నాభి, విస్తారమైన నితంబాలు, ఏనుగు కాళ్లవంటి తొడలు, నేరుగా ఉన్న కాళ్లు, పద్మాలాంటి పాదాలు, నూపురాలు, పాదాంగుళి అలంకారాలతో, పరిమళభరితమైన సుగంధాన్ని వెదజల్లుతూ, మారీచుడు భోజనం చేస్తున్నప్పుడు అతని ముందుకు వచ్చింది.